Tỷ lệ ung thư tăng nhanh ở người trẻ 10-11/10/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 18 Khi cô Yamini bị một người lạ tiếp cận vào một buổi tối tháng Sáu trên đường đi bộ về nhà, suy nghĩ đầu tiên của cô là mình có thể gặp nguy hiểm. “Tôi hơi giật mình”, nữ giáo sư 35 tuổi sống tại Kolkata, Ấn Độ, chia sẻ. “Lúc đó khoảng 8 giờ 15 tối và nơi anh ta chặn tôi lại không phải là khu vực đông người. Vì thế, tôi cũng tự hỏi liệu mình có đánh rơi thứ gì không – hay anh ta định làm hại tôi?” Người đàn ông tiếp cận cô nói rằng anh ta đã nhìn thấy cô từ xa và nghĩ cô “dễ thương”. Muốn nhanh chóng kết thúc cuộc gặp và hy vọng anh ta sẽ không đi theo mình về nhà, cô lịch sự đáp lời rồi bỏ đi. Điều cô không nhận ra vào thời điểm đó là cuộc gặp gỡ đã bị bí mật ghi hình bằng kính thông minh Ray-Ban Meta của người đàn ông. Cô chỉ biết chuyện này khi một sinh viên nói với cô vào ngày hôm sau rằng cô xuất hiện trong một video trên trang Instagram của người đàn ông – kẻ được gọi là “nghệ sĩ tán tỉnh”, sử dụng cuộc tương tác giữa hai người làm ví dụ về cách tiếp cận phụ nữ trên đường phố. Trong những ngày tiếp theo, ngày càng nhiều đồng nghiệp nhắn tin cho cô Yamini về đoạn video. Đến thời điểm đó, video đã được chia sẻ rộng rãi cùng dòng chú thích: “Khi bạn tiếp cận những phụ nữ lớn tuổi hơn”. Video đã thu hút 2,3 triệu lượt xem. Trường hợp của cô Yamini không phải cá biệt. Trên khắp thế giới đã xuất hiện những trường hợp phụ nữ bị người lạ chủ động tiếp cận ngoài ý muốn, sau đó video về những cuộc gặp gỡ này được phát tán trên mạng, có khả năng tiếp cận hàng triệu người. Trong nhiều trường hợp, những người phụ nữ liên quan thậm chí không biết mình đang bị ghi hình. Đầu năm nay, nữ sinh viên người Anh Isobel Thompson, 22 tuổi, lên tiếng về cảm giác bị “xâm phạm” và “sợ hãi” sau khi một người đàn ông dùng kính thông minh Meta ghi hình cô. Người này cho biết anh ta dự định đăng tải cuộc tương tác lên mạng xã hội để “tăng sự tự tin cho nam giới”. ĐÒI BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI Meta đang đối mặt hành động pháp lý tại Ấn Độ từ Tổ chức Tự do Internet (IFF), tổ chức đã gửi thông báo pháp lý đến tập đoàn công nghệ này thay mặt cô Yamini. Thông báo yêu cầu “gỡ bỏ mọi bản sao, chấm dứt mọi liên lạc, tiết lộ tài khoản Meta được ghép nối với thiết bị đó, bảo toàn bằng chứng, kê khai và hoàn trả lợi nhuận, xin lỗi, đình chỉ việc kiếm tiền từ nội dung”, và 20,5 triệu Rupee (5,5 tỷ VND) tiền bồi thường thiệt hại. Đây là thông báo pháp lý thứ hai mà IFF gửi đến Meta liên quan đến kính thông minh. Trước đó, tổ chức này gửi một thông báo thay mặt một người đàn ông ở Delhi, người cho biết mình bị một người lạ đeo kính Ray-Ban Meta quấy rối trên đường phố. Video ghi lại cuộc trao đổi giữa hai người được đăng tải lên mạng xã hội mà không có sự hay biết của người khiếu nại đã thu hút gần nửa triệu lượt xem, hơn 