11 n Thứ Ba n Ngày 19/5/2026 QUỐC TẾ Iran muốn thu phí các tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới cho việc sử dụng các tuyến cáp internet ngầm dưới eo biển Hormuz, trong khi truyền thông Iran nói đến chuyện lưu lượng dữ liệu có thể bị gián đoạn nếu các công ty không trả tiền. Tuần trước, các nghị sĩ tại Tehran thảo luận kế hoạch có thể nhắm vào hệ thống cáp ngầm kết nối các quốc gia Ả-rập với châu Âu và châu Á. “Chúng tôi sẽ áp phí với các tuyến cáp internet”, người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tuyên bố trên mạng xã hội X tuần trước. Theo các kênh truyền thông có quan hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, kế hoạch khai thác nguồn thu từ eo biển Hormuz sẽ yêu cầu các tập đoàn như Google, Microsoft, Meta và Amazon tuân thủ luật pháp Iran, đồng thời các công ty vận hành cáp ngầm sẽ phải trả phí cấp phép để được đi qua, còn quyền sửa chữa và bảo trì sẽ chỉ dành cho các công ty Iran. Một số công ty này đã đầu tư vào các tuyến cáp chạy qua eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư, nhưng chưa rõ liệu các tuyến cáp đó có đi qua vùng biển Iran hay không. Cũng chưa rõ chính quyền Iran có thể buộc các gã khổng lồ công nghệ tuân thủ bằng cách nào, bởi họ bị cấm thanh toán cho Iran vì các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ. Vì vậy, các công ty này có thể coi những tuyên bố của Tehran chỉ là động thái phô trương thay vì chính sách nghiêm túc. Các cơ quan truyền thông Iran đã phát đi những lời đe dọa úp mở về nguy cơ cáp bị phá hoại, điều có thể ảnh hưởng tới hàng nghìn tỷ đô la dữ liệu truyền tải toàn cầu và tác động tới kết nối internet trên thế giới. Trong bối cảnh lo ngại chiến tranh có thể bùng phát trở lại sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở về từ Trung Quốc, Iran ngày càng thể hiện rằng họ sở hữu những công cụ quyền lực ngoài sức mạnh quân sự. Động thái này cho thấy tầm quan trọng của eo biển Hormuz không chỉ nằm ở xuất khẩu năng lượng, khi Tehran tìm cách biến lợi thế địa lý thành sức mạnh kinh tế và chiến lược lâu dài. THẢM HOẠ SỐ DÂY CHUYỀN Các tuyến cáp ngầm dưới biển là xương sống của kết nối toàn cầu, mang phần lớn lưu lượng internet và dữ liệu trên thế giới. Nếu bị nhắm đến, tác động sẽ rất nghiêm trọng, đe dọa mọi thứ từ hệ thống ngân hàng, liên lạc quân sự, hạ tầng điện toán đám mây AI tới làm việc từ xa, game online và dịch vụ phát trực tuyến. Theo một số chuyên gia, lời đe dọa của Iran là một phần trong chiến lược thể hiện khả năng kiểm soát eo biển Hormuz và bảo đảm sự tồn vong của chế độ, nhằm gửi đi thông điệp rằng cái giá kinh tế sẽ lớn đến mức không ai dám tấn công Iran lần nữa. Theo ông Mostafa Ahmed, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Habtoor có trụ sở tại UAE, nhiều tuyến cáp ngầm liên lục địa lớn đi qua eo biển Hormuz. Vì những rủi ro an ninh liên quan tới Iran, các nhà vận hành quốc tế đã cố tránh vùng biển Iran, thay vào đó tập trung phần lớn tuyến cáp trong một dải hẹp bên phía Oman của tuyến đường thủy này. Tuy nhiên, hai tuyến cáp Falcon và Gulf Bridge International (GBI) vẫn đi qua vùng biển Iran. Iran chưa công khai nói sẽ phá hoại các tuyến cáp, nhưng liên tục tuyên bố thông qua quan chức, nghị sĩ và truyền thông nhà nước về ý định “trừng phạt” các đồng minh của Washington trong khu vực. Đây dường như là chiến thuật chiến tranh phi đối xứng mới nhất mà Tehran nghĩ ra nhằm gây sức ép với các nước láng giềng. Theo các chuyên gia, với lực lượng thợ lặn tác chiến, tàu ngầm cỡ nhỏ và máy bay không người lái dưới nước, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran có khả năng gây nguy hiểm cho các tuyến cáp ngầm. Các chuyên gia cảnh báo, bất kỳ cuộc tấn công nào như vậy cũng có thể gây ra “thảm họa số dây chuyền” trên nhiều châu lục. Các quốc gia vùng Vịnh bên kia Vịnh Ba Tư có thể đối mặt gián đoạn internet nghiêm trọng, ảnh hưởng xuất khẩu dầu khí và hệ thống ngân hàng. Xa hơn trong khu vực, Ấn Độ có thể rơi vào tình trạng phần lớn lưu lượng internet bị chặn, đe dọa ngành công nghiệp gia công phần mềm khổng lồ với thiệt hại lên tới hàng tỷ USD. Eo biển Hormuz là hành lang kỹ thuật số quan trọng, kết nối các trung tâm dữ liệu châu Á như Singapore với các điểm tại châu Âu. