Tuần trước, quân đội Mỹ cho biết sẽ đưa hệ thống tên lửa tầm trung Typhon đầy uy lực tới tỉnh Kagoshima để tập trận chung với Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF). MẠNG LƯỚI PHÂN TÁN Theo Japan Times, đây là lần đầu tiên Mỹ đưa hệ thống Typhon tới đảo Kyushu, cho thấy hai đồng minh tiếp tục phá vỡ những điều cấm kỵ lâu nay liên quan đến việc triển khai vũ khí. Việc Mỹ triển khai Typhon cùng hệ thống tên lửa chống hạm NMESIS và hệ thống phòng không MADIS tại các đơn vị đóng ở Okinawa sẽ tạo nên mạng lưới phân tán gồm năng lực tấn công, phòng không và phát hiện mục tiêu. Mạng lưới này có thể gây phức tạp cho các hoạt động quân sự của Trung Quốc quanh đảo Đài Loan và trên khu vực Tây Thái Bình Dương. Những khí tài này khiến Bắc Kinh đối mặt với chính những bài toán tác chiến mà chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/ AD) mà Trung Quốc thiết kế ngăn cản quân đội Mỹ và đồng minh. Theo đó, Tokyo và Washington đang từng bước thu hẹp chênh lệch kéo dài nhiều năm về lực lượng tên lửa thông thường phóng từ mặt đất - vốn nghiêng về phía Trung Quốc kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Dấu hiệu rõ ràng nhất cho sự chuyển dịch chiến lược này là kế hoạch duy trì hệ thống Typhon tại một căn cứ quân sự Mỹ ở Nhật Bản từ giữa tháng 10 tới. Dù chưa rõ chính xác hệ thống sẽ được đặt ở đâu sau các cuộc tập trận song phương quy mô lớn, quyết định duy trì khí tài này tại Nhật Bản đã phá vỡ thông lệ trước đây - rút toàn bộ khí tài sau khi tập trận kết thúc. Khả năng phóng tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa đa nhiệm SM-6 của Typhon, kết hợp với các hệ thống chống hạm cơ động NMESIS và phòng không MADIS, sẽ hình thành mạng lưới phòng thủ nhiều tầng, đủ sức đe dọa các tàu chiến Trung Quốc hoạt động dọc chuỗi đảo phía Tây Nam Nhật Bản. Với tầm bắn khoảng 1.600 km, Tomahawk mang lại cho liên minh Mỹ - Nhật lựa chọn tấn công từ mặt đất, có thể vươn tới nhiều khu vực trên bờ biển phía Đông Trung Quốc cũng như các cơ sở quân sự trọng yếu nếu được triển khai dọc theo chuỗi đảo thứ nhất. Tuy nhiên, cấu trúc tên lửa này vẫn đang ở giai đoạn đầu và số lượng bệ phóng hiện còn rất hạn chế so với kho tên lửa khổng lồ của Trung Quốc. Điều đó cho thấy khoảng cách sức mạnh đang được thu hẹp nhưng chưa bị đảo ngược. Giới phân tích nhận định, Mỹ và đồng minh cần triển khai thêm nhiều bệ phóng cùng lượng lớn tên lửa dự trữ để có thể tạo ra tác động quân sự đáng kể. Tuy nhiên, việc đảm bảo quyền tiếp cận để mở rộng quy mô triển khai không hề dễ dàng. Thời gian duy trì những hệ thống này còn phụ thuộc vào yếu tố chính trị tại nước chủ nhà, đặc biệt là tỉnh Okinawa, nơi cuộc tranh cãi kéo dài nhiều thập kỷ liên quan căn cứ quân sự Mỹ vẫn chưa lắng xuống. Nhà nghiên cứu Tetsuo Kotani, công tác tại Viện Các vấn đề quốc tế Nhật Bản, cho rằng việc bố trí sẵn các hệ thống tên lửa có thể tăng cường khả năng răn đe nhưng cũng làm gia tăng lo ngại, khi