9 2 9 năm, chúng ta không thể chủ yếu dựa vào tăng vốn đầu tư hay khai thác thêm các nguồn lực hữu hạn. Dư địa quan trọng hơn phải đến từ năng suất lao động, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và chất lượng nguồn nhân lực. Nói cách khác, tăng trưởng phải chuyển mạnh từ chiều rộng sang chiều sâu, từ “bơm thêm đầu vào” sang nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng vốn, từng mét vuông đất và từng giờ lao động. Ngoài ra, còn một động lực rất quan trọng khác là niềm tin và sức sáng tạo của người dân, doanh nghiệp. Khi thể chế minh bạch, chính sách ổn định, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh hợp pháp được bảo đảm, thủ tục thuận lợi và cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nguồn lực trong xã hội sẽ được khơi thông mạnh mẽ. Nhưng đạt tốc độ tăng trưởng cao mới chỉ là một nửa của bài toán. Nửa còn lại và cũng là mục đích cuối cùng của phát triển, là thành quả tăng trưởng phải chuyển hóa thành chất lượng sống tốt hơn cho người dân. Thu nhập thực tế của người lao động tăng bao nhiêu sau khi tính đến biến động giá cả; có bao nhiêu việc làm mới được tạo ra và đó có phải là những việc làm bền vững, có năng suất và thu nhập tốt hay không; người có thu nhập trung bình và thấp có khả năng tiếp cận nhà ở đến đâu; chi phí y tế, giáo dục mà các gia đình phải tự chi trả có giảm không; chất lượng trường học, bệnh viện, giao thông công cộng và các dịch vụ thiết yếu có được cải thiện không. Tăng trưởng cao không đánh đổi bằng môi trường sống hay tạo ra khoảng cách phát triển ngày càng lớn. Vì vậy, cần đo cả chất lượng không khí, nguồn nước, không gian xanh; mức độ an toàn của môi trường sống; khoảng cách thu nhập, mức sống giữa các nhóm dân cư, giữa đô thị và nông thôn, giữa các vùng phát triển và vùng còn khó khăn. Cần hình thành một tư duy rất rõ: GDP là thước đo quy mô của nền kinh tế, nhưng đời sống của người dân mới là thước đo ý nghĩa của tăng trưởng. Nếu nền kinh tế tăng trưởng hai con số mà thu nhập thực tế của người dân không tăng tương xứng, việc làm thiếu bền vững, giá nhà vượt quá khả năng chi trả, người dân vẫn chịu áp lực lớn về y tế, giáo dục hay môi trường xuống cấp thì tăng trưởng ấy chưa đạt được mục tiêu đầy đủ. Chúng ta cần tăng trưởng cao không phải để có một con số đẹp, mà để đất nước mạnh hơn, nguồn lực quốc gia lớn hơn và mỗi người dân thực sự cảm nhận được sự phát triển ấy trong cuộc sống hằng ngày của mình. ĐBQH Bùi Hoài Sơn (Hà Nội): ĐỂ THÀNH QUẢ TĂNG TRƯỞNG ĐẾN TỪNG NHÀ Mục tiêu tăng trưởng hai con số rất quan trọng, bởi một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao sẽ tạo thêm nguồn lực cho phát triển đất nước, củng cố sức mạnh quốc gia và mở rộng không gian cho các chính sách an sinh xã hội. Nhưng điều quan trọng hơn là phải trả lời được câu hỏi: tăng trưởng ấy mang lại điều gì cho người dân? Nếu GDP tăng nhanh nhưng người lao động vẫn khó tìm việc làm tốt, người trẻ vẫn khó mua nhà, người bệnh còn lo viện phí, gia đình còn nặng gánh học hành, môi trường sống xuống cấp thì thành quả tăng trưởng chưa thực sự chuyển hóa thành chất lượng phát triển. Bên cạnh các chỉ tiêu về GDP, năng suất lao động hay thu ngân sách, tôi cho rằng cần xây dựng một hệ thống “thước đo” cụ thể hơn về mức độ thụ hưởng của người dân. Trước hết là thu nhập thực tế và chất lượng việc làm, không chỉ có việc làm mà phải là việc làm ổn định, có năng suất, thu nhập đủ sống và có khả năng tích lũy. Tiếp đó là khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp, nhất là đối với người lao động, người trẻ, người có thu nhập trung bình và thấp; khả năng được hưởng dịch vụ y tế, giáo dục có chất lượng với chi phí hợp lý; mức độ bao phủ của an sinh xã hội; khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng, các nhóm dân cư. Một thước đo ngày càng quan trọng khác là chất lượng môi trường sống: không khí người dân hít thở, nguồn nước họ sử dụng, không gian xanh, giao thông, an toàn thực phẩm, an ninh xã hội và cả môi trường văn hóa. Phát triển không thể được đánh đổi bằng ô nhiễm, sự quá tải đô thị, những bất bình đẳng mới hay sự suy giảm các giá trị cộng đồng. Cuối cùng, tôi nghĩ cần quan tâm nhiều hơn đến những chỉ báo khó đo bằng tiền nhưng rất quan trọng, đó là mức độ hài lòng, niềm tin, an toàn và hạnh phúc của người dân. Yếu tố quyết định để người dân thực sự được hưởng thành quả của tăng trưởng hai con số, theo tôi, chính là chất lượng của thể chế và năng lực phân bổ thành quả phát triển một cách công bằng, hiệu quả. Tăng trưởng phải tạo ra cơ hội chứ không chỉ tạo ra những con số; chính sách phải hướng nguồn lực vào những vấn đề thiết thân của người dân và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Điều chúng ta cần hướng tới không chỉ là một nền kinh tế lớn hơn, mà là một xã hội tốt đẹp hơn. Thành công cuối cùng của tăng trưởng hai con số phải được nhìn thấy trong từng gia đình: thu nhập cao hơn, việc làm tốt hơn, con cái được học hành tốt hơn, người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, có một mái nhà phù hợp và được sống trong môi trường an toàn, văn minh, nhân văn. n “Khi thể chế minh bạch, chính sách ổn định, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh hợp pháp được bảo đảm, thủ tục thuận lợi và cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, nguồn lực trong xã hội sẽ được khơi thông”. ĐB NGUYỄN THỊ VIỆT NGA “Thành công cuối cùng của tăng trưởng hai con số phải được nhìn thấy trong từng gia đình: thu nhập cao hơn, việc làm tốt hơn, con cái được học hành tốt hơn, người dân được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, có một mái nhà phù hợp và được sống trong môi trường an toàn, văn minh, nhân văn”. ĐB BÙI HOÀI SƠN Nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ tăng năng suất lao động ẢNH: THANH HÙNG BỨT PHÁ TĂNG TRƯỞNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==