6 n Thứ Tư n Ngày 24/6/2026 KHOA GIÁO TRĂM HOA ĐUA NỞ Bộ GD&ĐT vừa có quyết định cho phép Trường ĐH Trưng Vương (Phú Thọ) đào tạo ngành Y khoa trình độ ĐH. Trước đó, Trường ĐH Công nghệ TPHCM (Hutech) cũng được cấp phép đào tạo ngành này. Đến thời điểm hiện tại, các trường ĐH tư thục được cấp phép đào tạo ngành Y khoa lên đến gần 20 trường trải đều từ Bắc vào Nam Có thể thấy, xu hướng các trường ĐH tư thục mở ngành đang dần trở nên phổ biến bởi Y khoa hiện đang dễ tuyển sinh. Tại Trường ĐH Trưng Vương, đề án tuyển sinh năm 2025 thông tin, năm 2023, 2024 gần như các ngành hiện có của nhà trường đều tuyển sinh không đạt chỉ tiêu đề ra. Đơn cử như năm 2023, nhiều ngành học ghi nhận số lượng thí sinh nhập học bằng 0 như: Tài chính-Ngân hàng, Thương mại điện tử, Logistics, hoặc đếm trên đầu ngón tay như Kế toán (1), Ngôn ngữ Anh (3), Quản trị du lịch (4). Năm 2024, ngành Kế toán, ngành Tài chính-Ngân hàng, ngành Thương mại điện tử, ngành Logistics đều tuyển được dưới 10 thí sinh. Trong 2 năm qua, ngành “ăn nên làm ra” nhất của trường là Điều dưỡng, tuyển lần lượt 189/400 chỉ tiêu và 372/615 chỉ tiêu. Năm 2025, Bộ GD&ĐT đã ban hành 6 quyết định xử phạt hành chính đối với Trường ĐH Kinh Bắc (Bắc Ninh). Từ các quyết định xử phạt này có thể thấy một nghịch lí: Các ngành học của nhà trường đều chật vật tuyển sinh, duy nhất ngành Y khoa nhận quyết định xử phạt vì tuyển vượt chỉ tiêu cho phép. Câu chuyện tại Trường ĐH Kinh Bắc là một lát cắt điển hình minh chứng cho cơn sốt mở ngành và tuyển sinh ồ ạt khối ngành sức khỏe tại các trường ĐH đa ngành những năm gần đây. Nhu cầu tấm bằng Y, Dược trong xã hội chưa bao giờ hạ nhiệt. Đó là mảnh đất màu mỡ để các trường mở rộng quy mô, tối ưu hóa doanh thu. Thế nhưng, y tế là một ngành học đặc thù, liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người, đòi hỏi khắt khe về cơ sở vật chất, hệ thống giảng đường - bệnh viện thực hành và đặc biệt là đội ngũ giáo sư, bác sĩ cơ hữu có thâm niên đứng lớp. Việc Đại học Kinh Bắc thoải mái tăng chỉ tiêu, tuyển sinh vượt mức trong bối cảnh ngay cả đội ngũ giảng viên cơ hữu tối thiểu để duy trì mã ngành còn không đủ là một báo động đỏ. Hệ quả nhãn tiền là người học chịu thiệt thòi khi bị gián đoạn chương trình đào tạo, còn xã hội đứng trước nguy cơ phải đón nhận những thế hệ thầy thuốc được đào tạo từ những cơ sở rỗng ruột về nhân lực. Nếu không siết chặt quản lý bằng những chế tài nghiêm khắc như quyết định đình chỉ thẳng tay của Bộ GD-ĐT, tình trạng tăng trưởng nóng bất chấp năng lực lõi này sẽ sớm làm xói mòn chất lượng của hệ thống y tế tương lai. Tại nhiều diễn đàn chính thức, các chuyên gia cũng không ngừng cảnh báo về tình trạng “tăng trưởng nóng” sẽ làm giảm sút chất lượng đào tạo lĩnh vực sức khỏe. U90 VẪN THUỘC DANH SÁCH GIẢNG VIÊN Theo tìm hiểu của phóng viên báo Tiền Phong từ cơ sở dữ liệu được công khai trên trang thông tin điện tử chính thống của nhà trường, tại đề án mở ngành Y khoa, nhìn vào hồ sơ đội ngũ giảng viên ngành Y khoa của Trường ĐH Trưng Vương có thể chia thành 3 nhóm tuổi rõ rệt: Nhóm lão thành (trên 65 tuổi): Chiếm tỉ lệ rất lớn trong nhóm có học hàm Giáo sư (GS) và Phó Giáo sư (PGS). Ví dụ: GS.TS Thái Hồng Quang (86 tuổi), GS.TS. Trần Thị Phương Mai (82 tuổi), PGS.TS. Lê Thị Mỹ Dung (80 tuổi). Nhóm trung niên (từ 50 đến 65 tuổi) như TS. Hoàng Anh Tuấn (59 tuổi), PGS.TS. Trần Văn Hinh (60 tuổi), PGS. TS. Bùi Văn Mạnh (64 tuổi). Nhóm trẻ kế cận (dưới 50 tuổi), nhóm này chủ yếu giữ học vị thạc sĩ hoặc tiến sĩ trẻ, đảm nhiệm các vị trí giảng dạy thực hành, trợ giảng hoặc các bộ môn bổ trợ. Khi đi sâu vào phân tích đối với biến số độ tuổi lao động trên dữ liệu công khai hiện có của Trương ĐH Trưng Vương, một thực trạng đáng quan ngại về tính bền vững đã lộ diện. Biểu đồ tháp tuổi của lực lượng giảng viên trình độ cao tại đây đang rơi vào tình trạng già hóa nghiêm trọng. Hầu hết các nhân sự giữ học hàm GS, PGS, những người đóng vai trò định hướng chuyên môn đều đã ở độ tuổi rất cao, vượt xa tuổi nghỉ hưu thông thường. Trong khi đó, nhóm giảng viên trẻ kế cận ở độ tuổi dưới 50 chiếm tỉ lệ vừa phải và hiện tại chủ yếu mới dừng lại ở trình độ thạc sĩ hoặc tiến sĩ trẻ, chưa có sự kế thừa tương xứng về mặt học hàm. Sự phân hóa tuổi tác sâu sắc này phát đi những cảnh báo trực diện cho các cơ quan quản lí nhà nước là Bộ GD&ĐT và Bộ Y tế. Đầu tiên là rủi ro pháp lí trong việc duy trì các điều kiện đảm bảo chất lượng. Việc một cơ sở đào tạo phụ thuộc quá lớn vào nhóm nhân sự cao tuổi sẽ tạo ra một lỗ hổng lớn về chất lượng đào tạo. Nếu các cơ quan quản lí không giám sát chặt chẽ hợp đồng lao động, thời gian làm việc thực tế và sức khỏe của các chuyên gia lớn tuổi này, ai dám chắc về kết quả đào tạo như cam kết? Cảnh báo thứ hai liên quan đến tính bền vững dài hạn của hệ thống giáo dục y tế. Một ngành học không thể vận hành ổn định nếu thiếu đi lực lượng nòng cốt ở độ tuổi vàng từ 40 đến 55 tuổi. Việc thiếu hụt lực lượng kế cận trung niên có học hàm cao tại đơn vị này phản ánh xu hướng chung của nhiều trường ĐH tư thục hiện nay: Mượn danh tiếng của các chuyên gia đã về hưu để làm bệ đỡ thương hiệu giai đoạn đầu, nhưng lại bỏ ngỏ bài toán chuyển giao thế hệ. Ghi nhận cho thấy, ngành Y khoa ở các trường tư thục đều sử dụng phương thức xét tuyển học bạ bên cạnh các phương thức khác. Điểm chuẩn phương thức xét tuyển kết quả thi tốt nghiệp THPT chỉ tương đương điểm sàn của Bộ GD&ĐT quy định. CẦN SIẾT QUY TRÌNH HẬU KIỂM Nhiều giảng viên các trường ĐH Y Dược tốp đầu lo ngại chất lượng đào tạo Y khoa trong bối cảnh hiện nay. TS Lê Viết Khuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường ĐH, CĐ Việt Nam, nguyên Phó Vụ trưởng Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT) kiến nghị Bộ Y tế và Bộ GD&ĐT cần phối hợp thiết lập khung năng lực đầu vào bắt buộc. Nhà nước cần có những quy định cụ thể và chi tiết đối với những cơ sở chưa đủ mạnh về năng lực học thuật. Việc đội ngũ kế cận thiếu hụt tư duy khoa học từ đầu sẽ tạo ra lỗ hổng trong quá trình tiếp nhận tri thức chuyên môn; từ đó gián tiếp gây rủi ro cho chất lượng hành nghề trong tương lai. TS Lê Viết Khuyến cho rằng, cơ quan quản lí cần quyết liệt hơn trong việc đưa ra các tiêu chuẩn cứng để bảo vệ uy tín đào tạo y khoa quốc gia và bảo đảm sức khỏe nhân dân. Thông tin tới báo chí, PGS. TS.BS Đỗ Văn Dũng, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Y Dược TPHCM cho rằng, việc thiết lập một kì thi đánh giá năng lực chuyên biệt cho khối ngành sức khỏe là tất yếu để bảo vệ chất lượng cốt lõi của hệ thống y tế trong bối cảnh tự chủ tuyển sinh đang có dấu hiệu phân mảnh. Kì thi thống nhất sẽ đóng vai trò như một màng lọc tiêu chuẩn, đảm bảo sinh viên y khoa tương lai đều sở hữu nền tảng tư duy khoa học đồng nhất, thay vì phụ thuộc vào các tổ hợp xét tuyển tùy tiện của từng cơ sở. Để ngăn chặn tình trạng tự chủ bị biến tướng thành tự do hạ chuẩn, việc thiết lập cơ chế hậu kiểm đa tầng và chế tài nghiêm khắc là điều không thể thiếu. Nếu một cơ sở đào tạo có tỉ lệ sinh viên không đạt yêu cầu vượt quá ngưỡng quy định, cơ quan quản lí cần lập tức cắt giảm chỉ tiêu hoặc đình chỉ quyền tuyển sinh của trường đó. Ngoài ra, việc gắn trách nhiệm liên đới của nhà trường đối với các sai sót chuyên môn hệ thống của bác sĩ mới ra trường sẽ là những chế tài trực tiếp, đảm bảo rằng quyền tự chủ luôn đi đôi với trách nhiệm giải trình và cam kết cao nhất về an toàn tính mạng con người. NGHIÊM HUÊ Các trường ĐH tư thục và công lập bắt đầu nhập cuộc đường đua mở ngành đào tạo Y khoa (Bác sĩ đa khoa) trong khi đội ngũ giảng viên, cơ sở thực hành đang đặt ra nhiều thách thức. Bộ GD&ĐT, Bộ Y tế kiểm soát chất lượng bằng cách nào khi chỉ dựa vào các con số trên văn bản hành chính? Nở rộ mở ngành Y, chất lượng có đảm bảo? Khuôn viên Trường ĐH Kinh Bắc Các chuyên gia đề nghị các cơ quan quản lí cần siết chặt hơn nữa quy trình hậu kiểm và thanh tra điều kiện duy trì ngành. Cần ban hành các quy định cụ thể, giới hạn tỉ lệ phần trăm giảng viên cơ hữu đã kí hợp đồng kéo dài ngoài độ tuổi lao động trong tổng số giảng viên cơ hữu bắt buộc; yêu cầu các trường xây dựng và trình bày rõ ràng lộ trình trẻ hóa đội ngũ, cam kết các chỉ tiêu đào tạo giảng viên trẻ đạt chuẩn PGS, TS trong các khoảng thời gian cố định. Theo Luật Khám chữa bệnh 2023, đến năm 2027, tất cả các chức danh bác sĩ phải trải qua kì thi đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa quốc gia tổ chức. Sinh viên ngành Y Dược thực hành
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==