4 n Thứ Năm n Ngày 11/6/2026 KINH TẾ KHẢ NĂNG GIẢM GIÁ ĐIỆN LÀ RẤT THẤP Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Huy Hoạch - chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam - cho rằng khả năng giảm giá điện hiện nay là rất thấp, thậm chí áp lực tăng giá vẫn đang hiện hữu do chi phí đầu vào của hệ thống điện tiếp tục ở mức cao. Theo ông Hoạch, cơ cấu nguồn điện thời gian qua không còn thuận lợi như nhiều năm trước. Trong các tháng gần đây, nhiệt điện than liên tục chiếm trên 50% sản lượng huy động của hệ thống, trong khi thủy điện - nguồn điện có giá thành thấp nhất chỉ dao động khoảng 18-20%, thời điểm cao nhất cũng chỉ khoảng 26%. “Khi tỷ trọng nguồn điện giá rẻ giảm xuống, hệ thống buộc phải huy động nhiều nguồn điện có chi phí cao hơn, kéo theo giá thành sản xuất điện tăng lên”, ông Hoạch nói. “Trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, giá than và giá khí trên thị trường thế giới đều đứng trước nguy cơ tăng trở lại. Vì vậy, rất khó kỳ vọng giá điện có thể giảm trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam đang tăng rất nhanh, phụ tải liên tục lập kỷ lục mới trong mùa nắng nóng”, ông Hoạch cho hay. Thực tế, việc điều chỉnh giá điện hiện nay không căn cứ vào việc EVN lãi hay lỗ mà được thực hiện theo cơ chế quy định tại Nghị định 72 của Chính phủ về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Theo quy định, khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, EVN có trách nhiệm điều chỉnh giảm tương ứng và báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát. Trường hợp EVN không thực hiện giảm giá dù đủ điều kiện, Bộ Công Thương có quyền yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh và EVN phải thực hiện trong vòng 5 ngày. Giá điện được xem xét tăng khi giá bán lẻ điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% trở lên. Trong đó, EVN được quyết định mức tăng từ 3% đến dưới 5%; Bộ Công Thương quyết định đối với mức tăng từ 5% đến dưới 10%; trường hợp tăng từ 10% trở lên phải báo cáo Thủ tướng xem xét, cho ý kiến. Nghị định 72 cũng quy định thời gian tối thiểu giữa hai lần điều chỉnh giá điện là 3 tháng. Với lần điều chỉnh gần nhất diễn ra ngày 10/5/2026, về nguyên tắc, giá điện hoàn toàn có thể được xem xét điều chỉnh trong thời gian tới nếu các yếu tố đầu vào làm cho giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% hoặc tăng từ 3% trở lên. Theo giới chuyên gia, lợi nhuận cao của EVN trong năm 2025 chủ yếu phản ánh sự cải thiện kết quả kinh doanh sau giai đoạn thua lỗ kéo dài, nhờ doanh thu tăng mạnh, cơ cấu nguồn điện thuận lợi hơn năm 2023 và các lần điều chỉnh giá điện trước đó. Điều này không đồng nghĩa chi phí sản xuất điện hiện nay đang giảm. EVN LÃI KỶ LỤC NHỜ ĐÂU? Cách đây 3 năm, lợi nhuận của EVN rơi xuống đáy. Kết thúc năm 2023, EVN ghi nhận khoản lỗ lũy kế hợp nhất hơn 41.800 tỷ đồng. Theo công bố của Bộ Công Thương, năm 2022 giá thành sản xuất kinh doanh điện bình quân ở mức 2.032 đồng/kWh trong khi giá bán lẻ điện bình quân chỉ khoảng 1.864 đồng/kWh. Sang năm 2023, khoảng cách này tiếp tục duy trì khi giá thành điện tăng lên 2.089 đồng/kWh còn giá bán điện bình quân mới đạt khoảng 1.953 đồng/kWh. Từ tháng 5/2023 đến tháng 5/2025, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh tăng 4 lần với tổng mức tăng hơn 17%, lên khoảng 2.200 đồng/kWh. Điều này đã giúp EVN cải thiện đáng kể nguồn thu, đến năm 2025, doanh thu thuần của tập đoàn đạt 645.658 tỷ đồng, tăng gần 145.000 tỷ đồng so với năm 2023, tương đương mức tăng gần 29%. Tuy nhiên, yếu tố tạo nên khác biệt lớn nhất lại nằm ở cơ cấu nguồn điện huy động. Nếu năm 2022, thủy điện đóng góp hơn 95 tỷ kWh, chiếm 35,4% tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu thì sang năm 2023 sản lượng chỉ còn khoảng 80,9 tỷ kWh, tương đương 28,8%. Chỉ trong một năm, hệ thống đã mất hơn 14 tỷ kWh thủy điện giá rẻ. Điều này buộc EVN phải tăng huy động các nguồn điện có chi phí cao hơn để bảo đảm cung ứng điện cho nền kinh tế. Tỷ trọng nhiệt điện than tăng từ 39,1% lên 46,1%, trong khi điện dầu tăng từ mức gần như không đáng kể lên hơn 1,26 tỷ kWh. Đến năm 2025, điều kiện thủy văn thuận lợi trở lại, lượng nước về các hồ lớn cải thiện rõ rệt giúp sản lượng thủy điện đạt hơn 107 tỷ kWh, tăng khoảng 26 tỷ kWh so với năm 2023 và chiếm trên 33% tổng sản lượng điện toàn hệ thống. Ngược lại, điện chạy bằng dầu - nguồn điện có chi phí phát điện cao nhất hệ thống gần như không còn phải huy động khi chỉ còn khoảng 76 triệu kWh, tương đương 0,02% tổng sản lượng. Tỷ trọng nhiệt điện than cũng giảm từ 46,1% xuống còn 44,9%. Sự trở lại mạnh mẽ của thủy