LÀM RÕ NGUYÊN TẮC, QUY ĐỊNH VỀ ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH Ngày 31/7, báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Đất đa mục đích: Cơ hội cho phát triển và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn”. Phát biểu khai mạc tọa đàm, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong, cho biết, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định, đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Lần đầu tiên Luật Đất đai năm 2024 ghi nhận cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích, mở ra hành lang pháp lý cho nhiều mô hình như nông nghiệp gắn với du lịch, lâm nghiệp kết hợp trồng dược liệu, sản xuất gắn với trải nghiệm giáo dục và dịch vụ. “Trong bối cảnh Quốc hội đang xem xét dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, việc lắng nghe ý kiến từ thực tiễn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để hoàn thiện các quy định về sử dụng đất đa mục đích, bảo đảm tính khả thi khi luật được ban hành”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhận định. Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết, chính sách sử dụng đất đa mục đích trong Luật Đất đai 2024 tạo hành lang pháp lý để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, nguyên tắc xuyên suốt là không được làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính và không được lợi dụng chính sách để hợp thức hóa hành vi sử dụng đất sai mục đích. Theo bà Mỹ, Điều 218 Luật Đất đai 2024 quy định rất rõ việc sử dụng đất kết hợp đa mục đích chỉ được thực hiện khi không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính. Đây cũng là ranh giới quan trọng để phân biệt giữa sử dụng đất đa mục đích và sử dụng đất sai mục đích. Trường hợp sử dụng đất nông nghiệp kết hợp xây dựng công trình phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thì các công trình này phải có kết cấu đơn giản, dễ tháo dỡ. Nếu xây dựng công trình kiên cố bằng bê tông thì đã vượt quá phạm vi sử dụng đất đa mục đích và bị xác định là sử dụng đất sai mục đích. “Mặc dù quy định về sử dụng đất đa mục đích chỉ tập trung trong vài điều của Luật Đất đai 2024 nhưng đây là bước thay đổi lớn, mở ra hành lang pháp lý để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, để được thực hiện, người sử dụng đất phải đáp ứng nhiều điều kiện”, bà Mỹ nói. Theo bà Mỹ, việc sử dụng đất kết hợp chỉ được thực hiện trong thời hạn sử dụng của mục đích chính; diện tích sử dụng kết hợp không vượt quá 50% diện tích của mục đích chính; phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính; quy mô công trình phù hợp với phương án sử dụng đất; công trình phải dễ tháo dỡ. Đối với đất có mặt nước, pháp luật quy định tuyệt đối không được san lấp. Một nguyên tắc xuyên suốt về tài chính là nếu hoạt động kết hợp thuộc trường hợp có nghĩa vụ tài chính cao hơn thì phải thực hiện theo mức nghĩa vụ cao hơn. Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tổng kết thực tiễn để hoàn thiện quy định, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý đất sử dụng đa mục đích. Quan điểm xuyên suốt tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, nhưng không để chính sách bị lợi dụng nhằm chuyển mục đích sử dụng đất trái quy định. Trường hợp lợi dụng chính sách đất đa mục đích để sử dụng đất sai mục đích sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. GHI NHẬN NHIỀU Ý KIẾN ĐỂ ĐỀ NGHỊ ĐƯA VÀO LUẬT Ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, cho rằng, vướng mắc do việc phân loại đất đai quá chi tiết. Luật Đất đai đang theo hướng “chọn – cho” trong khi thực tiễn đa dạng, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo. Chúng ta cần thay đổi cách quản lý bằng phương pháp “chọn – bỏ”. Tức là, có loại đất không thể kết hợp đa mục đích, có loại đất đa mục đích nhưng phải phê duyệt, có loại đất chỉ cần thông báo, không cần quan tâm tới mục đích sử dụng. “Nếu không giải quyết được vẫn tiếp tục những điểm nghẽn. Do đó, nên có chính sách riêng về đất đa mục đích, cần có thể chế hóa cụ thể. Quyền tự do kinh doanh đối với những gì luật pháp không cấm. Ngoài ra, chúng ta cần rà soát lại các luật khác để phù hợp với Luật Đất đai. Đồng thời, phải rà soát, sửa đổi đồng bộ các luật và nghị định có liên quan, xây dựng các tiêu chí định lượng rõ ràng và hoàn thiện cơ chế tài chính để bảo đảm tính khả thi khi triển khai. Nếu không sửa đồng bộ các luật liên quan thì những vướng mắc hiện nay sẽ tiếp tục lặp lại, dù Luật Đất đai đã được sửa đổi”, ông Hiếu nói. Ông Lê Mạnh Cường, Chủ tịch Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp Doanh nhân trẻ Việt Nam, đề xuất, mỗi địa phương cần lựa chọn hướng phát triển phù hợp với lợi thế về đất rừng, đất nông nghiệp hoặc đất nuôi trồng thủy sản, thay vì áp dụng một mô hình chung. Cùng với đó, các bộ, ngành và địa phương cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về sử dụng đất đa mục đích, tạo điều kiện để thanh niên, doanh nghiệp và hợp tác xã, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, mạnh dạn đầu tư và phát triển các mô hình kinh tế mới. Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Hợp tác xã Nấm Tam Đảo (Phú Thọ), kiến nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm, giáo dục và bảo tồn nghề truyền thống; đồng thời phân định rõ hoạt động bổ trợ cho sản xuất với chuyển mục đích sử dụng đất. Ông cũng đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành, tạo đầu mối hướng dẫn thống nhất, giảm thủ tục hành chính và có chính sách hỗ trợ hạ tầng, chuyển đổi số, quảng bá, kết nối tour tuyến để phát huy hiệu quả mô hình sử dụng đất đa mục đích. n “Quan trọng hơn, không chuyển đổi được về đất thì các giấy phép liên quan cũng không làm được. Như thực tế ở khu Đảo thiên đường Hồ Thác Bà, có vướng mắc liên quan đến bến bãi thủy nội địa, quy định phải có bến bãi mới được đón khách, nhưng để hình thành bến bãi thì lại phải là đất thương mại dịch vụ”, ông Tuyên phản ánh. Theo ông Tuyên, năm 2026, các cơ quan có thẩm quyền có chủ trương tạo điều kiện cho các doanh nghiệp làm thương mại dịch vụ trên đất nông nghiệp là chủ trương đúng đắn để giải quyết các vướng mắc. Tuy nhiên, từ chủ trương đến hiện thực vẫn còn khoảng cách rất xa; ở tỉnh Yên Bái (cũ), chưa có đơn vị nào được cấp đất đai sử dụng đa mục đích. Nguyên nhân xuất phát từ quy định vẫn mơ hồ, người có trách nhiệm không dám ký. Dù người dân có thực hiện đầy đủ tiêu chí theo hướng dẫn, chính quyền cũng chưa dám ký vì lo ngại trách nhiệm sau này. “Tôi mong các cấp có hướng dẫn cụ thể, tiêu chí cụ thể để người dân có căn cứ đề xuất, người có trách nhiệm dám ký và yên tâm về quyết định của mình. Đồng thời, cấp có thẩm quyền cũng cần có hướng dẫn cụ thể về tỷ lệ được xây dựng thế nào khi đất đai được sử dụng đa mục đích”, ông Tuyên đề xuất. ÁP LỰC QUẢN LÝ ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH DỒN VỀ CẤP XÃ Ông Đào Đức Kiên, Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc (Phú Thọ), cho biết, chính quyền cơ sở đang phải đối mặt nhiều áp lực trong thẩm định, quản lý và giám sát, đòi hỏi sớm hoàn thiện hành lang pháp lý để chính sách đi vào cuộc sống. Một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là việc xác định ranh giới giữa hoạt động sử dụng đất kết hợp và hành vi làm thay đổi mục đích sử dụng đất. Bên cạnh những khó khăn về chuyên môn, vấn đề xác định nghĩa vụ tài chính đối với diện tích sử dụng kết hợp cũng đang gây nhiều lúng túng. Trong nhiều trường hợp, phần diện tích phục vụ hoạt động kết hợp không được tách biệt rõ ràng mà đan xen trong cùng một khuôn viên. Hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về phương pháp xác định giá đất hoặc tiền thuê đất đối với nhiều loại hình sử dụng kết hợp đặc thù, dẫn đến mỗi địa phương có thể hiểu và áp dụng theo những cách khác nhau. n 1-2/8/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 4 GỠ ĐIỂM NGHẼN, CƠ CHẾ SỬ DỤNG ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH ĐƯỢC KỲ VỌNG TẠO CÚ HÍCH CHO PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH, DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ NÂNG CAO GIÁ TRỊ SỬ DỤNG ĐẤT. TUY NHIÊN, ĐỂ CHỦ TRƯƠNG ĐI VÀO CUỘC SỐNG, NHIỀU NÚT THẮT VỀ THẨM QUYỀN, THỦ TỤC VÀ CÁCH HIỂU PHÁP LUẬT CẦN ĐƯỢC THÁO GỠ BẰNG NHỮNG HƯỚNG DẪN THỐNG NHẤT VÀ ĐỒNG BỘ TỪ TRUNG ƯƠNG ĐẾN ĐỊA PHƯƠNG. Q.NGA-TR.PHONG-Đ.ANH-V.ĐỨC Khu du lịch sinh thái Đảo Tình Nghĩa - Hồ Thác Bà (Lào Cai) ẢNH: VĂN ĐỨC KHƠI THÔNG NGUỒN LỰC Chuyển mục đích sử dụng đất có thể mất 5-10 năm ĐỂ CHUYỂN ĐỔI ĐƯỢC TỪ ĐẤT NÔNG NGHIỆP SANG ĐẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ LÀ VÔ CÙNG KHÓ KHĂN, THỦ TỤC CÓ THỂ KÉO DÀI 5-10 NĂM LÀ BÌNH THƯỜNG, ÔNG LÊ VĂN TUYÊN, CHỦ TỊCH HĐQT, GIÁM ĐỐC HTX DU LỊCH SINH THÁI MÙ CANG CHẢI (LÀO CAI), NÓI. Ông Đào Đức Kiên - Phó Chủ tịch UBND xã Đà Bắc (Phú Thọ) ẢNH: NHƯ Ý Q.NGA-TR.PHONG-Đ.ANH-V.ĐỨC ĐẤT ĐA MỤC ĐÍCH: Bà Đoàn Thị Thanh Mỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai - Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại hội thảo ẢNH: NHƯ Ý
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==