15.700 lượt thích và 500 bình luận, trong đó có nhiều bình luận chế giễu nạn nhân. Kính thông minh Ray-Ban Meta được bán tại Ấn Độ từ tháng 5/2025, với mức giá khởi điểm 29.900 Rupee (8 triệu VND). Meta khẳng định đã tích hợp các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư vào sản phẩm. Công ty quảng bá kính RayBan Meta như một thiết bị cho phép chụp ảnh, gọi video rảnh tay, nghe nhạc và sử dụng trợ lý AI. Theo công ty, đèn LED báo hiệu cho người khác biết kính đang ghi hình và việc cố che đèn có thể khiến camera ngừng hoạt động. Tuy nhiên, cô Yamini khẳng định rằng không có đèn báo ghi hình nào sáng trên chiếc kính của người đàn ông tiếp cận cô vào buổi tối hôm đó. Cô cho biết mình không hề nghĩ đến khả năng một chiếc kính trông bình thường lại có thể chứa camera. Chỉ khi xem lại video trên mạng, cô mới biết người đàn ông đã đi theo cô một thời gian trước khi tiếp cận, và chi tiết này khiến cuộc gặp gỡ trở nên nghiêm trọng hơn nhiều. “Tôi phát hiện ra anh ta đã theo dõi tôi từ chính đoạn video”, cô nói. “Qua video, tôi nhận ra anh ta đã nhìn tôi một lúc rồi mới quyết định tiếp cận, điều đó khiến sự việc trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều đối với tôi”. Khi xem trang mạng xã hội của người đăng video, cô nhận ra mình không phải người phụ nữ duy nhất bị anh ta quay bằng kính thông minh. Những video này khuyến khích người theo dõi để lại bình luận, bàn tán, soi xét và đánh giá ngoại hình của các phụ nữ xuất hiện trong đó. “Rất nhiều lời chế giễu và bình luận xoay quanh ngoại hình và cách đi đứng của tôi. Anh ta đã biến cơ thể tôi thành thứ để người khác tiêu thụ”, cô nói. Cô Yamini đã cố gắng yêu cầu Instagram gỡ video xuống, nhưng quá trình này gần như bất khả thi vì không có lựa chọn khiếu nại nào giải quyết được vấn đề của cô. Điều này xảy ra bất chấp việc người đứng đầu Instagram của Meta, ông Adam Mosseri, tuyên bố vào tháng Bảy rằng nền tảng sẽ siết chặt kiểm soát đối với các video quay bằng kính Meta có nội dung quấy rối người lạ ở nơi công cộng. n Phân tích dữ liệu ung thư tại Anh, Mỹ và Hà Lan do Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới thực hiện đã xác định sự gia tăng đáng kể số ca ung thư khởi phát sớm với bảy loại ung thư tại Anh, năm loại tại Mỹ và bốn loại tại Hà Lan. Các chuyên gia cho biết, những số liệu này phản ánh tình trạng béo phì ngày càng tăng, chế độ ăn uống kém lành mạnh và thiếu vận động, cũng như nhận thức về ung thư được nâng cao và việc chẩn đoán sớm hơn. Ung thư ở người dưới 50 tuổi vẫn tương đối hiếm gặp, với độ tuổi trung bình khi được chẩn đoán là trên 60, nhưng các nhà nghiên cứu nhận định xu hướng này đáng lo ngại. Ông Mark Lawler, giáo sư về y tế số và chủ nhiệm bộ môn gen học ung thư chuyển dịch tại Đại học Queen’s Belfast (Anh), gọi vấn đề này là “một quả bom hẹn giờ mà chúng ta cần vô hiệu hóa nhanh nhất có thể; nếu không thì