Hồn tử sĩ

Trầm tích Trường Sa - Kỳ IV

Trầm tích Trường Sa - Kỳ IV
TP - Mười bốn cán bộ chiến sỹ (CBCS) nhà giàn đã hy sinh trong một số trận bão. Liệt sĩ Thượng uý Nguyễn Hữu Quảng- Chủ nhiệm Chính trị Nhà giàn 1:3 Phúc Tần, nhà đổ, đã bơi nhiều ngày trên biển.

Trong lúc sóng to gió lớn còn nhường miếng lương khô cuối cùng và chiếc phao cá nhân cho đồng đội, sau đó mới chịu chìm xuống biển. Đó là ngày 5/12/1990.

LS Đại uý Vũ Quang Chương, chỉ huy nhà giàn 2A Phúc Nguyên trong trận bão số 8 năm 1999, chòi sắp đổ, vẫn bình tĩnh chỉ huy bộ đội. Phân công Đại úy Đảng viên Nguyễn Văn An thu dọn tài liệu, còn mình cuốn lá cờ tổ quốc vào người rồi rời giàn sau cùng.

Nguyễn Văn An và Vũ Quang Chương đều bỏ mình trong trận bão đó. Nguyễn Văn An có con trai mới sinh chưa kịp nhìn mặt bố. Các liệt sĩ hy sinh khi nhà giàn bị đổ gồm LS chuẩn úy Lê Đức Hồng, Thượng úy Phạm Tảo, Đại úy Nguyễn Văn Tư, Trung úy Lê Tiến Cương, Thượng úy Ngô Sĩ Nga, Máy trưởng chiến sĩ Hoàng Văn Cúc, Nguyễn Đức Hanh vv...

Giai điệu bài Hồn Tử Sĩ bất ngờ cất lên. Lạ làm sao thời khắc này, biển đang cồn cào thế chợt lặng...

Lễ tưởng niệm các chiến sĩ hải quân nhà giàn hy sinh những năm xa ấy vẫn thường được tổ chức mỗi khi tàu qua khu vực Ba Kè, chứ không riêng chi tàu HQ - 996 của chúng tôi hôm nay.

Biển thì dữ dằn, thiên nhiên khắc nghiệt mà sức người có hạn, nhưng chúng tôi sẽ tìm mọi cách để cố gắng tìm các anh, đưa các anh vào yên nghỉ trong đất liền...

Diễn văn lễ tưởng niệm có những câu đại ý như thế. Một vòng hoa và đồ lễ đạm bạc được từ từ thả xuống biển. Tôi để ý thấy vòng hoa không xoáy chồm lên cuốn ra xa mà dập dềnh theo tàu hồi lâu.

Về những ông tổ của hậu duệ nước Việt mới

Đất có tuần, nhân có vận nữa là biển cả mênh mông. Những căn nhà giàn, những cái chòi canh chủ quyền ấy không thể kém an toàn và tạm bợ được. Có một buổi sóng lặng, tôi ngồi với Thiếu tướng Nguyễn Nam, Chính uỷ Bộ Tư lệnh Công binh, thành viên đoàn công tác.

Nhiều người từng tấm tắc lẫn phàn nàn rằng, công binh là một nghề bí hiểm lẫn lãng mạn. Lạ là đến thời điểm này vẫn đang hiếm những tác phẩm đề cập lẫn ôm trọn cái tầm cấp lãng mạn và bí hiểm ấy. Có thể là hai duyên do.

Một, ngành công binh như thường lệ vẫn chưa chịu dịch chuyển những cánh cửa thép mà trong những hầm ngầm ấy chứa đựng biết bao điều bạn đọc quan tâm? Hai nữa có lẽ nhà văn ta kém tài. Có lẽ cả hai? Chuyện với Tướng Nam thú vị bởi cứ chấp chới giữa lằn ranh cái nói được và không nói được như thế...

