Lần leo thang mới không chỉ đánh dấu việc Mỹ chính thức chấm dứt trạng thái đình chiến ngắn ngủi mà còn mở ra giai đoạn đối đầu quyết liệt hơn, khi Nhà Trắng được cho là đã thông báo với Quốc hội Mỹ về việc tái khởi động chiến dịch quân sự chống Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố quân đội Mỹ sẽ “phá hủy núi Pickaxe” - khu vực được cho là nơi Iran xây dựng các cơ sở quân sự và hạt nhân kiên cố dưới lòng đất. Ông đồng thời cảnh báo Washington sẽ tiếp tục tung ra những đòn tấn công mạnh hơn nếu Tehran không thay đổi hành vi. Động thái này đặt ra câu hỏi lớn: Điều gì khiến Mỹ quyết định xé bỏ trạng thái đình chiến mà chính họ từng thúc đẩy? Theo giới quan sát, có thể thấy quyết định của Washington xuất phát từ năm tính toán chiến lược. TEHRAN BIẾN THỜI GIAN ĐÌNH CHIẾN THÀNH CƠ HỘI TÁI VŨ TRANG? Theo nhiều chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), khoảng thời gian ngừng bắn không giúp hạ nhiệt xung đột mà ngược lại tạo điều kiện để Tehran khôi phục năng lực quân sự. Giới phân tích Mỹ cho rằng, Iran đã nhanh chóng phân tán khí tài, khôi phục các cơ sở bị hư hại, tái tổ chức lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và nối lại hoạt động của mạng lưới các lực lượng đồng minh trong khu vực. Từ góc nhìn của Washington, nếu tiếp tục kéo dài đình chiến, Iran sẽ bước vào vòng đối đầu tiếp theo với vị thế thuận lợi hơn nhiều so với trước khi ký thỏa thuận. Chính vì vậy, Mỹ lựa chọn hành động trước khi Tehran hoàn tất quá trình phục hồi. WASHINGTON CHƯA HOÀN THÀNH MỤC TIÊU HẠT NHÂN Nếu trong chiến dịch quân sự đầu tiên, Nhà Trắng khẳng định đã phá hủy chương trình hạt nhân của Iran, thì những phát biểu mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington không còn tin rằng mục tiêu này đã đạt được. Việc ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ sẽ “phá hủy núi Pickaxe” được nhiều nhà quan sát coi là sự thừa nhận rằng các cơ sở hạt nhân và quân sự được xây dựng sâu dưới lòng đất vẫn tồn tại sau đợt không kích trước. Các chuyên gia tại Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) và nhiều cựu quan chức Mỹ nhận định, năng lực làm giàu uranium của Iran có thể đã bị suy yếu nhưng chưa bị xóa bỏ hoàn toàn. Điều đáng lo ngại hơn là đội ngũ khoa học, kỹ thuật và năng lực tái thiết của Tehran vẫn còn nguyên vẹn. Trong khi đó, nhiều học giả Nga cho rằng, Washington muốn kết thúc dứt điểm vấn đề này trước khi Iran kịp khôi phục các cơ sở ngầm vốn được thiết kế để chống chịu các loại bom xuyên phá mạnh nhất. HORMUZ THÀNH TRUNG TÂM ĐỐI ĐẦU MỚI Khác với giai đoạn đầu khi trọng tâm là chương trình hạt nhân, cuộc đối đầu hiện nay ngày càng xoay quanh eo biển Hormuz. Sau khi Iran gia tăng sức ép đối với tuyến hàng hải chiến lược này, Mỹ không chỉ triển khai thêm lực lượng mà còn phát tín hiệu sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với hoạt động hàng hải qua Hormuz. Theo nhiều học giả Trung Quốc, đây là dấu hiệu cho thấy Washington đang chuyển từ thế phòng thủ sang chủ động định hình trật tự an ninh tại tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Nếu để Iran chứng minh họ có thể gây sức ép lâu dài lên Hormuz mà không bị đáp trả quyết liệt, vai trò của Mỹ với tư cách là nước bảo đảm an ninh hàng hải toàn cầu sẽ bị đặt dấu hỏi. Ngày 13/7, Tổng thống Trump tuyên bố tái áp đặt phong tỏa hải quân với Iran, Mỹ sẽ đóng vai trò “người bảo vệ” Hormuz và thu phí 20% đối với tàu của những quốc gia khác khi đi qua eo biển này. IRAN TIẾP TỤC TẤN CÔNG CÁC ĐỒNG MINH CỦA MỸ Theo đánh giá của nhiều chuyên gia Nga, yếu tố khiến Nhà Trắng thay đổi quyết định nhanh nhất không nằm ở lãnh thổ Iran mà ở phạm vi các mục tiêu bị Tehran và lực lượng Houthi lựa chọn. Thay vì chỉ nhằm vào Israel hoặc các căn cứ Mỹ tại Iraq và Syria như trước đây, các cuộc tấn công trả đũa đã mở rộng sang những quốc gia vùng Vịnh có vai trò trung tâm trong hệ thống căn cứ quân sự của Mỹ như Bahrain, Qatar, Kuwait và UAE. Ngày 14/7, IRGC tuyên bố đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ quân sự của Washington tại Bahrain và Jordan để đáp trả những đợt không kích của Mỹ trong mấy ngày qua. