Tại các bệnh viện trên khắp nước Mỹ, bệnh nhân và nhân viên đã quen với một con robot màu trắng thân thiện, cao khoảng 1,2 mét, chỉ có một cánh tay, đang bận rộn làm việc. Các y tá thường chào Moxi, tên của robot do công ty Diligent Robotics đặt, đập tay hoặc thậm chí ôm nó mỗi buổi sáng. Moxi - chuyên vận chuyển vật tư y tế trong bệnh viện - có thể đáp lại bằng cách hiển thị đôi mắt LED hình trái tim và phát ra tiếng bíp bíp của riêng mình. “Chúng tôi nhận được rất nhiều phản hồi rằng Moxi giống như một thành viên của đội”, ông Todd Brugger, giám đốc điều hành của công ty robot, cho biết. Công ty này hiện có khoảng 100 robot như vậy đang hoạt động. Nhưng việc đưa Moxi vào bệnh viện không đồng nghĩa với việc phải mua hẳn một cỗ máy. Thay vào đó, đây là một trong những loại robot có thể được thuê hoặc sử dụng theo hình thức đăng ký. Các công ty robot gọi mô hình này là “robot như một dịch vụ”. Ngoài bản thân robot, gói dịch vụ còn bao gồm bảo trì, sửa chữa và nâng cấp. Nếu cần, một kỹ sư từ xa cũng có thể tiếp quản quyền điều khiển robot. Với Moxi, ông Brugger cho biết: “Điều này giúp giảm chi phí và khoản đầu tư cho bệnh viện vì họ không phải trả toàn bộ tiền mua ngay lập tức. Thứ hai, và theo tôi còn quan trọng hơn, là công nghệ này đang phát triển rất nhanh..., chúng tôi liên tục nâng cấp phần mềm và khả năng của robot”. Do robot hình người vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, hiện chúng được cho thuê cho các nhiệm vụ được xác định rõ ràng. Trong lĩnh vực giải trí, tùy từng mẫu, robot có thể nhảy múa, hát hoặc phục vụ khách tại một đám cưới hay sự kiện doanh nghiệp. Ông Ethan Qi, phó giám đốc tại công ty nghiên cứu thị trường công nghệ Counterpoint Research, cho biết những màn trình diễn như robot nhảy múa tương đối dễ thực hiện. “Bạn thuê một vũ công thật biểu diễn rồi quay lại video. Video đó sau đó được dùng để huấn luyện robot. Khi ấy robot sẽ biết cách nhảy. Tuy nhiên, kỹ sư vẫn thường đi cùng robot trong trường hợp môi trường hoặc sân khấu không đơn giản”, ông nói. Nhưng dịch vụ cho thuê robot hình người không chỉ dừng lại ở những màn nhảy múa giải trí. Công ty 1X có trụ sở tại bang California (Mỹ) dự kiến bắt đầu giao robot hỗ trợ việc nhà NEO vào cuối năm nay. Những khách hàng “truy cập sớm” tại Mỹ có thể trả ngay 20.000 USD (526 triệu VND) để sở hữu robot, hoặc trả 499 USD (13,1 triệu VND) mỗi tháng theo hình thức đăng ký. Ông Dar Sleeper, phó chủ tịch phụ trách sản phẩm và thiết kế của công ty, cho biết: “Mặc dù nhiều khách hàng sẽ mua đứt NEO, nhưng hình thức thuê giúp giảm đáng kể chi phí ban đầu, khiến robot trở nên phải chăng hơn đối với nhiều người”. Một phần hấp dẫn của việc thuê là tốc độ phát triển của công nghệ robot. Nếu chi một khoản lớn để mua robot hình người mới ngay bây giờ, rất có thể nó sẽ nhanh chóng trở nên lỗi thời. “Mỗi năm, các công ty robot đều ra mắt một mẫu mới, một phiên bản phần cứng mới”, ông Qi nói. “Nếu bạn sở hữu robot, bạn không thể đổi lấy mẫu mới, nhưng nếu thuê robot, bạn luôn có thể thuê phiên bản mới nhất”. Việc thuê cũng giúp loại bỏ yêu cầu kiến thức kỹ thuật chuyên sâu - người dùng chỉ cần chuyển mọi vấn đề cho nhà sản xuất hoặc nền tảng cho thuê giải quyết. “Điều này giúp giải quyết các vấn đề kỹ thuật vì khách hàng không biết cách lập trình robot”, ông Qi nói thêm. ROBOT CÔNG NGHIỆP CŨNG HÚT KHÁCH Không chỉ robot hình người mới thúc đẩy nhu cầu thuê robot. Công ty Formic có trụ sở tại Chicago (Mỹ) hiện sở hữu đội ngũ hơn 250 robot công nghiệp hoạt động như một dịch vụ. Ông Shawn Fitzgerald, giám đốc doanh thu của Formic, cho rằng mô hình thanh toán theo mức phí cố định hằng tháng của Formic “tạo sân chơi bình đẳng” cho các doanh nghiệp nhỏ vốn trước đây không đủ khả năng mua robot nhà máy ngay lập tức. Formic hiện cũng đang thử nghiệm robot hình người cho các ứng dụng công nghiệp. Bên cạnh mức giá cố định, nhiều phương thức thanh toán mới cho dịch vụ thuê robot cũng đang xuất hiện. Ông Marco Wang, nhà phân tích tại Interact Analysis, cho biết một số doanh nghiệp đã bắt đầu yêu cầu phí thuê được tính trực tiếp dựa trên lượng lao