cộng đồng địa phương lo họ sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên nếu xung đột nổ ra. Theo ông PGS Sebastian Maslow, công tác tại ĐH Tokyo, Chính phủ Nhật Bản hiện nay dường như sẵn sàng tiếp nhận các hệ thống tên lửa Mỹ hơn so với vài năm trước, khi các cuộc tranh luận về nâng cao năng lực quốc phòng, bao gồm triển khai tên lửa, đã trở nên “bình thường hóa” trong giới chính trị cũng như phần lớn dư luận. Việc triển khai này cũng phù hợp với quá trình điều chỉnh lâu dài về thế trận của liên minh tại các đảo phía Tây Nam của Nhật Bản. Tokyo đã liên tục tăng cường hiện diện quân sự trên biển Hoa Đông, thành lập các đơn vị mới và bổ sung năng lực trên chuỗi đảo Nansei vì lo ngại về hoạt động quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở khu vực. Trong khi đó, quân đội Mỹ cũng chuyển trọng tâm về khu vực này thông qua các học thuyết tác chiến mới, nhấn mạnh phương pháp phân tán lực lượng, tăng tính cơ động và năng lực ngăn chặn trên biển. Việc Typhon được duy trì ở Nhật không chỉ báo hiệu thay đổi về chính trị nội bộ của quốc gia này, mà còn cho thấy thay đổi lớn trong chiến lược quân sự của Mỹ sau khi Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) sụp đổ. Hiệp ước này từng cấm Mỹ triển khai các tên lửa phóng từ mặt đất có tầm bắn từ 500-5.500 km, trong khi Trung Quốc không phải là thành viên nên không bị ràng buộc. Trong nhiều thập kỷ sau đó, Bắc Kinh đã xây dựng một trong những kho tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình thông thường lớn nhất thế giới, nhằm ngăn chặn lực lượng Mỹ tiếp cận khu vực. Việc INF kết thúc năm 2019 đã mở đường để Washington triển khai trở lại các loại tên lửa mặt đất, trong đó việc đưa Typhon đến Nhật Bản được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất tại khu vực kể từ sau INF. Các hệ thống tên lửa này có thể sẽ tạo ra thách thức lớn đối với giới hoạch định quân sự Trung Quốc, buộc họ phải dành thêm nguồn lực tình báo, giám sát và trinh sát để theo dõi những mục tiêu cơ động cao. CẤU TRÚC QUY MÔ KHU VỰC Tại Philippines, sự hiện diện song song của lực lượng Mỹ tạo thành tuyến phòng thủ ở các hướng tiếp cận phía Nam đảo Đài Loan qua eo biển Luzon và kênh Bashi. Trong cuộc tập trận Balikatan mới nhất, Lục quân Mỹ lần đầu tiên phóng tên lửa Tomahawk từ lãnh thổ Philippines, trong khi Thủy quân lục chiến Mỹ triển khai các bệ phóng NMESIS tới quần đảo Batanes để diễn tập nhiệm vụ phong tỏa trên biển. Cũng trong cuộc diễn tập này, Lực lượng Phòng vệ mặt đất Nhật Bản lần đầu tiên bắn đạn thật ở nước ngoài, tại khu vực Tây Bắc đảo Luzon, sử dụng tên lửa chống hạm Type 88 để tiêu diệt tàu mục tiêu đã ngừng hoạt động. Ngoài giá trị chiến thuật, các cuộc diễn tập còn cho thấy mức độ phối hợp tác chiến ngày càng cao giữa lực lượng Mỹ, Nhật Bản và Philippines. Thông qua việc tích hợp các đơn vị tên lửa, mạng lưới phát hiện mục tiêu và kế hoạch tác chiến xuyên biên giới, 3 nước đang xây