12 n Thứ Hai n Ngày 1/6/2026 QUỐC TẾ Thuật toán mang tên HGSTR (Heterogeneous Graph Spatio-Temporal Reasoning) được giới thiệu trong một nghiên cứu đăng trên tạp chí hàng không hàng đầu Trung Quốc Acta Aeronautica et Astronautica Sinica hôm 19/5, báo Hong Kong (Trung Quốc) South China Morning Post đưa tin ngày 30/5. Theo nhóm nghiên cứu, đây là hệ thống đầu tiên trên thế giới có khả năng đạt “tỷ lệ tiêu diệt mục tiêu 100%” trong các mô phỏng tác chiến hiện đại, đồng thời đưa ra quyết định nhanh đến mức có thể theo kịp nhịp độ của chiến tranh thế kỷ XXI. Nếu những tuyên bố này được kiểm chứng trong thực tế, công nghệ mới có thể mở ra một chương hoàn toàn khác cho chiến tranh bằng UAV. Nhiều năm qua, phần lớn các chiến dịch UAV trên thế giới vẫn phụ thuộc vào con người. Dù được AI hỗ trợ, các đàn UAV hiện đại vẫn cần liên lạc ổn định và hệ thống chỉ huy tập trung để phối hợp tác chiến. Điều đó cũng đồng nghĩa với một điểm yếu chí mạng: chỉ cần tín hiệu vô tuyến bị gây nhiễu hoặc cảm biến bị đánh lừa, hiệu quả chiến đấu có thể suy giảm nghiêm trọng. HG-STR được thiết kế nhằm giải quyết chính vấn đề này. Theo bài báo khoa học, thuật toán mới không coi mọi dữ liệu thu được trên chiến trường là những điểm thông tin giống nhau. Thay vào đó, nó xây dựng một “đồ thị dị thể” động, trong đó mỗi thực thể được gắn giá trị và vai trò riêng. Một trạm radar không đơn thuần là một mục tiêu mà còn là nút đe dọa liên kết với địa hình, nguồn gây nhiễu, vùng phòng không và các vị trí phòng thủ. Một khu rừng được nhận diện là nơi che giấu lực lượng. Một ngọn đồi trở thành vật cản tầm nhìn. Trong khi đó, UAV đồng minh được xem là những nút chia sẻ thông tin chiến thuật. Nhờ cách tiếp cận này, đàn UAV không chỉ phản ứng với những gì chúng nhìn thấy mà còn có thể suy luận, dự đoán và đưa ra quyết định chiến thuật ở cấp độ cao hơn. “TÌM DIỆT TẤT CẢ” DÙ BỊ MÙ VÀ MẤT LIÊN LẠC Điểm gây chú ý nhất trong nghiên cứu là khả năng duy trì hoạt động ngay cả khi UAV bị cắt đứt liên lạc với trung tâm chỉ huy hoặc không còn quan sát trực tiếp mục tiêu. Thay vì dừng nhiệm vụ, bầy đàn UAV có thể suy đoán vị trí đối phương dựa trên địa hình, hướng di chuyển trước đó hoặc các dữ liệu đã thu thập được từ đồng đội. Theo nhóm nghiên cứu do Phó giáo sư Zhang Dong thuộc Đại học Bách khoa Tây Bắc (Trung Quốc) dẫn đầu, hệ thống có thể đưa ra quyết định chỉ trong khoảng 6,6 mili giây. Các thử nghiệm mô phỏng cho thấy HG-STR đạt tỷ lệ tiêu diệt mục tiêu 100%, kể cả với những mục tiêu nằm ngoài tầm nhìn trực tiếp của UAV. BÀI HỌC TỪ CHIẾN TRƯỜNG UKRAINE Sự xuất hiện của HG-STR phản ánh xu thế ngày càng rõ nét trong các cuộc xung đột hiện đại: chiến tranh điện tử đang trở thành yếu tố quyết định. Cuộc xung đột tại Ukraine đã cho thấy UAV có thể bị gây nhiễu, đánh lừa tín hiệu GPS, cắt liên lạc hoặc thậm chí bị vô hiệu hóa hàng loạt chỉ trong thời gian ngắn. Trong môi trường như vậy, các hệ thống tự hành có khả năng hoạt động độc lập sẽ mang lại lợi thế rất lớn. Đó cũng là lý do khiến nhiều cường quốc quân sự đang chạy đua phát triển công nghệ tương tự. Không chỉ Trung Quốc, Mỹ, các nước NATO và Nga đều đầu tư mạnh vào UAV bầy đàn, máy bay chiến đấu hợp tác có người lái - không người lái và các nền tảng chỉ huy chiến trường sử dụng AI. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo cần thận trọng trước những tuyên bố về “tỷ lệ tiêu diệt 100%”. Lịch sử phát triển vũ khí cho thấy kết quả trong môi trường mô phỏng thường khác xa thực tế chiến trường. Thời tiết xấu, mục tiêu ngụy trang, sự hiện diện của dân thường, cảm biến hư hỏng, tác chiến điện tử cường độ cao hay những yếu tố bất ngờ khác đều có thể khiến hiệu suất của hệ thống AI suy giảm đáng kể. Dẫu vậy, ngay cả khi chưa đạt tới những con số hoàn hảo như công bố, HG-STR vẫn cho thấy một xu hướng đáng chú ý: vai trò của con người trên chiến trường tương lai có thể chuyển từ người trực tiếp điều khiển sang người giao nhiệm vụ. Nếu xu hướng này tiếp tục phát triển, những mệnh lệnh kiểu “tìm diệt” có thể trở thành chỉ dẫn duy nhất mà người lính cần đưa ra trước khi một bầy