7 n Thứ Tư n Ngày 6/5/2026 NGƯỜI LÍNH LÀM CHỦ HOÀN TOÀN CÔNG NGHỆ THIẾT KẾ Tại các trung đoàn không quân trang bị dòng tiêm kích đa năng Su-30MK2 thuộc Quân chủng PKKQ, hệ thống máy trả lời không lưu là một mắt xích quan trọng trong nhận dạng và điều hành bay. Sau thời gian khai thác trong điều kiện khí hậu Việt Nam, nhiều thiết bị phát sinh hỏng hóc, trong đó khối CO-96 (khối máy chính của máy trả lời không lưu) nổi lên như một điểm yếu rõ rệt. Khó khăn không chỉ nằm ở tần suất hỏng mà còn ở cấu trúc kỹ thuật, bởi thiết bị có kết cấu cơ khí phức tạp, các mô đun thu - phát được đúc kín, gần như không thể can thiệp trong quá trình sửa chữa. Công tác bảo đảm kỹ thuật trong nước vì thế chủ yếu dừng ở mức phát hiện khối hỏng và sửa chữa nhỏ. Trong khi đó, hệ thống bàn kiểm tra CO-96 hiện có của Quân chủng PK-KQ trang bị cho một số trung đoàn cũng đã xuống cấp. Việc sửa chữa phải gửi ra nước ngoài, thời gian kéo dài, chi phí lớn, trong bối cảnh việc tiếp cận vật tư, linh kiện từ Nga gặp nhiều khó khăn do xung đột và các lệnh cấm vận. Áp lực bảo đảm kỹ thuật vì thế ngày càng rõ rệt, đặt ra yêu cầu phải chủ động thay thế, làm chủ thiết bị trong nước. Từ thực tế đó, nhóm nghiên cứu do Trung tá, Tiến sĩ Bùi Cao Ninh - Phó Trưởng Phòng nghiên cứu vô tuyến điện tử (Viện Kỹ thuật PK-KQ), làm chủ nhiệm đã triển khai đề tài thiết kế, chế tạo khối CO-96VN thay thế. Theo Trung tá Ninh, quá trình thực hiện đề tài kéo dài 30 tháng (từ tháng 4/2023 đến tháng 10/2025), với đặc thù nghiên cứu công nghệ mới, đòi hỏi phải kiểm tra, thử nghiệm nhiều lần mới đạt yêu cầu. Việc thử nghiệm trên khí tài hàng không phụ thuộc vào kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, khiến tiến độ nghiên cứu luôn gắn chặt với thực tiễn huấn luyện. Những ngày làm việc tại Trung đoàn 927 (Sư đoàn Không quân 371) trở thành giai đoạn đáng nhớ của nhóm. Việc kiểm tra, thử nghiệm trực tiếp trên khí tài diễn ra với cường độ cao, yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ nghiên cứu và đơn vị khai thác. Sau quá trình làm việc liên tục, sản phẩm được kiểm tra, thử nghiệm thành công trên khí tài. Kết quả đó không chỉ là dấu mốc kỹ thuật, mà còn khẳng định khả năng từng bước làm chủ các thiết bị vô tuyến điện tử hàng không phức tạp trong điều kiện trong nước, giúp tiết kiệm hàng tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước. “Khối CO-96VN và thiết bị kiểm tra KTCO-96VN có khả năng thu - phát trên hai kênh tần số, công suất phát lớn, độ nhạy và độ chính xác cao, đồng thời đảm bảo kích thước gọn. Chúng tôi đã làm chủ hoàn toàn công nghệ thiết kế, chế tạo các sản phẩm trên cùng với bộ tài liệu thiết kế, tài liệu công nghệ, tài liệu kỹ thuật... đi kèm”, Trung tá Ninh cho biết. CỦNG CỐ “MẮT THẦN” CANH TRỜI Nếu như ở lực lượng không quân, điểm nghẽn nằm ở thiết bị trả lời không lưu, thì tại các đơn vị ra đa, vấn đề lại tập trung ở khối khuếch đại cao tần IZGU01 của đài 36D6. Đây là thành phần quan trọng, đảm nhiệm khuếch đại tín hiệu chuẩn và các tín hiệu của từng phân kênh ngoại sai, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phát hiện mục tiêu. Mỗi đài sử dụng nhiều khối IZGU01, nên khi các khối này hỏng hóc, khả năng bảo đảm kỹ thuật của toàn hệ thống bị tác động rõ rệt. Theo Trung tá Đặng Việt Hưng - Phó Trưởng Phòng Kỹ thuật Nhà máy Z119 thuộc Quân chủng PKKQ (chủ nhiệm đề tài), thực tế tại các đơn vị và trong quá trình sửa chữa tại Nhà máy Z119, cho thấy nhiều khối IZGU01 đã xuống cấp, khiến đài hoạt động không đảm bảo tham số, chất lượng bắt mục tiêu giảm. Trong khi đó, việc nhập khẩu khối này gặp nhiều khó khăn do biến động tình hình thế giới, giá thành cao, nguồn cung không ổn định. Đáng chú ý, trong nước chưa có đơn vị nào sản xuất được khối IZGU01, khiến công tác bảo đảm phụ thuộc lớn vào nguồn bên ngoài. Từ yêu cầu đó, nhóm nghiên cứu của Trung tá Hưng triển khai sáng kiến thiết kế, chế tạo mới khối IZGU01 thay thế tương đương trong thời gian khoảng 6 tháng. Tuy nhiên, quá trình triển khai nhóm gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là việc lựa chọn công nghệ phù hợp khi thiết bị nguyên bản không có sơ đồ nguyên lý và công nghệ sản xuất được giữ kín. Trung tá Hưng cho biết, giải pháp được lựa chọn là thiết kế mới hoàn toàn, sử dụng công nghệ bán dẫn thế hệ GaAs/GaN, vật liệu nền tần số cao như Rogers/PTFE, kết