điện cùng với việc giảm huy động các nguồn điện chi phí cao đã giúp EVN giảm đáng kể giá vốn sản xuất điện, qua đó cải thiện rõ rệt hiệu quả kinh doanh. Đây được xem là yếu tố mang tính quyết định, giúp tập đoàn hưởng lợi kép khi doanh thu tăng nhanh nhưng chi phí đầu vào không tăng tương ứng. Cụ thể, trong khi doanh thu thuần năm 2025 tăng gần 145.000 tỷ đồng so với năm 2023 thì giá vốn chỉ tăng khoảng 61.600 tỷ đồng, lên mức 549.307 tỷ đồng. Nghĩa là năm 2023, cứ thu về 100 đồng doanh thu thì EVN phải chi khoảng 97 đồng cho giá vốn điện năng, thì đến năm 2025 con số này giảm xuống còn khoảng 85 đồng. Nhờ đó, lợi nhuận gộp của EVN tăng mạnh từ 13.041 tỷ đồng lên 96.351 tỷ đồng, tức tăng hơn 83.000 tỷ đồng chỉ sau hai năm. Chi phí lãi vay từ mức gần 19.000 tỷ đồng năm 2023 giảm xuống còn khoảng 16.600 tỷ đồng trong năm 2025. Những yếu tố này đã giúp EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng trong năm 2025, trong đó riêng công ty mẹ - EVN đạt 39.000 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ khi thành lập. DƯƠNG HƯNG Sau khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) báo lãi hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng trong năm 2025, nhiều người tiêu dùng đặt câu hỏi giá điện sắp tới có cơ hội giảm hay không? Giá điện có giảm? Theo các chuyên gia, hiện chi phí đầu vào đang tăng cao do tác động của xung đột quân sự ở Trung Đông nên trong ngắn hạn giá điện khó có thể giảm Theo chuyên gia, việc điều hành giá điện cần có lộ trình phù hợp để hạn chế tác động lan tỏa tới lạm phát, đời sống người dân. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước, do giá điện, nước sinh hoạt tăng cùng với nhu cầu sử dụng cao trong thời tiết nắng nóng, giá vật liệu xây dựng, nhà ở thuê, giá xăng tăng. Tính chung 5 tháng đầu năm nay, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng cao nhất với 6,64% (tác động làm CPI chung tăng 1,51 điểm phần trăm). Trao đổi PV Tiền Phong, PGS. TS Nguyễn Thường Lạng - giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân - cho rằng, điện là mặt hàng có độ nhạy cảm cao, không chỉ tác động trực tiếp tới CPI mà còn ảnh hưởng mạnh tới tâm lý tiêu dùng và chi phí sản xuất. Ông Lạng nhấn mạnh, nếu giá điện tăng mạnh trong thời gian ngắn có thể tạo áp lực lên toàn bộ rổ hàng hóa tính CPI, ảnh hưởng tới người dân, nhất là nhóm thu nhập thấp và doanh nghiệp sử dụng điện lớn. Liên quan đến điều hành giá điện, PGS. TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, trong bối cảnh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã vượt qua giai đoạn khó khăn tài chính và ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực, đây là thời điểm cần nhìn nhận rõ hơn vai trò điều tiết của doanh nghiệp Nhà nước trong ổn định kinh tế vĩ mô. Việc điều chỉnh giá điện cần được đặt trong tổng thể trách nhiệm xã hội và mục tiêu ổn định kinh tế. Theo vị chuyên gia, trong những giai đoạn như vậy, cần có sự chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp và xã hội, nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt và chi phí sản xuất, qua đó hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát. Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 60/2025 quy định về thực hiện giá bán điện, nhằm sớm áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới. Về đề xuất sớm áp dụng cơ chế giá điện theo giờ cao điểm, ông cho rằng đây là công cụ hợp lý về mặt kỹ thuật để khuyến khích tiết kiệm điện. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết cực đoan và nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, cần tính tới yếu tố xã hội như sức khỏe người dân, mật độ dân cư và điều kiện sinh hoạt thực tế. Theo ông Lạng, thay vì tạo áp lực tăng giá ngay vào khung giờ cao điểm, có thể nghiên cứu cơ chế điều tiết linh hoạt hơn giữa các khung giờ, nhằm đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu tiết kiệm năng lượng và ổn định đời sống dân sinh. VIỆT LINH Chính phủ vừa yêu cầu tính toán kỹ việc điều chỉnh các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý, trong đó có giá điện. Tiêu thụ điện tăng mạnh mùa nắng nóng là một trong những nguyên nhân chính kéo CPI tháng 5 tăng 0,29%. Giá điện kéo CPI tăng Dẫn đầu đà tăng là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng Theo vị chuyên gia, giá điện phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thủy văn. Nếu lượng nước về hồ thấp, ngành điện sẽ phải tăng huy động nhiệt điện than, tuabin khí và các nguồn điện có giá thành cao hơn để bảo đảm cung ứng điện. EVN LÃI GẦN 52.000 TỶ ĐỒNG:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==