dựng một cấu trúc phòng thủ khu vực gắn kết hơn dọc chuỗi đảo thứ nhất. Manila cũng đang hiện đại hóa lực lượng phòng thủ ven biển bằng cách mua sắm các hệ thống như tên lửa chống hạm siêu thanh BrahMos, đồng thời mở rộng hợp tác quốc phòng với Mỹ và nhiều đối tác khu vực khác. Thay vì hình thành một “bức tường” phòng thủ liên tục, những nỗ lực này đang tạo nên mạng lưới ngăn chặn phân tán, được thiết kế để ngăn đối thủ tập trung lực lượng hải quân theo bất kỳ hướng tác chiến đơn lẻ nào trong trường hợp xảy ra khủng hoảng. Tuy nhiên, khả năng phối hợp tác chiến và hỏa lực thôi là chưa đủ. Hiệu quả của cấu trúc phân tán còn phụ thuộc vào hậu cần, bao gồm kho dự trữ nhiên liệu và đạn dược được bố trí từ trước, quyền tiếp cận các địa điểm triển khai phân tán cũng như khả năng tiếp tế bền vững nếu xung đột nổ ra. Vì vậy, các cuộc tập trận gần đây không chỉ tập trung vào phóng tên lửa mà còn chú trọng duy trì hoạt động của các đơn vị tên lửa cơ động. n www.tienphong.vn QUỐC TẾ 20 27-28/6/2026 GIỚI CHUYÊN GIA CHO RẰNG LIÊN MINH MỸ-NHẬT ĐANG BƯỚC SANG GIAI ĐOẠN MỚI, VỚI TRỌNG TÂM LÀ CÁC HỆ THỐNG TÊN LỬA MẶT ĐẤT BỐ TRÍ DỌC THEO “CHUỖI ĐẢO THỨ NHẤT” - DẢI ĐẢO KÉO DÀI TỪ NHẬT BẢN QUA ĐÀI LOAN (TRUNG QUỐC), XUỐNG PHILIPPINES ĐẾN ĐẢO BORNEO. Việc ngày càng coi trọng các đơn vị tên lửa phân tán và cơ động phản ánh bài học rút ra từ chiến trường Ukraine và Trung Đông gần đây, nơi các căn cứ và khí tài quân sự cố định rất dễ trở thành mục tiêu của các đòn tấn công chính xác. THU LOAN (theo Japan Times) CỦA LIÊN MINH MỸ-NHẬT Thế trận mới Theo Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), con tàu chở hàng báo cáo đã bị đầu đạn bắn trúng gần vùng biển Oman. Sự việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tehran cảnh báo các tàu không được đi theo những tuyến hàng hải mà Iran chưa phê chuẩn. Reuters dẫn lời hai quan chức Mỹ nói rằng Iran đã nổ súng vào con tàu. Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư mà Iran lập ra để xử lý các đề nghị xin phép tàu đi qua eo biển tuyên bố những tàu không đi đúng những tuyến do Iran chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn. Bốn nguồn tin xác định con tàu bị tấn công là Ever Lovely, treo cờ Singapore. Một nguồn tin an ninh cho biết nhiều khả năng con tàu đã bị máy bay không người lái tấn công. IMO đang hỗ trợ đưa hàng trăm tàu cùng hàng nghìn thuyền viên mắc kẹt nhiều tháng trời tại eo biển Hormuz, kể từ khi chiến sự bùng phát vào cuối tháng 2. BÌNH GIANG (theo Reuters) Hệ thống Typhon bắn thử tên lửa SM-6 ẢNH: US ARMY Tàu qua Hormuz bị tấn công, IMO dừng kế hoạch sơ tán thuyền viên TỔ CHỨC HÀNG HẢI QUỐC TẾ (IMO) THUỘC LIÊN HỢP QUỐC ĐÃ TẠM DỪNG CHIẾN DỊCH HỘ TỐNG TÀU ĐI QUA EO BIỂN HORMUZ, SAU KHI 1 TÀU HÀNG BÁO CÁO BỊ TẤN CÔNG. DIỄN BIẾN NÀY LÀM DẤY LÊN LO NGẠI VỀ TÍNH BỀN VỮNG CỦA THỎA THUẬN SƠ BỘ GIỮA MỸ VÀ IRAN. Khu vực eo biển Hormuz ẢNH: REUTERS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==