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể làm chậm giao dịch tài chính và thanh toán xuyên biên giới giữa châu Âu và châu Á, trong khi nhiều khu vực ở Đông Phi có thể mất kết nối internet hoàn toàn. Nếu các lực lượng ủy nhiệm của Iran áp dụng chiến thuật tương tự ở Biển Đỏ, thiệt hại có thể còn nghiêm trọng hơn. Năm 2024, ba tuyến cáp ngầm bị đứt sau khi 1 con tàu trúng đòn tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen, làm gián đoạn gần 25% lưu lượng internet trong khu vực. BÌNH GIANG (theo CNN) Dựa trên khả năng phong tỏa eo biển Hormuz thời gian qua, Iran đang để tâm đến một “huyết mạch” ít được để ý của kinh tế toàn cầu: các tuyến cáp ngầm dưới đáy biển chuyển lưu lượng internet và tài chính khổng lồ giữa châu Âu, châu Á và vùng vịnh Ba Tư. Khu vực eo biển Hormuz ẢNH: REUTERS TeleGeography cho biết các tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz hiện chỉ chiếm chưa tới 1% tổng băng thông quốc tế toàn cầu tính đến năm 2025, dù tác động tại Trung Đông và một số quốc gia châu Á có thể rất lớn. Iran đe dọa “tử huyệt” dưới đáy biển, nguy cơ gây ra thảm họa số Giới chức UAE đang điều tra nguồn gốc vụ tấn công và tuyên bố có toàn quyền đáp trả những “hành động khủng bố” như vậy. Cố vấn ngoại giao của tổng thống UAE gọi đây là sự leo thang nguy hiểm, dù do “thủ phạm chính” hay lực lượng ủy nhiệm tiến hành. Chiếc UAV vượt qua hệ thống phòng thủ của UAE đã đánh trúng máy phát điện nằm bên ngoài vành đai an ninh bên trong của nhà máy điện hạt nhân Barakah, theo Văn phòng truyền thông Abu Dhabi. Cơ quan này cho biết mức độ an toàn phóng xạ không bị ảnh hưởng và không có thương vong. Sau đó, Cơ quan Quản lý hạt nhân UAE xác nhận nhà máy vẫn an toàn, không có vật liệu phóng xạ nào bị phát tán sau vụ tấn công. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết các máy phát điện diesel khẩn cấp đang cung cấp điện cho tổ máy số 3 của nhà máy và kêu gọi “kiềm chế quân sự tối đa” ở gần mọi cơ sở điện hạt nhân, đồng thời cho biết họ đang theo dõi sát tình hình. Bộ Quốc phòng UAE tuyên bố đã phá huỷ 2 máy bay không người lái khác được phóng từ “biên giới phía Tây”. Ả-rập Xê-út cho biết 3 máy bay không người lái mà nước này đánh chặn đã bay từ không phận Iraq, đồng thời cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp tác chiến cần thiết để đáp trả mọi hành vi xâm phạm chủ quyền và an ninh của họ. Hơn 5 tuần sau khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực, lập trường của Mỹ và Iran vẫn cách biệt sâu sắc, bất chấp những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz. Washington yêu cầu Tehran dỡ bỏ chương trình hạt nhân và chấm dứt việc kiểm soát eo biển. Trong khi đó, Iran đòi được bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và ngừng giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li-băng nơi Israel đang giao chiến với lực lượng Hezbollah. Ngày 17/5, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: “Đối với Iran, thời gian đang cạn dần, và họ tốt hơn hết nên hành động NGAY, thật NHANH, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. THỜI GIAN LÀ YẾU TỐ SỐNG CÒN!”. Theo Axios, ông Trump dự kiến họp với các cố vấn an ninh quốc gia cấp cao ngày 19/5 để thảo luận các phương án hành động quân sự liên quan Iran. Tuần qua, Tổng thống Trump đã có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không có tín hiệu nào cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng hỗ trợ giải quyết xung đột. Trước đó, ông từng đe dọa nối lại các cuộc tấn công nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận. Ngày 17/5, ông Abolfazl Shekarchi, người phát ngôn cấp cao của lực lượng vũ trang Iran, tuyên bố nếu những lời đe dọa của ông Trump trở thành hiện thực, Mỹ sẽ “đối mặt với những kịch bản mới, quyết liệt và bất ngờ, sa lầy trong chính vũng lầy do mình tạo ra”. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cáo buộc Mỹ và Israel đã “cố gắng chuyển hướng trách nhiệm” về tình trạng bất ổn của thị trường năng lượng sau “hành động gây hấn quân sự vô cớ nhằm vào Iran”. Cuối tuần qua, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia Quốc hội Iran, cho biết Tehran đã chuẩn bị một cơ chế quản lý lưu thông qua eo biển Hormuz theo tuyến đường mà nước này chỉ định, và sẽ sớm công bố. BÌNH GIANG (theo Reuters) UAV đánh trúng nhà máy điện hạt nhân UAE Một nhà máy điện hạt nhân ở UAE vừa bốc cháy sau khi bị máy bay không người lái tấn công, trong khi Ả-rập Xê-út cho biết đã đánh chặn 3 máy bay không người lái. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran phải hành động nhanh chóng, khi các nỗ lực chấm dứt cuộc chiến vẫn bế tắc. Máy bay không người lái Shahed của Iran ẢNH: REUTERS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==