động con người mà robot có thể thay thế. Đối với các nhà sản xuất robot, bên cạnh doanh thu, mô hình cho thuê còn là cách để thử nghiệm sản phẩm trong tình huống thực tế và thu thập dữ liệu hữu ích. Điều này đặc biệt quan trọng với robot hình người. “Công nghệ vẫn chưa đạt tới mức mong muốn. Nó vẫn còn khá non nớt”, ông Wang nói. Một số công ty tại Trung Quốc - quốc gia đang dẫn đầu về robot hình người và là nơi có số lượng dịch vụ cho thuê ngày càng tăng - đã cho các khách sạn thuê robot do họ phát triển. Họ coi đây là môi trường huấn luyện hữu ích trước khi đưa robot vào sử dụng trong gia đình. Những công ty khác còn cung cấp robot trên các ứng dụng dịch vụ dọn dẹp. n “Có một sự thích nghi mà, theo nhiều cách, giống như một sự biến đổi”, phi hành gia Luca Parmitano của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) nói vào năm 2019, trong thời gian ông huấn luyện cho sứ mệnh dài hạn thứ hai tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). “Chỉ sau vài tuần, cơ thể bạn đã khác hoàn toàn so với khi ở trên mặt đất – bạn nhìn thấy và cảm nhận được cơ thể mình thay đổi, chân gầy đi còn khuôn mặt thì tròn hơn”. Là cựu phi công thử nghiệm của Không quân Ý, ông Parmitano gần đây được chọn tham gia sứ mệnh với tư cách là một trong bốn thành viên của phi hành đoàn Artemis III. Dự kiến phóng vào năm 2027, chuyến bay đầy thách thức này sẽ thử nghiệm tàu đổ bộ Mặt Trăng và bộ đồ không gian phục vụ cho việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Nghiên cứu về tác động của du hành vũ trụ lên não bộ vẫn còn hạn chế, chỉ dựa trên các thí nghiệm trên một vài phi hành gia trong các nhiệm vụ kéo dài. Chẳng hạn, phi hành gia Scott Kelly đã sống một năm trên ISS trong khi người anh em sinh đôi của ông, ông Mark Kelly, ở lại Trái Đất. Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực nhận thức của ông Scott hầu như không thay đổi trong suốt sứ mệnh so với ông Mark, nhưng lại suy giảm trong khoảng sáu tháng sau khi trở về. Giờ đây, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Tiến bộ Tâm lý học do các nhà khoa học tại Đại học Birkbeck (Anh) thực hiện đã tổng hợp kết quả từ 15 nghiên cứu chụp não, với 377 người tham gia. Những người này bao gồm các phi hành gia cũng như những tình nguyện viên tham gia mô phỏng du hành vũ trụ trên Trái Đất. “Đây là một ví dụ tuyệt vời về khả năng thích ứng của não bộ – chúng tôi phát hiện ra rằng có cả những thay đổi về cấu trúc và chức năng trong não”, tác giả chính Elisa Raffaella Ferrè, giáo sư khoa học thần kinh nhận thức tại Đại học Birkbeck, cho biết. “Chúng tôi đã xác định được một nhóm vùng não trải qua những thay đổi khi không còn trọng lực”. Điều đó có nghĩa là, cũng giống như cơ thể thay đổi trong không gian, nghiên cứu cho thấy não bộ cũng tự điều chỉnh về mặt vật lý để thích nghi với môi trường mới bằng cách tái tổ chức các kết nối thần kinh. “Chúng tôi nhận thấy những thay đổi ở các phần của não bộ điều khiển chuyển động, thăng bằng và nhận thức về cơ thể”, đồng tác giả Silvia Seghezzi cho biết. “Chúng tôi cũng ghi nhận thay đổi ở vùng vỏ não trước trán – nơi tất cả các tín hiệu này gặp nhau và được xử lý theo cách đa giác quan”. n 11-12/7/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 16 BÙNG NỔ DỊCH VỤ DỊCH VỤ CHO THUÊ ROBOT ĐANG NGÀY CÀNG PHỔ BIẾN CHO NHIỀU MỤC ĐÍCH KHÁC NHAU, TỪ LÀM VIỆC ĐẾN GIẢI TRÍ, VỚI NHỮNG GÓI SỬ DỤNG KÉO DÀI TỪ MỘT NGÀY ĐẾN NHIỀU NĂM. NGỌC DIỆP (theo openthemagazine.com) Các doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu mở dịch vụ cho thuê robot ra nước ngoài thông qua các đối tác. Trong số những công ty lớn nhất, Agibot tại Thượng Hải cho biết robot hình người của họ hiện có thể được thuê tại 17 quốc gia. Moxi vận chuyển vật tư y tế trong bệnh viện CHO THUÊ ROBOT Nghiên cứu não bộ con người trong không gian MỘT NGHIÊN CỨU MỚI CHO THẤY VŨ TRỤ CÓ TÁC ĐỘNG ĐẾN NÃO BỘ CỦA CÁC PHI HÀNH GIA - VÀ ĐÓ CÓ THỂ LÀ MỘT THÁCH THỨC LỚN ĐỐI VỚI CÁC CHUYẾN DU HÀNH VƯỢT RA NGOÀI MẶT TRĂNG, NHƯ TỚI SAO HỎA. Phi hành gia Luca Parmitano HOÀI VY (theo bbc.com)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==