Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng thì năng lực cạnh tranh của một cơ sở giáo dục đại học không chỉ được đo bằng quy mô đào tạo hay số lượng công bố khoa học, mà còn ở khả năng tạo ra tri thức, làm chủ công nghệ và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế, xã hội. Với thế mạnh đào tạo kỹ thuật - công nghiệp và mạng lưới hợp tác doanh nghiệp sâu rộng, Đại học Công nghiệp Hà Nội (HaUI) có nền tảng và nhiều lợi thế để phát triển thành đại học định hướng đổi mới sáng tạo, gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu, khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ. Những chủ trương mới của Đảng và Nhà nước cũng mở ra cơ hội để HaUI tái định vị vai trò và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ quốc gia. CHUYỂN TỪ “CÓ NHIỆM VỤ” SANG “GIẢI BÀI TOÁN CÔNG NGHỆ” Nguồn nhân lực là điểm nghẽn có tính quyết định. Các lĩnh vực như: trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, robot, tự động hóa, vật liệu mới, năng lượng mới hay kinh tế số đều cần đội ngũ có chuyên môn sâu, tư duy liên ngành và khả năng làm chủ công nghệ. Số lượng tiến sĩ hay công bố khoa học là cần thiết nhưng chưa đủ; một hệ sinh thái mạnh còn cần nhà khoa học đầu ngành, trưởng nhóm nghiên cứu mạnh, chuyên gia công nghệ và đội ngũ quản trị đổi mới sáng tạo chuyên nghiệp. Hiện khoảng cách công nghệ từ phòng thí nghiệm tới thị trường cũng là một thách thức lớn. Nhiều kết quả nghiên cứu vẫn dừng ở công bố hoặc nghiệm thu, trong khi các khâu bảo hộ sở hữu trí tuệ, phát triển nguyên mẫu, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ và kết nối doanh nghiệp chưa hình thành một quy trình liền mạch. Do đó, HaUI định hướng chuyển từ chu trình “nhiệm vụ nghiên cứu - bài báo - nghiệm thu” sang chuỗi “bài toán - nghiên cứu - công nghệ - sở hữu trí tuệ - sản phẩm - doanh nghiệp - thị trường”. Điểm khởi đầu không còn chỉ là “chúng ta có thể nghiên cứu gì?”, mà là “doanh nghiệp và xã hội đang cần giải quyết bài toán công nghệ nào?”. Cùng với đó là yêu cầu tập trung nguồn lực. Công nghệ chiến lược cần đầu tư dài hạn và liên tục cho thiết bị, phần mềm, dữ liệu, vật tư, vận hành và chuyên gia. Trong điều kiện nguồn lực hữu hạn, đầu tư dàn trải khó tạo ra khác biệt. HaUI sẽ tập trung để lựa chọn đúng lĩnh vực, đầu tư đủ sâu và quản trị theo mục tiêu, sản phẩm, chất lượng, tác động thay vì thiên về đầu vào và quy trình. CON NGƯỜI LÀ CHỦ THỂ CỦA ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Nhà trường định hướng xây dựng cơ chế đặc thù nhằm thu hút nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia công nghệ, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia từ doanh nghiệp; từng bước chuyển từ “tuyển dụng theo vị trí” sang “đặt hàng theo năng lực và sản phẩm”. Các nhóm nghiên cứu mạnh cần có hạt nhân khoa học, định hướng dài hạn, phòng thí nghiệm, đối tác doanh nghiệp và mục tiêu sản phẩm cụ thể. Cách đánh giá và đãi ngộ cũng phải phù hợp với sự đa dạng của hoạt động khoa học, công nghệ. Bài báo, sáng chế, sản phẩm công nghệ, chuyển giao, doanh thu và tác động xã hội không thể được đo bằng cùng một thước đo. Đánh giá đúng sẽ tạo động lực để nhà khoa học theo đuổi kết quả có chất lượng và tạo ra giá trị thực. Đối với người học, đổi mới sáng tạo phải trở thành một phần tự nhiên của quá trình đào tạo. Việc tổ chức quá trình học theo dự án, học tập trải nghiệm, thiết kế sản phẩm, khởi nghiệp và giải quyết bài toán doanh nghiệp giúp người học chuyển từ học để “biết” sang học để tạo ra, thử nghiệm và giải quyết vấn đề. Đích đến là thế hệ người học có kiến thức chuyên môn, năng lực số, tư duy liên ngành, kỹ năng hợp tác, tinh thần dám thử và văn hóa liêm chính. CÔNG NGHỆ LÀ NĂNG LỰC LÕI Từ thế mạnh kỹ thuật - công nghiệp, HaUI có thể tập trung vào bốn cụm công nghệ có khả năng tạo ra năng lực đặc trưng. Cụ thể là: Thứ nhất, công nghiệp thông minh và tự động hóa, gồm robot, cơ điện tử, nhà máy thông minh, bản sao số, trí tuệ nhân tạo công nghiệp và hệ thống chẩn đoán thiết bị. Thứ hai, điện - điện tử - bán dẫn - năng lượng, hướng tới vi điện tử, điện tử công suất, xe điện, pin, hydrogen và