Chuyển 1.400 nền tảng, giải pháp số về địa phương Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, sẽ gửi 1.400 nền tảng, giải pháp chuyển đổi số đến các địa phương để tham khảo, lựa chọn mô hình phù hợp thực tiễn. Đây là các nền tảng, giải pháp số do doanh nghiệp Việt Nam phát triển, đã được Bộ Khoa học và Công nghệ khảo sát, đang được triển khai tại các bộ, ngành, địa phương. Cục Chuyển đổi số quốc gia sẽ là đầu mối gửi các nền tảng, giải pháp này đến địa phương để lãnh đạo, cán bộ các cấp, tổ công nghệ số cộng đồng và người dân dễ dàng tra cứu, tham khảo, lựa chọn theo nhu cầu thực tế. Ngân sách chi trả cho khám chữa bệnh từ xa Nghị quyết số 14/2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô lần đầu đưa khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) và dịch vụ khám chữa bệnh lưu động ứng dụng công nghệ số vào danh mục được hỗ trợ bằng ngân sách. Quy định này giúp người dân, đặc biệt là người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người sống ở khu vực xa trung tâm, được tiếp cận bác sĩ chuyên khoa mà không phải di chuyển nhiều. Thông qua các nền tảng số, hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống hội chẩn trực tuyến và kết nối dữ liệu giữa các cơ sở y tế, người bệnh có thể được tư vấn, theo dõi và quản lý sức khỏe liên tục. Xây dựng nền tảng số về an toàn bức xạ Bộ Khoa học và Công nghệ vừa phê duyệt đề án “Nền tảng số về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân, phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử”, thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027. Nền tảng này được kỳ vọng sẽ hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối thông tin giữa Trung ương và địa phương, hỗ trợ cho các nghiệp vụ quản lý nhà nước như cấp phép, thanh tra, phóng xạ môi trường, ứng phó sự cố, quản lý và phát triển tri thức. TUỆ MINH Theo các nhà khoa học, những năm gần đây, nhu cầu sử dụng các bộ kit xét nghiệm nhanh ở Việt Nam ngày càng gia tăng trong y tế, thú y và an toàn thực phẩm. Dù vậy, phần lớn các sản phẩm chất lượng cao vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Trước thực tế đó, nhiệm vụ cấp thiết là làm chủ công nghệ chủ động sản xuất các sản phẩm “Made in Vietnam” đạt tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với điều kiện nội địa. Xuất phát từ yêu cầu này, nhóm nghiên cứu thuộc Phòng Công nghệ Tích hợp IT-BT, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc đã xây dựng một nền tảng công nghệ toàn diện, với khả năng phát hiện nhanh dấu ấn ung thư và tác nhân gây bệnh truyền nhiễm ngay tại chỗ, góp phần nâng cao năng lực y tế dự phòng. Điểm khác biệt của nghiên cứu này là chuyển từ việc phát triển từng sản phẩm sinh phẩm chẩn đoán riêng lẻ sang việc xây dựng một nền tảng công nghệ toàn diện với mục tiêu làm chủ công nghệ lõi. Nhờ đó, khi xuất hiện một tác nhân gây bệnh mới, các nhà khoa học chỉ cần tinh chỉnh thành phần nhận diện sinh học (như kháng thể) và tốc độ dòng chảy, trong khi phần lớn quy trình và dây chuyền chế tạo được giữ nguyên, giúp rút ngắn tối đa thời gian phát triển sản phẩm và tiết kiệm chi phí. Nền tảng được xây dựng theo năm tầng năng lực kế tiếp nhau, gồm: làm chủ vật liệu nano chức năng; hóa học bề mặt và công nghệ liên hợp cộng hóa trị; quy trình chế tạo que thử LFIA; đánh giá hiệu năng và kiểm soát chất lượng; phát triển sản phẩm, bảo hộ sở hữu trí tuệ và hướng tới thương mại hóa. Nhờ nền tảng công nghệ vững chắc, các thành quả nghiên cứu đã được nhanh chóng hiện thực hóa thành hàng loạt nguyên mẫu que thử cho đa dạng lĩnh vực, từ mầm bệnh virus (cúm H5N1, viêm gan B), vi khuẩn (E. coli, Pseudomonas, Klebsiella) tới các dấu ấn ung thư (CEA, AFP, PSA, CA15-3...). Nhóm nghiên cứu kỳ vọng sẽ đẩy mạnh hợp tác với các bệnh viện, cơ sở y tế và doanh nghiệp để đánh giá lâm sàng quy mô lớn, hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng, xin cấp phép lưu hành và chuẩn hóa quy trình sản xuất, sớm đưa sản phẩm vào thương mại hóa. NGUYỄN HOÀI Phát triển nền tảng công nghệ que thử nhanh Các nhà khoa học tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) vừa phát triển thành công nền tảng công nghệ que thử nhanh có khả năng ứng dụng để phát hiện virus, vi khuẩn và dấu ấn ung thư, hướng tới sản xuất các bộ sinh phẩm chẩn đoán “Made in Vietnam”. Các nhà khoa học của VKIST giới thiệu sản phẩm được phát triển từ nền tảng công nghệ que thử nhanh 14 n Thứ Sáu n Ngày 31/7/2026 Tại Hội thảo quốc tế “Không