ĐIỂM NGHẼN TỪ THIẾU TRƯỜNG CÔNG LẬP So với cả nước, Hà Nội năm nào cũng “nóng” về tuyển sinh và thiếu trường lớp. Toàn thành phố hiện có khoảng 2,3 triệu học sinh các cấp với hơn 2.900 trường học, trong đó khối công lập có khoảng 2.300 trường từ mầm non đến THPT. Tuy nhiên, bậc THPT hiện ít trường công nhất, với con số 124 và dự kiến tăng lên 127 trong năm học tới. Riêng bậc tiểu học, nhiều nơi có sĩ số 40-50 em/lớp, vượt xa quy định của Bộ GD&ĐT. Áp lực đổ dồn về bậc THPT khi số lượng học sinh tốt nghiệp THCS hằng năm lớn, lại tăng thêm hàng chục nghìn em mỗi năm nhưng hiện chỉ có 124 trường công lập, con số quá ít ỏi. Khi hạ tầng không đáp ứng, áp lực dồn nén lên học sinh, phụ huynh trong một kỳ thi là điều khó tránh khỏi. Năm học này, có 147.000 em tốt nghiệp THCS, sau khi phân luồng, còn 125.000 em dự thi nhưng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 công lập chỉ 55%, tỉ lệ thấp nhất trong vòng chục năm qua. Ngoài trường công, Hà Nội còn có hơn 100 trường THPT tư thục nhưng trường chất lượng tốt điểm chuẩn đầu vào cao. Trường tuyển bằng xét học bạ, phụ huynh còn e ngại điều kiện dạy học, học phí, phụ phí, chất lượng đầu ra… Do đó, cánh cửa trường công vốn đã hẹp lại càng ngột ngạt khi có nhiều học sinh dự thi, tỉ lệ chọi vào trường top đầu Hà Nội, nơi học sinh giỏi cạnh tranh nhau năm nay ở mức 1/3.35, nghĩa là cứ hơn 3 thí sinh dự thi mới có 1 em trúng tuyển. Áp lực thi vào lớp 10 của Hà Nội dồn nén vào khu vực nội đô, nơi có nhiều toà chung cư chọc trời, mọc san sát nhau nhưng “quên” xây trường học. Tại quận Hà Đông cũ, có năm hơn 9.000 học sinh tốt nghiệp THCS nhưng chỉ có 3 trường công lập tuyển không đến 2.000 chỉ tiêu. Hay khu vực lõi Hoàn Kiếm, Đống Đa nhiều năm nay không có một trường THPT nào được xây mới. Sợ thi trượt, học sinh lớp 9 Hà Nội đã và đang trải qua những ngày học, luyện thi căng thẳng ở trường lẫn trung tâm. Có con thi chuyển cấp, phụ huynh cũng tốn kém chi phí học thêm, căng thẳng tinh thần. Nguyễn Đình Anh, học sinh lớp 9, Trường THCS Kim Giang cho biết, đăng ký nguyện vọng 1 vào THPT Yên Hòa, nguyện vọng 2 vào THPT Nhân Chính. Ban ngày học ở trường, tối em học thêm 2 ca đến 21 giờ về nhà, sau đó làm bài tập đến 1-2 giờ sáng. Dịp lễ 30/4 kéo dài nhưng cả gia đình không dám đi chơi để con ôn thi. “Ngủ ngày 4-5 tiếng, giải trí càng không có thời gian nên rất mệt nhưng phải cố vì nhìn số lượng thí sinh dự thi, em sợ mình trượt”, Đình Anh nói. Học sinh áp lực, nhà trường, giáo viên cũng căng thẳng theo. Tại Trường THCS Gia Thụy (Hà Nội), nhiều tháng nay, thầy cô dạy thêm miễn phí cho học sinh mỗi môn thi 2 tiết/ tuần. Chưa yên tâm, từ 7 giờ sáng hằng ngày, thầy cô giáo các các bộ còn tăng cường “tiết 0”, nghĩa là cô trò đến trường sớm hơn 1 tiết để có thời gian truy bài. Qua đó, học sinh còn hổng, yếu được thầy cô có kế hoạch dạy bù, giao bài trong giai đoạn tăng tốc. Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Hiệu trưởng Trường THCS Gia Thụy cho biết, đa số học sinh chọn thi vào lớp 10 và kỳ thi có sự cạnh tranh cao nên từ đầu năm học, nhà trường đã phải có chiến lược, lộ trình theo từng giai đoạn để xây dựng kế hoạch ôn tập sát sao. Hằng tháng, trường tổ chức khảo sát, đánh giá từng môn để các em nắm chắc kiến thức cơ bản, đáp ứng được yêu cầu đề thi và phụ huynh nắm bắt tình hình học tập của con. Trong khi đó, hiệu trưởng một trường THCS khác nói: căng thẳng thi tuyển vượt cấp là nguyên nhân chính dẫn đến học thêm. Mỗi tuần, trường học dạy thêm không vượt quá 2 tiết/ môn, muốn tăng cường, hiệu trưởng phải “xin” Sở GD&ĐT phê duyệt. “Tỉ lệ cạnh tranh cao, phụ huynh nóng lòng phải học thêm ở các trung tâm, thầy cô có tiếng. Thấy con nhà khác học, con mình không học không yên tâm nên học sinh bị cuốn theo vòng xoáy học ngày, học thêm đến kiệt sức để thi”, hiệu trưởng này nói. Thực tế, từ nhiều tháng trước, các trung tâm dạy thêm, luyện thi tại Hà Nội sáng đèn cả ngày lẫn đêm để dạy thêm, lịch dạy kín mít cả các ngày nghỉ Thứ bảy, Chủ nhật. THIẾU TRƯỜNG, TUYỂN SINH CĂNG THẲNG TẠI TPHCM Tại TPHCM, quy mô học sinh tăng nhanh trong khi hạ tầng giáo dục chưa theo kịp