lưới điện thông minh. Thứ ba, cơ khí - ô tô - vật liệu và công nghệ chế tạo, với các hướng cơ khí chính xác, khuôn và đồ gá thông minh, vật liệu mới, vật liệu nhẹ, màng mỏng và tối ưu quá trình gia công. Thứ tư, kinh tế số - quản trị công nghiệp - logistics, tập trung vào phân tích dữ liệu kinh doanh, chuyển đổi số doanh nghiệp, thương mại điện tử B2B, ESG, hệ thống hỗ trợ ra quyết định và dự báo thị trường. Điều quan trọng không phải mở rộng thật nhiều lĩnh vực, mà là tập trung đủ nguồn lực để tạo năng lực thực chất ở những lĩnh vực có lợi thế. Mỗi hướng ưu tiên cần được tổ chức thành chương trình dài hạn, liên kết nhân lực, nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp, sản phẩm, sở hữu trí tuệ và thị trường. Hệ thống phòng thí nghiệm cũng cần được quy hoạch theo hướng mở, dùng chung; thiết bị phải đồng thời phục vụ nghiên cứu, đào tạo, dịch vụ khoa học - công nghệ và hợp tác doanh nghiệp. HỆ SINH THÁI ĐỂ TRI THỨC TẠO RA GIÁ TRỊ Nếu con người là chủ thể và công nghệ là năng lực lõi, thì hệ sinh thái chính là điều kiện để rút ngắn đường đi từ ý tưởng đến thị trường. HaUI đang từng bước chuyển hợp tác doanh nghiệp từ “đối tác tuyển dụng” thành “đối tác đồng sáng tạo” thông qua hệ thống phòng thí nghiệm chung, trung tâm nghiên cứu chung, chương trình đào tạo đồng thiết kế, dự án đồng tài trợ và đặt hàng phát triển sản phẩm. Một cơ chế tài chính linh hoạt, tập trung, theo sản phẩm cuối cùng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát là điều kiện không thể thiếu. Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Đại học khi được hình thành, sẽ cung cấp “vốn mồi” cho ý tưởng mới, nguyên mẫu, sở hữu trí tuệ, nhóm nghiên cứu mạnh và đồng tài trợ cùng với doanh nghiệp. Chuyển đổi số sẽ đóng vai trò hạ tầng của hệ sinh thái. Cơ sở dữ liệu dùng chung về chuyên gia, nhóm nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phòng thí nghiệm, thiết bị, công bố, sáng chế, doanh nghiệp và sản phẩm công nghệ sẽ giúp kết nối nguồn lực hiệu quả hơn. Trí tuệ nhân tạo có thể được ứng dụng để phân tích năng lực chuyên gia, phát hiện xu hướng, tìm kiếm đối tác và ghép nối bài toán doanh nghiệp với nhóm nghiên cứu một cách phù hợp. ĐỔI MỚI SÁNG TẠO PHẢI TRỞ THÀNH VĂN HÓA PHÁT TRIỂN Công nghệ có thể thay đổi nhanh, nhưng nếu cơ chế và văn hóa tổ chức chậm đổi mới thì khó tạo ra đột phá. Môi trường đổi mới sáng tạo cần khuyến khích dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm và dám chịu trách nhiệm; đồng thời tôn trọng khác biệt học thuật, đề cao hợp tác và lấy kết quả, giá trị thực làm thước đo. Điều đó cũng đòi hỏi khắc phục tâm lý cá nhân hóa học thuật, tăng tinh thần chia sẻ và coi nghiên cứu khoa học là một phần tự nhiên trong trách nhiệm nghề nghiệp của giảng viên. Đổi mới sáng tạo vì thế không thể là nhiệm vụ riêng của một đơn vị, mà phải trở thành phương thức vận hành của toàn Đại học. Đích đến không phải là cuộc chạy đua đơn thuần về số bài báo hay số phòng thí nghiệm, mà là năng lực tạo tri thức, làm chủ công nghệ, phát triển con người và tạo ra giá trị thực chất. Khi ba trụ cột con người - công nghệ - hệ sinh thái và giá trị được phát triển đồng bộ trong giai đoạn tới, HaUI có cơ sở vững chắc để trở thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ có uy tín, đóng góp thiết thực cho ngành Công Thương và nền công nghiệp Việt Nam. n KIẾN TẠO NỀN TẢNG ĐỔI MỚI SÁNG TẠO Chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2035 của Đại học Công nghiệp Hà Nội đã xác định: đổi mới sáng tạo không chỉ là một lĩnh vực hoạt động mà là phương thức phát triển, với ba trọng tâm: phát triển con người, làm chủ công nghệ và xây dựng hệ sinh thái để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. LONG VÂN Sinh viên HaUI với sản phẩm Robot hỗ trợ người khiếm thị đạt giải Nhất cuộc thi “Thử thách lập nghiệp”năm 2026 Các đại biểu, chuyên gia quốc tế tham quan sản phẩm sáng tạo của sinh viên tại HaUI Innovation Day 2025 ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI: từ con người, công nghệ đến hệ sinh thái CĐ43 2 9 DOANH NGHIỆP - PHÁT TRIỂN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==