đàn UAV tự hành lao vào trận chiến. Và khi đó, ranh giới giữa quyết định của con người và hành động của máy móc trên chiến trường sẽ ngày càng trở nên mờ nhạt. THÁI AN (theo SCMP, Interesting Engineering, News.ru) Một nhóm nhà khoa học Trung Quốc tuyên bố đã phát triển thành công thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới có khả năng biến các bầy đàn máy bay không người lái (UAV) thành những “thợ săn” hoàn toàn tự chủ trên chiến trường, vẫn có thể truy lùng và tiêu diệt mục tiêu ngay cả khi bị gây nhiễu liên lạc hoặc mất tầm nhìn. Khi UAV “sát thủ” không còn cần con người điều khiển Trong tuyên bố đưa ra hôm 30/5, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam alAnbiya khẳng định lực lượng vũ trang Iran đang quản lý eo biển Hormuz với “đầy đủ thẩm quyền”. Theo đó, các tàu thương mại, tàu hàng và tàu chở dầu phải di chuyển theo các tuyến được chỉ định và phải được sự chấp thuận của Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Thông báo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định hiện hành đối với tàu thuyền sử dụng tuyến đường thủy chiến lược, đồng thời cảnh báo rằng, bất kỳ hành vi vi phạm nào đối với những quy định này sẽ “gây nguy hiểm nghiêm trọng đến an ninh của tuyến đường”. Bộ chỉ huy quân sự cũng đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc đối với các lực lượng hải quân nước ngoài đang hoạt động trong khu vực. “Bất kỳ hành động nào của tàu quân sự nhằm can thiệp vào việc quản lý eo biển Hormuz hoặc gây gián đoạn giao thông hàng hải sẽ bị Lực lượng vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran xử lý”, tuyên bố nhấn mạnh. Iran đã áp dụng các biện pháp hạn chế đối với hoạt động qua lại eo biển Hormuz với những tàu mang cờ hoặc thuộc sở hữu của Mỹ và những quốc gia mà Tehran cáo buộc đã tham gia hoặc ủng hộ các hoạt động quân sự chống lại nước này. Theo phía Iran, các biện pháp kiểm soát được siết chặt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định phong tỏa tàu thuyền và cảng biển của Iran. Tehran cho rằng những hành động này đi ngược các cam kết liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn được hai bên tuyên bố trước đó. Trong khi đó, Hải quân IRGC khẳng định sẽ thực hiện các chỉ đạo của Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei liên quan đến việc bảo đảm an ninh và quản lý hoạt động hàng hải tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. CẢNH BÁO ĐÁP TRẢ MẠNH MẼ Cùng ngày, Phó Tư lệnh Quân đội Iran phụ trách điều phối, Chuẩn đô đốc Habibollah Sayyari tuyên bố, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào lãnh thổ Iran đều sẽ nhận được sự đáp trả tương xứng. Ông cũng khẳng định quân đội Iran đang duy trì trạng thái sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa và được trang bị các hệ thống phòng thủ hiện đại. Những tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện các đánh giá cho rằng Iran vẫn duy trì năng lực quân sự đáng kể bất chấp các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần của Mỹ và Israel. Theo CBS News, một số quan chức am hiểu báo cáo tình báo nhận định năng lực quân sự còn lại của Iran có thể lớn hơn so với những gì được các quan chức Mỹ công khai đề cập sau chiến dịch quân sự. QUỲNH NHƯ (theo PressTV) Iran tuyên bố eo biển Hormuz vẫn nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này, đồng thời cảnh báo bất kỳ sự can thiệp quân sự nào vào tuyến đường thủy chiến lược sẽ dẫn đến phản ứng đáp trả mạnh mẽ. Đội xuồng cao tốc của Iran ở vịnh Ba Tư ẢNH: GETTY IMAGES Một chuyên gia quốc phòng tại Bắc Kinh, được báo chí Trung Quốc dẫn lời nhưng không nêu danh tính, nhận định công nghệ HG-STR hé lộ viễn cảnh mới của chiến tranh tương lai. “Các đàn UAV có thể được tung vào khu vực giao tranh nguy hiểm, nơi tín hiệu bị gây nhiễu hoàn toàn. Sau một mệnh lệnh cuối cùng từ con người, chúng sẽ tự tìm kiếm và tiêu diệt mọi mục tiêu được xác định”, chuyên gia này nói. Iran kiểm soát Hormuz, cảnh báo đáp trả nếu bị tấn công UAV Wing Loong của Trung Quốc ẢNH: GLOBAL TIMES
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==