khiến địa phương rơi vào tình trạng quá tải trường lớp nghiêm trọng. Có nơi lớp học 40m2 phải bố trí hơn 55 học sinh, nhiều phường vẫn chưa có trường THCS, thiếu trường THPT. Theo UBND TPHCM, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính giữa TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, quy mô hệ thống giáo dục tăng lên rất lớn, trở thành địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước. Hiện nay, toàn thành phố có 3.438 cơ sở giáo dục từ mầm non đến trung học phổ thông, trong đó 2.113 trường công lập; 1.325 trường ngoài công lập. Tổng số học sinh toàn hệ thống khoảng 2.524.780 học sinh. Tuy nhiên, áp lực dân số cơ học tăng nhanh nhiều năm qua khiến bài toán trường lớp tại thành phố ngày càng căng thẳng, đặc biệt ở các khu vực đô thị hóa mạnh. Riêng năm học 2026-2027, TPHCM dự kiến đón hơn 197.000 học sinh lớp 1. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay có hơn 160.000 thí sinh đăng ký dự thi nhưng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập chỉ khoảng 116.000 em. Điều đó đồng nghĩa hơn 40.000 học sinh sẽ phải chuyển hướng sang hệ giáo dục thường xuyên, trường tư thục hoặc học nghề. Không chỉ áp lực tuyển sinh, nhiều địa phương còn đối mặt tình trạng thiếu trường, thiếu lớp kéo dài. Tại phường Tây Nam (TPHCM), nhiều trường học đang hoạt động vượt công suất thiết kế. Ở Trường Tiểu học An Tây, tình trạng quá tải diễn ra ở nhiều khối lớp. Có lớp học diện tích chỉ khoảng 40m2 nhưng phải bố trí tới 58 học sinh, vượt xa quy chuẩn tối đa 35 học sinh/lớp. Thiếu trường, nhiều học sinh sau khi hoàn thành bậc tiểu học phải di chuyển khá xa để tiếp tục học THCS. Theo cô Nguyễn Thị Bình, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học An Tây, nhiều học sinh sau khi học xong lớp 5 sẽ được phân tuyến về Trường THCS An Điền, quãng đường di chuyển lên tới khoảng 7km. Nhiều phường cũng đang trong tình trạng thiếu trường, lớp. Bà Trần Thị Phương Thảo, công chức phụ trách giáo dục thuộc Phòng Văn hóa - xã hội phường Tân Sơn, cho biết địa phương hiện có các trường tiểu học như Tân Trụ, Nguyễn Văn Kịp và Phan Huy Ích nhưng chưa có trường THCS. “Năm học tới phải tính toán phân tuyến phù hợp cho 815 học sinh lớp 5 vào lớp 6. Chúng tôi đang làm việc với các phường lân cận để tiếp nhận học sinh nhưng các nơi này cũng đang chịu áp lực tuyển sinh rất lớn”, bà Thảo nói. Tương tự, phường Phú Thuận hiện có gần 1.000 học sinh chuẩn bị vào lớp 6 trong năm học tới nhưng vẫn chưa có trường THCS. Trước áp lực ngày càng lớn, UBND TPHCM vừa phát động chiến dịch thi đua “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học” nhằm kịp phục vụ năm học mới. Theo kế hoạch, thành phố sẽ triển khai khoảng 70 dự án trường học trong năm 2026 với tổng cộng 1.251 phòng học xây mới, trong đó hơn 1.000 phòng học tăng thêm. Riêng 48 dự án với khoảng 900 phòng học phải hoàn thành trước tháng 9 để kịp đưa vào sử dụng. HÀ LINH - NGUYỄN DŨNG 6 n Thứ Năm n Ngày 14/5/2026 KHOA GIÁO Học sinh học thêm đến đêm muộn tại một trung tâm luyện thi ở Tam Hưng (Hà Nội) Phát biểu trong buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra thực trạng thi lớp 10 căng thẳng hơn đại học mà điểm nghẽn là do không đủ trường, đủ thầy. Nhấn mạnh học là phải thi nhưng thi để đánh giá chất lượng, không phải để loại học sinh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải làm sao có đủ trường, lớp đảm bảo cho học sinh đi học. THI LỚP 10 CĂNG THẲNG HƠN ĐẠI HỌC: Bài 1: Không đủ trường, đủ thầy Ông Nguyễn Quang Tuấn, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội chia sẻ, giai đoạn 2025-2030, Thành phố tiếp tục triển khai 56 dự án theo tiến độ, xây mới 12 trường. Trong năm 2026, đưa vào hoạt động 3 trường và sửa chữa, cải tạo 47 trường chống xuống cấp. Giải pháp sử dụng các trụ sở phường, xã sau sáp nhập để xây dựng trường học cũng được đánh giá rất khả thi và ngành tham mưu với Thành phố dành 5% quỹ đất do phường, xã quản lý cho phép chuyển đổi để xây dựng trường học. Về quy hoạch, đảm bảo mạng lưới trường THPT từ 3-5 vạn dân có 1 trường công lập.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==