16 XÃ HỘI n Thứ Sáu n Ngày 26/6/2026 BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES ĐI TÌM KÝ ỨC Dưới gốc xoài già trong doanh trại Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị) số 456 Lê Duẩn, phường Đông Hà, Trung tá Nguyễn Trung Thành vừa trở về sau một ngày tìm kiếm tại khu vực Thành cổ Quảng Trị, tiếp chuyện chúng tôi trong bộ quân phục còn lấm bụi đất, người chưa kịp tắm rửa sau nhiều giờ đào bới dưới nắng hè miền Trung. Đã hơn 20 năm gắn bó với công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Trung tá Thành hiểu rằng, đây không đơn thuần là nhiệm vụ quân sự mà còn là hành trình đi tìm ký ức chiến tranh. Đội 584 hiện có 15 cán bộ, chiến sĩ, phụ trách địa bàn phía Nam tỉnh Quảng Trị, trừ khu vực Hướng Hóa cũ. Mỗi năm, đơn vị chỉ nghỉ tìm kiếm hai tháng để huấn luyện, củng cố quân số và vật chất, thời gian còn lại gần như rong ruổi trên khắp các chiến trường xưa. “Manh mối chủ yếu đến từ người dân địa phương và các cựu chiến binh. Muốn xác định được một vị trí có hài cốt liệt sĩ thì phải có thông tin thật chắc. Nếu gặp được nhân chứng nhớ rõ sự việc thì chỉ một buổi là tìm thấy. Nhưng có những nơi anh em phải quần thảo suốt hai tháng trời”, Trung tá Thành kể. Trong vô vàn cuộc tìm kiếm, Trung tá Thành nhớ nhất một buổi chiều năm 2024 tại khu vực gần Thành cổ Quảng Trị. Khi một đơn vị thi công phát hiện khẩu súng AK dưới lòng đất, Đội 584 lập tức có mặt. Suốt cả buổi chiều, cán bộ chiến sĩ đào tìm quanh khu vực nhưng không phát hiện thêm dấu vết nào. Trời nhá nhem tối, mọi người chuẩn bị thu dọn dụng cụ ra về. “Anh em thắp nén hương, xin phép các liệt sĩ cho hôm sau quay lại. Khi tôi vừa bước đi thì bất ngờ vấp phải một vật cứng dưới chân. Nhìn xuống thấy giống một đoạn xương ống tay”, Trung tá Thành nhớ lại. Ngay lập tức, cả đội quay lại mở rộng phạm vi tìm kiếm. Chỉ cách mặt đất khoảng 5 cm, ba bộ hài cốt liệt sĩ hiện ra nguyên vẹn. Các anh nằm sát bên nhau, chân gác lên nhau như vẫn còn trong đội hình chiến đấu. Bên cạnh là hộp tiếp đạn, lựu đạn và nhiều di vật khác. Cuộc tìm kiếm kéo dài đến 10 giờ đêm. Sau đó, tại chính vị trí ấy, đội tiếp tục phát hiện thêm ba bộ hài cốt nữa. “Tìm thấy hài cốt đã xúc động. Nhưng hạnh phúc nhất là khi tìm thấy thông tin để đưa các anh về với gia đình” - Trung tá Thành nói. "ĐOÀN TỤ" SAU GẦN 60 NĂM Tháng 5 vừa qua, Đội 584 bàn giao hai hài cốt liệt sĩ cho thân nhân tại Thái Nguyên và Thanh Hóa. Đó là những trường hợp hiếm hoi còn lưu giữ được đầy đủ thông tin về họ tên, đơn vị và thời gian hy sinh. Sau khi đối chiếu hồ sơ, sao lục tài liệu lưu trữ và xác minh nhân thân, đơn vị liên hệ được với gia đình. Người con gái của liệt sĩ Nguyễn Minh Thuận (quê Thái Nguyên) là Nguyễn Thị Mến khi nhận tin đã lặng đi rất lâu. Chị Mến kể rằng, cha mình hy sinh khi chị mới hơn một tuổi. Từ nhỏ đến lớn, chị chỉ biết cha ngã xuống ở chiến trường Quảng Trị, còn cụ thể nơi nào thì không ai rõ. Gia đình từng nhiều lần nhờ các nhà ngoại cảm, tham gia nhiều chương trình tìm kiếm thân nhân liệt sĩ nhưng đều vô vọng. “Gần 60 năm rồi, gia đình chưa bao giờ ngừng hy vọng. Hôm nhận được điện thoại báo tìm thấy bố, tôi chết lặng. Sau đó cả gia đình sáu người tức tốc vào Quảng Trị. Gặp lại bố không còn hình hài mà chỉ còn bộ xương, nhưng niềm vui không thể diễn tả được” - chị nghẹn ngào. Tại buổi bàn giao, người con gái sinh năm 1969 ôm chặt tiểu sành đựng hài cốt cha rồi khóc ngất. Khoảnh khắc ấy, những người lính quy tập cũng không giấu được nước mắt. LỜI HỨA VỚI 93 LIỆT SĨ Ở xã Nam Hải Lăng, câu chuyện về ông Bùi Hữu Tuấn đã trở thành một huyền thoại đặc biệt. Năm 1972, khi mới ngoài 20 tuổi, ông tận mắt chứng kiến trận đánh bi tráng dưới chân cầu Câu Nhi. Ngày 26/5/1972, hơn 100 chiến