Từ năm 1946, cụ thể là ngày 25/3, Bác Hồ ký Sắc lệnh thành lập Giao thông Công chính Cục gọi là Cục Công binh. Tôi cố mường tượng ra trong các cuộc kháng chiến, ngành công binh với hàng trăm, hàng nghìn công trình phục vụ cho quốc phòng lẫn dân sinh ở những nơi, trong những điều kiện khó khăn nhất. Nhưng có lẽ cũng chưa có công trình nào na ná như những nhà giàn này.

Có lẽ sẽ hằn rất lâu trong tâm trí những người từng được một lần may mắn đặt chân đến những khu nhà xây trên phần nổi của những đảo chìm của quần đảo Trường Sa, vì nó ấn tượng? Vị trí những nơi quần cư cho lính giữ đảo chìm hiện nay là đời thứ ba thứ tư gì đó.

Trầm tích Trường Sa - Kỳ IV ảnh 1
Nhà giàn ở Trường Sa

Thời kỳ đầu tiên chỉ là những cái cọc bê tông (có nơi dùng cọc gỗ) cắm xuống nền san hô trên bắc hoặc thưng ván hoặc bạt. Lều bạt chung chiêng giữa nước giữa trời/ Đến một cái gai cũng không sống được. Thơ của Trần Đăng Khoa như một thứ lý lịch trích ngang hệ thống lẫn lịch sử nhà cửa của đảo chìm Trường Sa.

Bây giờ qua một số đảo chìm, có đảo vẫn để nguyên cái nhà gỗ hoặc bê tông lều bạt ấy dáng chừng lưu lại làm kỷ niệm. Có đảo đã dỡ phá chỉ còn sót lại mấy cái cọc lênh khênh. Có đảo thì phá trụi để lấy nền cho thế hệ nhà thứ ba bây giờ.

Thế hệ thứ hai là có sự can dự của công binh, chủ yếu là công binh của hải quân đảm trách. Đó là những công trình nói là lô cốt cũng được, vì nó bít bùng bê tông, chỉ hở ra những khung cửa na ná như lỗ châu mai. Trong đó chia ra những ô bê tông dùng cho việc sinh hoạt lẫn phòng thủ. Loại nhà kiêm lô cốt như thế hiện vẫn còn.

Thế hệ thứ ba, biết nói như thế nào nhỉ, tạm gọi là một tổ hợp kiến trúc, nói chung cũng bắt mắt giữa dân sinh lẫn quốc phòng.

Từ xa ngó như cái nhà, màu trắng ba đến bốn tầng đột ngột nhô giữa đại dương. Nhà có cửa giả, có các phòng làm việc sinh hoạt hội họp, có những ô cửa trổ ra các hướng hình như tiện cho cả việc bố phòng lẫn phong thủy.

Tôi biết ngó bắt mắt là thế nhưng gì thì gì phải chịu được bão gió cấp cao nhất, lại cả động đất nữa. Rồi bên dưới tầng san hô kia, móng tất nhiên rồi nhưng cũng có thể là bể chứa nước ngọt hay công sự phục vụ cho việc phòng thủ này khác.

Phải có sự can dự kha khá của ngành công binh quốc gia vào việc thiết kế xây cất những thế hệ thứ ba của nhà ở các đảo chìm Trường Sa. Không biết mai kia có thế hệ nhà thứ bốn, thứ năm nữa không thì chịu!

Câu chuyện của chúng tôi trở lại với nhà giàn. Tôi chỉ biết láng máng rằng cái nhà giàn hiện nay là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kết cấu khung thép của giàn khoan dầu khí với hệ thống móng cọc thép chịu được bão cấp 12 hoặc hơn.

Tôi cũng láng máng thêm, phải là một kết cấu thế nào đó, nhiều nhà giàn máy bay trực thăng có thể đậu được để tiện cho việc tiếp tế phòng mỗi khi biển động. Tôi ngạc nhiên khi được biết cái nhà giàn chót vùng biển đất Mũi Cà Mau cũng do quân của Tướng Nam đây thiết kế thi công.