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ cấu trúc an ninh mà Washington xây dựng tại Trung Đông trong nhiều thập kỷ đang bị thử thách. Nếu Mỹ không phản ứng đủ mạnh, các đồng minh vùng Vịnh có thể bắt đầu nghi ngờ khả năng bảo vệ của Washington và cân nhắc điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng cân bằng hơn giữa Mỹ với các cường quốc khác. KHẢ NĂNG RĂN ĐE CỦA MỸ BỊ NGHI NGỜ Nhiều học giả của Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ), Chatham House (Anh) cũng như Câu lạc bộ Valdai (Nga) đều có chung nhận định rằng cuộc leo thang mới không đơn thuần nhằm vào Iran mà còn nhằm khôi phục uy tín chiến lược của Mỹ. Sau nhiều tháng xung đột, Iran và các lực lượng đồng minh vẫn duy trì được năng lực tiến công bằng tên lửa, UAV và các phương tiện tác chiến phi đối xứng. Điều đó khiến nhiều quốc gia trong khu vực đặt câu hỏi liệu sức mạnh quân sự áp đảo của Mỹ còn đủ khả năng tạo ra hiệu ứng răn đe như trước hay không. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Nga và Trung Quốc ngày càng gay gắt, Mỹ không muốn để hình ảnh một siêu cường bị thách thức mà không có phản ứng tương xứng lan rộng. Bởi vậy, chiến dịch mới không chỉ nhằm buộc Tehran phải trả giá mà còn gửi thông điệp tới toàn bộ các đối thủ chiến lược của Mỹ rằng Washington vẫn sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ các lợi ích cốt lõi và hệ thống đồng minh của mình. Nếu chiến dịch hồi tháng 2 được xem là nỗ lực ngăn chặn chương trình hạt nhân của Tehran, thì đợt leo thang giữa tháng 7 phản ánh một mục tiêu lớn hơn nhiều: tái lập ưu thế chiến lược của Mỹ tại Trung Đông sau khi Washington cho rằng Iran đã lợi dụng thời gian đình chiến để phục hồi sức mạnh, mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào đồng minh của Mỹ và thách thức quyền kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược. Nói cách khác, Washington không chỉ quay lại tấn công Iran vì chương trình hạt nhân, mà vì Nhà Trắng tin rằng trạng thái đình chiến đã không còn phục vụ lợi ích của Mỹ và nếu tiếp tục duy trì, cán cân quyền lực ở Trung Đông sẽ ngày càng nghiêng về phía Tehran. THÁI AN 16 n Thứ Tư n Ngày 15/7/2026 QUỐC TẾ Mỹ tăng cường không kích Iran sau khi Iran tấn công tàu hàng ở eo biển Hormz ẢNH: CNN Chỉ hơn hai tuần sau khi tuyên bố chiến dịch quân sự đã đạt mục tiêu, ký biên bản ghi nhớ với Tehran và phát tín hiệu ưu tiên giải pháp ngoại giao, Washington bất ngờ nối lại các đòn không kích quy mô lớn nhằm vào Iran. Vì sao vậy? Iran tấn công hai siêu tàu chở dầu ở Hormuz IRGC hôm qua tuyên bố đã “tấn công và vô hiệu hóa hai siêu tàu chở dầu”. Hai tàu này đã tắt hệ thống định vị và phớt lờ cảnh báo từ chính quyền Iran ở eo biển Hormuz, cố gắng đi qua một “tuyến đường bị rải thủy lôi”. Tuyên bố của IRGC được đưa ra sau khi hai tàu chở dầu của UAE bị tên lửa Iran tấn công ở phía Nam eo biển Hormuz. Cụ thể, tàu chở dầu al-Bahiya và Mombasa bị trúng tên lửa khi đang ở trên vùng biển thuộc Oman, và một thành viên thủy thủ đoàn người Ấn Độ trên tàu Mombasa thiệt mạng, theo Bộ Quốc phòng UAE. MINH HẠNH (theo CNN) BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES 5 lý do khiến Mỹ dồn dập không kích Iran Ông Putin đưa ra cảnh báo này hôm 13/7 khi phát biểu tại diễn đàn “Tất cả vì chiến thắng” do Mặt trận Nhân dân Toàn Nga tổ chức, nơi ông thảo luận về cuộc xung đột Ukraine và phản ứng của Mátxcơva trước sự ủng hộ của phương Tây dành cho Kiev. “Phản ứng của chúng tôi sẽ luôn tương xứng với bất kỳ cuộc tấn công nào vào lãnh thổ Nga. Chúng tôi sẽ đáp trả mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần”, ông Putin nói. Theo ông Putin, sức mạnh của Nga nằm ở khả năng vượt qua “mọi khó khăn và thách thức”, trong khi bộ phận bài Nga ở phương Tây tiếp tục tiến hành chiến dịch chống lại nước này. Bất chấp áp lực, Nga đang “phát triển nền kinh tế, củng cố hệ thống tài chính, hiện đại hoá lực lượng vũ trang và mở rộng ngành công nghiệp quốc phòng”, ông Putin nói, đồng thời cho biết, những nỗ lực này đã và đang thay đổi “tình hình trên chiến trường”. “Các chiến sĩ của chúng ta đang tiến lên”, ông Putin nói. “Vì vậy, không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta sẽ giành chiến thắng”. Ukraine tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga trong những tháng gần đây, trung bình mỗi ngày phóng hàng trăm máy bay không người lái. Cuối tháng 6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố chiến dịch gây áp lực kéo dài 40 ngày, kết hợp các cuộc tấn công tầm xa và các hoạt động bí mật nhằm gây thiệt hại kinh tế cho Nga. MINH HẠNH (theo RT) Ông Putin gửi tối hậu thư sau làn sóng tấn công của Ukraine Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo, bất kỳ cuộc tấn công nào của Ukraine vào lãnh thổ Nga trong thời gian tới đều sẽ bị đáp trả mạnh mẽ hơn nhiều so với trước đây. Tổng thống Nga Vladimir Putin ẢNH: TASS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==