16 QUỐC TẾ n Thứ Hai n Ngày 22/6/2026 BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Tuy nhiên, sau gần 4 tháng, cục diện đã thay đổi đáng kể: Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận tạm thời sau nhiều tuần đàm phán, chính quyền Tehran vẫn đứng vững, và cuộc chiến được đánh giá là đã phơi bày những giới hạn trong sức mạnh của Mỹ. Trong khi đó, ảnh hưởng ngoại giao của Bắc Kinh dường như gia tăng. Trung Quốc liên tục đón tiếp các nhà lãnh đạo nước ngoài, tự định vị là bên thúc đẩy hòa bình, thậm chí nhiều lần được Tổng thống Mỹ Donald Trump khen ngợi vì cách ứng xử trong cuộc chiến. Nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới cũng vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng lịch sử tốt hơn nhiều quốc gia láng giềng, nhờ lượng dự trữ dầu chiến lược dồi dào cũng như chính sách đẩy mạnh công nghệ xanh và xe điện. Tuần qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hoan nghênh việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, đồng thời khẳng định Bắc Kinh “sẵn sàng đóng vai trò tích cực” trong việc “khôi phục hòa bình và ổn định” ở Trung Đông. Khi được hỏi Trung Quốc có tham gia thúc đẩy thỏa thuận hay không, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiến không xác nhận bất kỳ vai trò cụ thể nào. Tuy nhiên, ông không ngần ngại nhấn mạnh những nỗ lực “không mệt mỏi” của Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến, bao gồm đề xuất hòa bình 4 điểm mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra hồi tháng 4. “Tôi muốn cảm ơn Trung Quốc, cảm ơn Chủ tịch Tập… Ông ấy giữ thái độ trung lập, hoàn toàn trung lập và tôi đánh giá cao điều đó”, ông Trump phát biểu tại cuộc họp báo bên lề Hội nghị G7 ở Pháp ngày 17/6. Tổng thống Mỹ nhắc đến việc Trung Quốc không sử dụng sức mạnh hải quân để thách thức lệnh phong tỏa các cảng Iran do Mỹ áp đặt. “Họ đã không làm vậy. Chủ tịch Tập đã giúp tôi. Ông ấy cố gắng giúp đỡ và tôi nghĩ ông ấy có lẽ đã góp phần giải quyết vấn đề”, ông Trump nói thêm. “KHOẢNH KHẮC SUEZ” Trong thời gian diễn ra cuộc chiến, Trung Quốc áp dụng đường lối ngoại giao thận trọng. Bắc Kinh lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, tiếp tục mua dầu Iran bất chấp các lệnh trừng phạt của Washington, nhưng đồng thời vẫn duy trì liên lạc với tất cả các bên. Nhiều nhà lãnh đạo thế giới đã đến Bắc Kinh trong thời gian chiến sự, trong đó có ông Trump, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, cùng lãnh đạo Pakistan - quốc gia đóng vai trò trung gian chính trong tiến trình hòa giải. Ở giai đoạn đầu của đàm phán, Tehran rất muốn Trung Quốc trở thành bên bảo đảm cho thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên, Bắc Kinh không mấy mặn mà với vai trò chính thức nhưng cũng đầy rủi ro này. Ngày 17/6, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị điện đàm với ông Araghchi và kêu gọi việc bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được “xử lý thích đáng”. “Bình minh của hòa bình đã xuất hiện. Bước tiếp theo phụ thuộc vào việc tất cả các bên thực sự thực hiện cam kết và loại bỏ mọi yếu tố gây cản trở”, ông Vương nói. Hiện chưa rõ Bắc Kinh đã sử dụng ảnh hưởng ngoại giao ở mức độ nào để hỗ trợ các tiếp xúc hậu trường dẫn tới thỏa thuận. Tuy nhiên, đối với Trung Quốc, những chuyến thăm cấp cao được tuyên truyền rộng rãi này đã khuếch đại thông điệp rằng trong khi các nước khác đang tiến hành chiến tranh, Trung Quốc là một cường quốc có trách nhiệm và tích cực. Khi Mỹ và Iran bước vào giai đoạn đàm phán tiếp theo, giới quan sát đang theo dõi sát xem Washington thực sự thu được gì từ cuộc chiến gây tổn thất kinh tế nặng nề trên phạm vi toàn cầu. Tại Trung Quốc, nơi việc phản đối trật tự thế giới do Mỹ dẫn dắt là một nguyên tắc trong chính sách đối ngoại, nhiều học giả cũng tranh luận về tác động của cuộc chiến đối với vị thế toàn cầu của Mỹ. Một số nhà bình luận đặt câu hỏi liệu đây có phải là “khoảnh khắc Suez” của nước Mỹ hay không. Cụm từ này nhắc tới cuộc khủng hoảng kênh đào Suez những năm 1950, thường được coi là dấu mốc cho thấy sự suy giảm quyền lực của Đế quốc Anh và sự trỗi dậy của Mỹ. “Liệu cảnh tượng từng phủ bóng lên Đế quốc Anh trong khủng hoảng Suez có đang tái hiện với nước Mỹ tại eo biển Hormuz hay không?”, ông Sun Degang, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Trung Đông thuộc Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải, viết trong bài đăng trên Thời báo Hoàn cầu ngày 19/6. Ông cho rằng, kể từ sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ là “siêu cường duy nhất” trên thế giới. Tuy nhiên, trong cuộc xung đột lần này, “sức mạnh quân sự Mỹ không áp đảo như Washington từng hình dung”, trong khi việc các đồng minh chủ chốt không tích cực hậu thuẫn chiến tranh cho thấy “hệ thống liên minh toàn cầu do Mỹ dẫn dắt đang xuất hiện ngày càng nhiều dấu hiệu chia rẽ”. Trong bài đăng trên Weibo đầu tuần này, ông Hồ Tích Tiến, cựu Tổng biên tập Thời báo Hoàn cầu, viết rằng cuộc chiến đã tác động đến cách thế giới nhìn nhận Trung Quốc, cho thấy thành công của chiến lược ứng phó các cú sốc năng lượng cũng như sức hấp dẫn của mô hình “phát triển hòa bình”. Theo ông, cuộc chiến “làm suy giảm đáng kể” sức răn đe tổng thể của Mỹ ở eo biển Đài Loan, bởi nó bộc lộ giới hạn trong kho dự trữ đạn dược của Washington cũng như những khó khăn trong việc xây dựng liên minh phương Tây thống nhất chống lại đối thủ tương đối bị cô lập như Iran. “Nước Mỹ còn đòn bẩy nào để thuyết phục các đồng minh châu Âu đối đầu với Trung Quốc vì lợi ích của Washington?”, ông Hồ Tích Tiến đặt câu hỏi. BÌNH GIANG (theo CNN, AP) Điểm cộng chiến lược cho Trung Quốc sau cuộc chiến Mỹ-Iran Khi bom đạn của Mỹ và Israel bắt đầu dội xuống Iran vào cuối tháng 2, Trung Quốc đối mặt khả năng rất thực tế, rằng một chính quyền thân thiện với Bắc Kinh có thể sụp đổ. Trận không kích của Mỹ và Israel biến một đồn cảnh sát ở thủ đô Tehran của Iran thành đống đổ nát ngày 3/3/2026 ẢNH: AP Trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ không có bất kỳ khoản phí quá cảnh nào trong thời gian ngừng bắn kéo dài 60 ngày. Tuy nhiên, sau thời hạn này, Mỹ có thể áp đặt các khoản phí nếu điều đó phục vụ lợi ích của Washington và các bên không hoàn tất được thỏa thuận. Tổng thống Mỹ nói thêm rằng, các khoản phí này sẽ được trả cho các quốc gia Trung Đông nhằm hoàn trả chi phí cho cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Bản ghi nhớ hợp tác giữa Mỹ và Iran chưa làm rõ vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz trong tương lai. Theo các điều khoản tạm thời, tàu thuyền vẫn được phép lưu thông miễn phí trong vòng 60 ngày để Iran và các nước vùng Vịnh tìm kiếm một cơ chế quản lý mới đối với tuyến hàng hải chiến lược này. Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi cảnh báo đối với các tàu thuyền hoạt động trong khu vực sau khi Tehran tuyên bố phong toả eo biển hôm 20/6 với lý do Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn. Theo Đài Phát thanh - Truyền hình Nhà nước Iran (IRIB), các đơn vị hải quân IRGC đã liên lạc trực tiếp với nhiều tàu thuyền, cảnh báo bất kỳ phương tiện nào cố gắng đi qua eo biển đều có thể đối mặt nguy cơ trúng thủy lôi hoặc trở thành mục tiêu quân sự. Theo IRIB, lưu lượng tàu thuyền tại Vịnh Ba Tư đã giảm đáng kể so với những giờ trước đó. Ngày 20/6, ông Mohammad Mokhber, trợ lý kiêm cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran, cảnh báo việc khôi phục hoàn toàn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz phụ thuộc vào việc thực thi đầy đủ bản ghi nhớ hợp tác giữa Tehran và Washington. "Mỹ hiểu ngôn ngữ kinh tế và phân tích chi phí - lợi ích tốt hơn bất cứ điều gì khác... Chừng nào thỏa thuận chỉ còn trên giấy tờ, thì dòng chảy năng lượng ở Trung Đông cũng sẽ vẫn bị đình trệ", ông nói. Dù Iran tuyên bố phong toả eo biển Hormuz, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khẳng định tuyến hàng hải này vẫn mở và Tehran không kiểm soát hoàn toàn khu vực. QUỲNH NHƯ (theo CNN) Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington có thể áp phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz nếu tiến trình đàm phán với Iran không dẫn tới một thỏa thuận cuối cùng. Eo biển Hormuz ẢNH: GETTY IMAGES Ông Trump dọa áp phí qua Hormuz, Iran phát cảnh báo cứng rắn Phái đoàn Iran, Mỹ và Pakistan đến Thụy Sĩ Một phái đoàn cấp cao của Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dẫn đầu đã tới Thụy Sĩ vào tối 20/6 (giờ địa phương) để thúc đẩy việc thực hiện các cam kết trong bản ghi nhớ hợp tác được ký kết gần đây giữa Iran và Mỹ với sự trung gian của Pakistan. Chuyến bay chở phái đoàn Iran, mang tên “Minab 168” (nhằm tưởng niệm các học sinh và công dân Iran thiệt mạng trong những cuộc tấn công mà Tehran cáo buộc Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào miền Nam nước này), đã hạ cánh xuống Thụy Sĩ vào tối 20/6. Theo kế hoạch, phái đoàn Iran sẽ tập trung thảo luận về cơ chế triển khai các nghĩa vụ mà hai bên đã thống nhất trong bản ghi nhớ.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==