Độc đáo là hệ thống nhà giàn ấy được mọc lên, trụ vững trên nền đất yếu mà trong nghề xây cất, quân xây dựng kỵ nhất bởi phải xử lý nền móng rất nhiêu khê.

Tôi ngó xuống làn nuớc thăm thẳm kia để rùng mình cái nỗi không biết làm sao mà anh em công binh làm cách nào thương lượng được với Hà Bá hay vua Thuỷ Tề để mà cắm được hệ thống đài cọc vững vàng kiên cố như thế.

Cứ tưởng công trình quốc phòng là bất chấp mọi thứ mọi giá! Thế nhưng mỗi một nhà giàn như thế đều tuân thủ ngặt nghèo quy định quy trình của nhà nước từ khâu thiết kế dự toán, tổng dự toán, rồi khâu chọn các nhà thầu rồi theo dõi thi công thẩm định nghiệm thu vv...

Có cụm từ Cụm Kinh tế Khoa học Dịch vụ trên Thềm Lục địa phía Nam nên gì thì gì cũng phải tuân thủ theo cơ chế. Đại để tư cách pháp nhân của ông Nam khi thi công xây dựng hệ thống nhà giàn mà quân dầu khí gọi là lá chắn thép cho ngành dầu khí Việt Nam, Bộ Quốc phòng được Chính phủ giao cho quản lý (bên A). Bộ Quốc phòng lại giao cho Bộ Tư lệnh Công binh. Như vậy, Bộ Tư lệnh Công binh chính thức là chủ đầu tư kiêm trưởng ban quản lý dự án!

Từ lều bạt chung chiêng giữa nước giữa trời đến nhà ba tầng (xin nói lại là một tổ hợp kiến trúc giữa dân sinh và phòng thủ). Từ cái chòi canh biển chênh vênh từng gây tổn thất cho lính canh đảo đến nhà giàn vững chãi kiên cố hiện nay, quân của Tướng Nam đã góp phần làm nên cái neo vững chãi bền chặt của chủ quyền biển đảo ở Trường Sa.

Mà nếu tôi không lầm, có lẽ họ là ông tổ của những hậu duệ mai kia sẽ cắm hệ thống đài cọc hiện đại, bà đỡ cho nền móng những thành phố, sân bay trên biển của nước Việt mới?

Còn nữa.

Xuân Ba

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Francois Truffaut - một đại diện tiêu biểu của Làn Sóng Mới

Báo chí và điện ảnh

TP - Trong lịch sử hình thành và phát triển của điện ảnh, báo chí và hình tượng nhà báo nắm giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Không quá lời khi nói điện ảnh sẽ không có được vị thế như ngày nay nếu thiếu báo chí. Trong khi đó, hình tượng nhà báo vẫn luôn giữ được một sức hấp dẫn mà đến nay vẫn chưa hề thuyên giảm mỗi lần xuất hiện trên màn ảnh nhỏ. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu tại sao những người làm tin tức lại có sức ảnh hưởng lớn đến như vậy đối với điện ảnh.
Máy ảnh thường không thể phát huy tác dụng dưới hầm lò

Tác nghiệp dưới độ sâu 300 mét: Xuống 'âm phủ' có gì hay?

TP - Làm phóng viên, điều quý nhất với tôi là được đi, được nhìn, được cảm nhận và tung tẩy với ngòi bút của mình. Trong nhiều chuyến đi, lần được “chui” xuống lòng đất với độ sâu hơn 300 mét là ấn tượng nhớ đời. Đến bây giờ nhiều người vẫn hỏi tôi, xuống “âm phủ” có gì hay?
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và Chuyện ngõ nghèo

