HIỆN TƯỢNG HIẾM GẶP Thời gian qua, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận mưa đá xảy ra, trải dài từ khu vực vùng núi, trung du Bắc Bộ đến đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên. Một số địa phương hứng chịu nhiều cơn mưa đá như Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Điện Biên, Hà Nội. Mới đây nhất, từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, dông, lốc, sét và đặc biệt là mưa đá đã gây thiệt hại nặng tại nhiều địa phương trên khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, nhất là khu vực các tỉnh miền núi phía Bắc. Theo số liệu ghi nhận được cũng như cập nhật báo cáo từ các địa phương, tính riêng chiều tối và đêm 2/5, dông, lốc, mưa đá đã xảy ra tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên và Thủ đô Hà Nội. Chiều tối và đêm 3/5 có thêm các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh cũng đối mặt dông, lốc, sét và mưa đá. Đáng lưu ý, nhiều trận mưa đá xuất hiện các cục đá có kích thước to như quả trứng, gây thiệt hại nặng nề cho hoa màu; nhiều nơi mưa đá làm vỡ kính ô tô. Theo ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng Phòng Dự báo Thời tiết (Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia), hiện tượng mưa đá kích thước lớn, có hạt đá cỡ quả trứng gà hoặc bóng tennis xảy ra trong những ngày gần đây tại các tỉnh như Phú Thọ và Thái Nguyên có thể là do những ngày qua, khu vực này liên tục duy trì trạng thái nóng ẩm, có nắng ban ngày, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển; trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió tây mạnh ở độ cao khoảng 5.000m; cùng thời điểm đó, ở phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía Nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ. Buổi chiều, do nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển rất nhanh theo chiều thẳng đứng. Chính trong môi trường có độ bất ổn định lớn này, dòng khí đi lên rất mạnh để giữ các khối băng trong các đám mây dông lâu hơn và khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống. “Mưa đá vẫn hay xảy ra vào thời điểm giao mùa, tuy nhiên hiện tượng mưa đá xuất hiện tập trung nhiều trên cả khu vực miền núi, trung du và đồng bằng trong tháng 4-5 năm nay được nhận định một điều hiếm gặp”, ông Hưởng nói. CUỐI TUẦN NÀY, MIỀN BẮC CÓ THỂ TIẾP TỤC ĐÓN MƯA DÔNG, MƯA ĐÁ Theo ông Hưởng, thời gian tới, khả năng rất cao xuất hiện El Nino (80-90%) từ giữa năm 2026, có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm (20-25%) và kéo dài sang năm 2027. Trong bối cảnh đó, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. “Mưa và bão ít hơn nhưng hiện tượng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ cũng có thể xuất hiện nhiều. Mưa lớn cục bộ, cường độ lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, đặc biệt tại khu vực miền núi và địa hình dốc”, ông Hưởng lưu ý. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn Quốc gia, cuối tuần này, khoảng ngày 8-9/5 sẽ có thêm một đợt không khí lạnh mới. Miền Bắc sẽ tiếp tục có mưa dông. Trong mưa dông có khả năng cao xảy ra lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh. Khoảng ngày 5-7/5, trên khu vực phía Nam Tây Nguyên và Nam Bộ cũng có khả năng xuất hiện mưa rào và dông diện rộng. Thời gian mưa tập trung trong khoảng từ chiều đến tối. Trong mưa dông cũng cần cảnh giác với lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh. Theo ông Hưởng, mưa đá là hiện tượng có quy mô rất nhỏ thường đi kèm với các trận dông mạnh trong giai đoạn chuyển mùa. Mưa đá thường đi kèm những dấu hiệu khá đặc trưng mà người dân có thể chủ động nhận biết, như bầu trời xuất hiện mây dông phát triển mạnh, không khí chuyển từ oi nóng sang mát lạnh rất nhanh, gió giật mạnh, mưa rào lớn kèm theo sấm sét. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, người dân nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh ở ngoài trời hoặc dưới các cây lớn. NGUYỄN HOÀI 14 n Thứ Ba n Ngày 5/5/2026 XÃ HỘI Nắng nóng năm nay đến sớm, nền nhiệt duy trì cao trước khi các đợt không khí lạnh tràn về đã gây ra lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh tại nhiều địa phương, trong đó nhiều nơi mưa đá to như quả trứng. Dự báo trong bối cảnh El Nino mạnh vào nửa cuối năm, hiện tượng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ cũng có thể xuất hiện nhiều hơn trung bình các năm. Vì sao mưa đá to như quả trứng xuất hiện ở nhiều địa phương? Ngày 4/5, thông tin với Tiền Phong, ông Vũ Long - thuộc Trung tâm Bảo tồn Đa dạng sinh học và loài nguy cấp (CBES) cho biết, con cá được người dân ở thôn Vĩnh Hội (xã Cát Tiến, Gia Lai) phát hiện là cá voi mõm khoằm Cuvier (tên khoa học Ziphius cavirostris), một loài cá voi có răng. Theo ông Long, cá voi mõm khoằm Cuvier là loài sống thiên về vùng biển sâu ngoài khơi, rất hiếm khi được quan sát trực tiếp. Đây là một trong những loài thú có vú lặn sâu nhất thế giới, có thể lặn xuống hàng nghìn mét để kiếm ăn. Vì vậy, nhiều ghi nhận của loài này trên thế giới không đến từ quan sát ngoài biển, mà đến từ các trường hợp mắc cạn. Theo chuyên gia, việc con cá mắc cạn ở vùng biển Gia Lai là một ghi nhận quan trọng, nhất là trong bối cảnh loài này và một số loài cá voi biển sâu từng được ghi nhận ở khu vực Trung bộ, Nam Trung bộ, cũng như qua các hiện vật sọ và xương lưu giữ tại các lăng cá Ông ở Quảng Ngãi, Gia Lai và các địa phương ven biển khác. Những trường hợp như vậy cần được ghi nhận đầy đủ, khoa học để hiểu rõ hơn về đa dạng thú biển của Việt Nam. Trước đó, chiều 3/5, ngư dân thôn Vĩnh Hội (xã Cát Tiến) phát hiện một con cá lớn mắc cạn trong tình trạng sức khỏe yếu, có nhiều vết thương ở vùng lưng và mắt. Ngay sau đó, hàng chục người dân tập trung hỗ trợ đẩy cá ra lại biển. Tuy nhiên, trưa 4/5, người dân địa phương phát hiện con cá đã chết cách bờ biển thôn Vĩnh Hội vài trăm mét. Ông Lê Văn Toàn - Trưởng thôn, Phó Bí thư Chi bộ thôn Vĩnh Hội cho biết, người dân đang phối hợp đưa xác con cá kích thước lớn vào bờ để chôn cất, đảm bảo vệ sinh môi trường và theo tập quán của ngư dân vùng biển. Theo ông Toàn, con cá dài khoảng 4m, nặng hơn 2 tấn. TRƯƠNG ĐỊNH Loài cá voi lặn sâu nhất thế giới dạt vào bờ biển Gia Lai Về con cá lớn mắc cạn rồi chết tại vùng biển xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai, chuyên gia cho biết đây là loài sinh sống chủ yếu ở vùng biển sâu ngoài khơi và rất hiếm khi được quan sát trực tiếp. Người dân đưa cá vào bờ để mai táng theo phong tục ẢNH: VĂN TOÀN Mưa đá to như quả trứng gà xuất hiện ở nhiều địa phương thời gian qua Ứng phó khi xuất hiện mưa đá Khi có mưa đá, nên trú trong nhà, đóng kín cửa, tránh xa cửa kính. Đối với gió giật mạnh, cần gia cố mái nhà, chằng chống vật dụng dễ bị gió cuốn, không ở gần khu vực có nguy cơ sập đổ. Ngoài ra, tắt các thiết bị điện khi có sét, hạn chế sử dụng điện thoại ngoài trời để giảm rủi ro bị sét đánh Dông lốc kèm mưa đá đêm 3/5 tại Hà Tĩnh đã làm hàng nghìn hecta lúa xuân chuẩn bị thu hoạch bị đổ rạp, ngập úng, khiến nông dân đối mặt nguy cơ thất thu. Theo thống kê tới 8h ngày 4/5 từ Chi cục Trồng trọt và chăn nuôi Hà Tĩnh, thiên tai đêm 3/5 khiến gần 5.900 ha lúa xuân chưa thu hoạch bị đổ. Các địa phương có diện tích bị ảnh hưởng lớn bao gồm phường Bắc Hồng Lĩnh – 480 ha, xã Kỳ Xuân 550 ha, xã Kỳ Thượng 110 ha, xã Cẩm Lạc 335 ha, xã Cẩm Hưng 360 ha, xã Đức Thịnh 580 ha, xã Đức Quang 450 ha, xã Đức Thọ 170 ha, xã Tứ Mỹ 427 ha, xã Sơn Tiến 404 ha, xã Đông Kinh 379 ha, xã Trường Lưu 278 ha, xã Cẩm Bình 230 ha... Bà Lê Thị Hòa (60 tuổi, thôn Tiến Hòa, xã Đức Quang) cho biết, gia đình bà có 5 sào lúa đang chuẩn bị thu hoạch nhưng chưa chín đều nên dự định chờ thêm vài ngày. Tuy nhiên, sau trận dông lốc, đến sáng 4/5 ra thăm đồng, toàn bộ diện tích lúa đã bị đổ rạp, ngập nước, nguy cơ nảy mầm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng. “Lúa ngã rạp hết rồi, hư hại nhiều lắm. Trước tính mỗi sào được khoảng 2,5 tạ, nhưng giờ sản lượng chắc giảm mạnh, lại lo lúa nảy mầm. Chỉ cần mưa thêm nữa là coi như mất trắng”, bà Hòa nói. HOÀI NAM Bà Lê Thị Hòa trên ruộng lúa đổ rạp vì dông lốc, mưa đá Hàng nghìn hecta lúa đổ rạp
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==