con số chắc chắn sẽ tiếp tục tăng lên”. Ông nói thêm: “Xu hướng chung đặc biệt đáng lo ngại khi nó diễn ra trong bối cảnh các yếu tố lối sống đang góp phần gây ra hàng nghìn ca tử vong”. Tại Anh, trong số 12 loại khối u được nghiên cứu, tỷ lệ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới dưới 50 tuổi đã tăng từ 1 ca trên 100.000 người vào năm 2001 lên 3,6 ca trên 100.000 người vào năm 2023. Trong cùng giai đoạn, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi tăng mạnh từ 3,9 ca trên 100.000 người vào năm 2001 lên 8,4 ca trên 100.000 người vào năm 2023, trong khi tỷ lệ ung thư tử cung và ung thư thận khởi phát sớm cũng tăng gấp đôi, lần lượt lên 3,9 và 3 ca trên 100.000 người. Tỷ lệ mắc ung thư vú ở người dưới 50 tuổi tăng từ 42 lên 47,5 ca trên 100.000 người vào năm 2023. Tỷ lệ mắc ung thư tuyến tụy và ung thư gan khởi phát sớm cũng gia tăng. Tại Mỹ, phân tích dữ liệu chính thức từ năm 2000 cho thấy trong nhóm bệnh nhân dưới 50 tuổi, tỷ lệ mắc ung thư thận đã tăng hơn gấp đôi, từ 2,5 ca trên 100.000 người vào năm 2000 lên 5,3 ca vào năm 2023. Trong khi đó, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng, ung thư tử cung và ung thư tuyến tụy đều tăng hơn 50%, còn ung thư vú tăng khoảng 20%. Tại Hà Lan, các nhà nghiên cứu nhận thấy mức gia tăng đáng kể các trường hợp ung thư đại trực tràng, thận, gan và cổ tử cung khởi phát sớm. Ngược lại, tỷ lệ ung thư phổi ở người dưới 50 tuổi giảm tại cả ba quốc gia, phản ánh xu hướng hút thuốc tiếp tục suy giảm ở những nước này. TS Giota Mitrou, giám đốc điều hành nghiên cứu và chính sách tại Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), gọi xu hướng này là “đáng lo ngại”. “Đằng sau mỗi con số là một người phải đối mặt với căn bệnh ung thư sớm hơn so với dự đoán của chính họ, gia đình và thường là cả bác sĩ. Mặc dù ung thư vẫn phổ biến hơn nhiều ở người lớn tuổi, những thay đổi về xu hướng này ở các thế hệ trẻ cần được coi là ưu tiên nghiêm túc trong nghiên cứu và phòng ngừa ung thư”, TS Mitrou nói. n KHI NGÀY CÀNG NHIỀU NGƯỜI BỊ QUAY LẠI BẰNG KÍNH THÔNG MINH VÀ CHIA SẺ TRÊN MẠNG, NỀN TẢNG META ĐANG PHẢI ĐỐI MẶT HÀNH ĐỘNG PHÁP LÝ TỪ ẤN ĐỘ VỀ VIỆC LIỆU CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ CỦA HỌ CÓ ĐỦ ĐỂ BẢO VỆ QUYỀN RIÊNG TƯ. DỮ LIỆU MỚI TỪ ANH, MỸ VÀ HÀ LAN CHO THẤY SỰ GIA TĂNG ĐÁNG KỂ CÁC TRƯỜNG HỢP MẮC 7 LOẠI UNG THƯ Ở GIAI ĐOẠN ĐẦU, GIÓNG LÊN HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO VỀ LỐI SỐNG KHÔNG LÀNH MẠNH. HÀ MY (theo theguardian.com) Kính Ray-Ban của Meta được trưng bày tại New York (Mỹ) Một bệnh nhân ung thư đang được chụp CT Meta xác nhận video bị cáo buộc có nội dung quấy rối trong vụ việc của IFF đã bị gỡ xuống. Video liên quan cô Yamini cũng đã bị người đăng xóa bỏ. KÍNH THÔNG MINH META KHIẾN PHỤ NỮ NGHI NGẠI HOÀI VY (theo independent.co.uk)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==