gian phát triển Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Định hướng chiến lược và lựa chọn chính sách” mới đây, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhận định, sau 40 năm đổi mới, mô hình tăng trưởng theo chiều rộng của Việt Nam đã dần chạm tới giới hạn. Để bước vào kỷ nguyên mới, Việt Nam buộc phải chuyển đổi tư duy, từ bản đồ hành chính sang bản đồ phát triển. Ông cho rằng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết hai bài toán lớn của đất nước. Thứ nhất là làm mới các không gian truyền thống. Thứ hai là khai phá những không gian mới. Với không gian truyền thống như không gian biển, ông cho rằng, để phát triển kinh tế biển xanh, công nghệ phải đi trước một bước, chẳng hạn khoa học, công nghệ sẽ giúp đánh giá chính xác tài nguyên đại dương, phát triển năng lượng tái tạo ngoài khơi và ứng dụng công nghệ sinh học biển. Về không gian mới, gồm không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian vũ trụ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ góp phần kiến tạo. Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhìn nhận, việc khai thác không gian ngầm không đơn thuần chỉ là đào sâu xuống lòng đất. Thách thức lớn nhất là quản trị tích hợp giữa không gian mặt đất và không gian ngầm. Giải pháp cốt lõi mà khoa học, công nghệ mang lại là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu địa chất, địa chính 3D và các bản sao số (digital twin) cho đô thị, bảo đảm quy hoạch không gian ngầm luôn đi trước dự án, tránh xung đột hạ tầng. Với không gian tầm thấp, khoa học, công nghệ phải đảm nhiệm vai trò thiết lập nền tảng hạ tầng mềm, xây dựng bản đồ số vùng bay, định hình các hành lang thử nghiệm, hoàn thiện bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật an toàn, làm cơ sở cho việc cấp phép dựa trên mức độ rủi ro. Đối với không gian vũ trụ, Việt Nam cần phát triển đồng bộ hệ sinh thái vệ tinh, thiết bị mặt đất và các dịch vụ phân tích thông qua các chương trình nghiên cứu quốc gia và hợp tác quốc tế. Ông đề xuất chuyển đổi thực chất tư duy quản lý từ “không quản được thì cấm” sang quản trị dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn và mức độ rủi ro, đồng thời mở rộng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới tại các không gian mới. CÂN NHẮC HÀI HÒA GIỮA BÀI TOÁN PHÁT TRIỂN VÀ QUẢN TRỊ Ông Moriyasu Kunihiro, chuyên gia Bộ Đất đai, Giao thông, Cơ sở hạ tầng và Du lịch Nhật Bản, nói rằng, quá trình đô thị hóa ở Việt Nam đang làm gia tăng nguy cơ ngập lụt khi mưa lớn; Nhật Bản từng trải qua vấn đề tương tự. Để giải quyết thách thức này, Nhật Bản không chỉ cải tạo hệ thống sông ngòi và xây dựng các công trình phòng chống lũ trên mặt đất, mà còn đầu tư xây dựng các công trình dưới lòng đất, nổi tiếng nhất là Hệ thống kênh xả lũ ngầm khu vực ngoại ô vùng thủ đô Tokyo. Theo ông Kunihiro, trong 21 năm kể từ khi hệ thống bắt đầu vận hành một phần (từ tháng 6/2002 đến tháng 6/2023), công trình đã giúp giảm thiệt hại trực tiếp do lũ khoảng 162,6 tỷ yên, tương đương khoảng 27.560 tỷ đồng. Chuyên gia đến từ Nhật Bản khẳng định, không gian ngầm là phần không nhìn thấy của đô thị, nhưng nếu được quy hoạch và đầu tư đúng cách, nó có thể bảo vệ thành phố, hỗ trợ các hoạt động kinh tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng đô thị trong tương lai. GS Claudio Dordi đến từ Đại học Bocconi của Ý cho rằng, mỗi làn sóng phát triển mới đều tạo ra những cơ hội mới. Đó là lý do vì sao các chính phủ luôn tìm cách mở rộng không gian phát triển. Tuy nhiên, quá trình này cũng đồng thời tạo ra những thách thức quản trị mà trước đây nhiều quốc gia chưa từng phải đối mặt. Vì vậy, chuyên gia này lưu ý, mục tiêu là phải tổ chức quá trình phát triển theo cách vừa bảo đảm các cơ hội phát triển, vừa bảo vệ được các lợi ích công. TUỆ MINH Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ góp phần làm mới các không gian phát triển truyền thống mà còn khai phá những không gian phát triển mới, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững, theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Khoa học - Công nghệ góp phần khai phá không gian phát triển mới Sự phát triển của công nghệ UAV góp phần mở ra không gian kinh tế tầm thấp tại Việt Nam GS Claudio Dordi (Đại học Bocconi, Ý) cho rằng, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của Liên minh châu Âu trong việc quản trị các không gian phát triển mới.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==