Chút vĩ thanh Chuyện ngõ nghèo

TP - Bữa mới rồi ngồi với nhà văn Tạ Duy Anh mới bừng ra vài cái à. Thì ra cái tên sách Chuyện ngõ nghèo do NXB Hội Nhà văn in lần đầu năm 2016 là của đích tác giả Nguyễn Xuân Khánh chứ chẳng phải ai khác!
Bộ đội xem bà H’Blâm như người mẹ thứ hai

Những thủ lĩnh đại ngàn: Nữ già làng đặc biệt

TP - Bà Ksor H’Blâm giữ chức già làng là một điều đặc biệt. Ở vị trí già làng bà H’Blâm đã giúp xoá bỏ nhiều hủ tục trong làng Krông (xã Ia Mơr, huyện Chư Prông, Gia Lai). Hiện, nữ già làng cùng bộ đội, chính quyền hướng dẫn, giúp đỡ người dân vùng biên thoát nghèo.
Bác sĩ Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Trẻ em: “Tiềm ẩn nguy cơ cao bị xâm hại và bạo lực”

Ẩn họa sau màn hình: Cách nào để bảo vệ trẻ?

TP - Các chuyên gia cho rằng, những chương trình trên internet chứa nhiều nội dung, hình ảnh, âm thanh cuốn hút dẫn đến các vùng não bộ của trẻ phát triển không đồng đều. Tiếp cận với mạng xã hội quá sớm làm trẻ dễ sa vào những trò chơi, kênh thông tin giải trí độc hại không phù hợp với lứa tuổi.
Ba mẹ con chị Quý Thư (ngụ Q. 10, TPHCM) vừa hoàn thành tác phẩm tranh 3D Ảnh: Uyên Phương

Sáng tạo cùng con

TP - Làm tranh giấy 3D, thay áo cho rau củ, chế tạo đồ chơi từ phế liệu… là những “trò” phụ huynh cùng con thực hiện trong thời kỳ giãn cách xã hội phòng dịch COVID-19. Những hoạt động này giúp trẻ vừa học vừa giải trí, đồng thời ngăn trẻ không bị cuốn vào các trò chơi trên điện thoại, Ipad, tivi...
Trẻ em lấy hành lang chung cư làm chỗ chơi trong những ngày dịch bệnh bùng phát Ảnh: LƯU TRINH

Bố mẹ stress, con bệnh tật bủa vây

TP - Vì bất lực nên nhiều phụ huynh phải thoả hiệp, cho con chơi điện thoại, iPad. Lúc đầu là giải trí, sau chúng trở nên “nghiện” những thiết bị công nghệ này, ảnh hưởng đến tâm sinh lý con trẻ. Cũng vì bí bách trong việc trông con, nhiều gia đình sinh hoạt bị đảo lộn, thậm chí sứt mẻ.
Làm việc trong nhà mùa dịch, nhiều phụ huynh dùng điện thoại làm “vú em” cho con. Ảnh: Như Ý

Trẻ em nghỉ hè mùa COVID-19: Ẩn họa sau màn hình

TP - Nghỉ hè thời COVID-19, trẻ em bị “nhốt” trong nhà, thiếu sân chơi nên điện thoại thông minh (smartphone), máy tính bảng, tivi… trở thành vật “bất ly thân”. Hại mắt, vẹo cột sống, chậm phát triển, thậm chí trầm cảm, bị lôi kéo, xâm hại từ những trang mạng “đen”… là ẩn họa với trẻ khi “nghiện” những thiết bị trên.
Ông Nguyễn Văn Quý trao đổi với lãnh đạo Cty EMW về chỗ ngủ cho công nhân

Dọc đường chống dịch: Ghi trong khu công nghiệp

TP - Giám đốc nhà máy tự đi mua chăn, nệm, sắp đặt chỗ ăn ngủ cho công nhân. Có doanh nghiệp còn nhập cả mỹ phẩm cho công nhân nữ sử dụng. Riêng ở Ban quản lý Khu công nghiệp (KCN), cán bộ nhân viên đều ở lại “trực chiến”... Đó là những gì đang diễn ra để bước vào trạng thái bình thường mới.