sĩ Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 thực hiện nhiệm vụ đánh chiếm cầu Câu Nhi. Khi đội hình vừa tiếp cận mục tiêu thì bị đối phương phát hiện và tấn công dữ dội. 93 chiến sĩ đã ngã xuống. Vị trí diễn ra trận đánh nay nằm trong khu vườn gần 1 ha của gia đình ông Tuấn. Sau chiến tranh, cha mẹ ông dặn dò phải tìm kiếm, chăm sóc các liệt sĩ như người thân. Ông làm theo lời dặn ấy suốt hơn nửa thế kỷ. Hằng năm, cứ đến ngày 27/7 hay đêm giao thừa, ông lại bày mâm cơm cúng những người lính chưa biết tên. Từ năm 1996 đến 2006, trong quá trình trồng rừng sản xuất, gia đình ông liên tục phát hiện 10 bộ hài cốt liệt sĩ và báo cho cơ quan chức năng quy tập. Năm 2024, thông qua các cựu chiến binh và những tài liệu được trao trả từ phía Mỹ, danh tính của 93 liệt sĩ hy sinh tại Câu Nhi mới dần được xác định. Biết được điều đó, ông Tuấn lập tức hiến hơn 600 m2 đất để xây dựng đền tưởng niệm. Ngôi đền hoàn thành vào tháng 4/2025. Hai bên bàn thờ là danh sách đầy đủ tên tuổi, quê quán của 93 liệt sĩ. “Nhiều năm qua tôi không biết các anh là ai. Nhưng đã coi như người nhà thì phải có trách nhiệm với họ đến cùng” - ông Tuấn nói. Theo Trung tá Nguyễn Trung Thành, trên đất Quảng Trị vẫn còn rất nhiều liệt sĩ chưa được tìm thấy. Có những khu vực được xác định có hàng chục hài cốt nhưng địa hình đã thay đổi quá nhiều. Điển hình như tại Hải Lăng năm 2024, sau khi người dân phát hiện một số hài cốt khi đào ao nuôi cá, Đội 584 phải mất gần hai tháng khoanh vùng tìm kiếm mới phát hiện thêm 12 bộ hài cốt được chôn thành hai hàng. Hay tại khu vườn của ông Bùi Hữu Tuấn, theo hồ sơ lịch sử vẫn còn hàng chục chiến sĩ chưa được tìm thấy. Những cuộc hành quân đi tìm đồng đội vì thế vẫn tiếp tục. Mỗi bộ hài cốt được đưa lên khỏi lòng đất không chỉ là một thành quả nghiệp vụ. Đó còn là sự khép lại của một cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm, là sự trở về của một người lính sau hơn nửa thế kỷ xa gia đình, quê hương. Và đâu đó giữa những cánh rừng, những bãi cát hay những khu vườn bình dị trên đất Quảng Trị, vẫn còn những người như Trung tá Nguyễn Trung Thành hay ông Bùi Hữu Tuấn đang âm thầm giữ lửa ký ức. Để những người đã ngã xuống không bị lãng quên. Để hành trình trở về của các liệt sĩ chưa bao giờ dừng lại. H.N n HOÀNG NAM PHÓNG SỰ Dưới những cánh rừng, thửa ruộng, hay khu dân cư… vẫn còn những người lính nằm lại. Suốt nhiều năm qua, đồng đội của họ vẫn lặng lẽ lần theo từng ký ức mong manh, từng lời kể đứt quãng để đưa các anh trở về. Từ năm 1996 đến 2006, trong quá trình trồng rừng sản xuất, gia đình ông liên tục phát hiện 10 bộ hài cốt liệt sĩ và báo cho cơ quan chức năng quy tập. Năm 2024, thông qua các cựu chiến binh và những tài liệu được trao trả từ phía Mỹ, danh tính của 93 liệt sĩ hy sinh tại Câu Nhi mới dần được xác định. Bài 9: Lần theo ký ức, lời kể 500 NGÀY ĐÊM TÌM KIẾM, QUY TẬP, XÁC ĐỊNH DANH TÍNH LIỆT SĨ Hành trình trở về của các liệt sĩ chưa bao giờ dừng lại Suốt hơn nửa thế kỷ, ông Bùi Hữu Tuấn lặng lẽ chăm sóc các hương hồn liệt sỹ như chính người thân của mình Mỗi di vật được tìm thấy là manh mối mong manh để trả lại tên cho các anh Những người lính dầm mưa, dãi nắng đào bới và hi vọng “Khó khăn nhất là thời gian đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Núi đồi, dòng chảy thay đổi, những cánh rừng bị khai thác rồi tái sinh nhiều lần. Ngay cả những cựu chiến binh từng trực tiếp chôn cất đồng đội, nay cũng không còn xác định được vị trí chính xác. Mỗi năm, đơn vị quy tập bình quân được khoảng 38 hài cốt liệt sĩ. Con số ấy tưởng không lớn, nhưng phía sau là hàng trăm ngày khảo sát, dầm mưa, dãi nắng đào bới và hy vọng” Trung tá NGUYỄN TRUNG THÀNH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==