hợp kỹ thuật tối ưu phối hợp linh kiện, quản lý nhiệt và đảm bảo độ tin cậy. Quá trình thiết kế được hỗ trợ bởi các phần mềm chuyên dụng như ADS, Altium cùng hệ thống đo kiểm hiện đại, giúp kiểm soát chặt chẽ các tham số kỹ thuật. “Khi sản phẩm được đưa lên khí tài và kiểm tra, thử nghiệm thành công, đó là thời điểm xác nhận hiệu quả của hướng tiếp cận. Khối IZGU01 do đơn vị tự thiết kế, chế tạo đã đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, được sản xuất loạt “0” (trước khi sản xuất loạt lớn), nhập kho và đưa vào sử dụng, đảm bảo vật tư dự phòng cho 9 đài ra đa 36D6 trong biên chế”, Trung tá Hưng chia sẻ. Đặc biệt, với giá thành sản xuất chỉ khoảng 590 triệu đồng mỗi khối, trong khi mức nhập khẩu ước tính hơn 900 triệu đồng, sáng kiến nghiên cứu mang lại giá trị làm lợi khoảng 300 triệu đồng cho mỗi sản phẩm. Quan trọng hơn, từ chỗ chưa có khả năng sản xuất, đơn vị đã từng bước làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo, chủ động nguồn vật tư kỹ thuật cho hệ thống ra đa phòng không. THỤY DU Làm chủ công nghệ, gỡ “điểm nghẽn” khí tài Trong bối cảnh nhiều trang bị thế hệ cũ xuống cấp, nguồn vật tư nhập khẩu gián đoạn, hai nhóm nghiên cứu khoa học trẻ ở Quân chủng Phòng không - Không quân (PK-KQ) đã chứng minh khả năng làm chủ công nghệ, nội địa hóa những khâu kỹ thuật trọng yếu, góp phần giữ nhịp hoạt động của các đơn vị không quân và ra đa phòng không. “Là những người trẻ mang sứ mệnh bảo vệ bình yên bầu trời Tổ quốc, chúng tôi luôn xác định phát huy vai trò sáng tạo trong thời đại số, nhất là tham gia nghiên cứu khoa học để góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu của bộ đội Phòng không - Không quân”. Trung tá ĐẶNG VIỆT HƯNG (Nhà máy Z119, Quân chủng Phòng không - Không quân) Giành giải Nhất Giải thưởng “Sáng tạo trẻ” Quân chủng PKKQ năm 2025, hai công trình nghiên cứu của Trung tá Bùi Cao Ninh và Trung tá Đặng Việt Hưng cùng nhóm tác giả đã được lựa chọn gửi đi tham dự Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo cấp toàn quân lần thứ 26. Theo Cơ quan thường trực Hội đồng Giải thưởng, Giải thưởng lần thứ 26 tiếp tục có sự tham gia đông đảo của cán bộ, đoàn viên, thanh niên (ĐVTN) ở hầu hết các loại hình đơn vị trong toàn quân. Nhiều cơ quan, đơn vị đã quan tâm, tạo điều kiện, tạo cơ chế vượt trội để động viên, khuyến khích sĩ quan trẻ, cán bộ, ĐVTN tham gia giải thưởng và lan tỏa, phát triển phong trào “Sáng tạo trẻ”. Giải thưởng lần này, bên cạnh việc tiếp tục tăng về số lượng, chất lượng công trình tham gia, các công trình đã nghiên cứu, tìm tòi nhiều vấn đề mới, theo hướng đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo. Đây là minh chứng tiếp tục khẳng định sức lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả cao của giải thưởng. Trên cơ sở các công trình dự thi, Cơ quan Thường trực đã phối hợp với Cục Khoa học Quân sự tham mưu với Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng cấp Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập 12 hội đồng chuyên ngành để thẩm định, đánh giá các công trình, từ đầu tháng 3/2026. Tại hội nghị, Hội đồng Giải thưởng cấp Bộ Quốc phòng đã thống nhất lựa chọn 473/896 công trình tiêu biểu để trao giải, trong đó có 12 giải Nhất, 88 giải Nhì, 176 giải Ba và 197 giải Khuyến khích. Hội đồng cũng thống nhất đề nghị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng tặng Bằng khen 17 tập thể có thành tích tiêu biểu trong tham gia giải thưởng và 33 tác giả có công trình đoạt giải Nhất Giải thưởng lần thứ 26; đồng thời đề nghị Ban Bí thư T.Ư Đoàn tặng Huy hiệu TTST cho 33 tác giả có công trình đoạt giải Nhất. NGUYỄN MINH 12 công trình tiêu biểu đoạt giải Nhất Ngày 5/5, tại Hà Nội, Hội đồng Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo (TTST) trong Quân đội tổ chức Hội nghị thẩm định kết quả Giải thưởng TTST trong Quân đội lần thứ 26. Thượng tướng Lê Quang Minh - Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng TTST trong Quân đội, chủ trì hội nghị. Đề tài nghiên cứu của Trung tá Bùi Cao Ninh và đồng đội đã giúp các đơn vị không quân sở hữu dòng tiêm kích đa năng Su-30MK2 hoạt động hiệu quả ẢNH: PV GIẢI THƯỞNG TUỔI TRẺ SÁNG TẠO TRONG QUÂN ĐỘI LẦN THỨ 26: Nhóm nghiên cứu của Trung tá Đặng Việt Hưng thử nghiệm sản phẩm trên khí tài 36D6 ẢNH: PV
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==