Cuộc cách mạng thầm lặng dưới chân những ngôi sao
Trong khi người hâm mộ trên khắp thế giới chờ đợi những khoảnh khắc bùng nổ của các siêu sao tại World Cup 2026, một cuộc cách mạng công nghệ ít được chú ý hơn đang diễn ra dưới mặt cỏ. Sau gần một thập kỷ nghiên cứu, FIFA cùng các nhà khoa học hàng đầu đã tạo nên hệ thống mặt sân hiện đại bậc nhất lịch sử nhằm bảo đảm cho các trận đấu của kỳ World Cup lớn nhất từ trước đến nay diễn ra trong những điều kiện hoàn hảo nhất.
World Cup 2026 có tổng cộng 48 đội tuyển, 104 trận đấu và 3 quốc gia đồng đăng cai gồm Mỹ, Canada và Mexico. Tuy nhiên, bên cạnh quy mô chưa từng có ấy còn tồn tại một thách thức khổng lồ khác: làm thế nào để tất cả các trận đấu đều diễn ra trên những mặt sân đạt chuẩn, bất kể điều kiện khí hậu, kiến trúc sân vận động hay mật độ thi đấu dày đặc.
Đó là lý do FIFA đã dành gần tám năm hợp tác với các chuyên gia từ Đại học Tennessee và Đại học Michigan State để nghiên cứu, phát triển hệ thống cỏ dành riêng cho World Cup 2026.
Điều thú vị là thành công lớn nhất của dự án này lại nằm ở việc không ai nhận ra nó. Những người tạo ra các mặt sân ấy lại mong rằng người hâm mộ sẽ chẳng phải chú ý đến mặt cỏ chút nào. Bởi lẽ, không có gì tệ hơn những mảng cỏ gồ ghề, những hố lún hay những khu vực bị mài mòn có thể ảnh hưởng đến bước chạy và điểm đặt chân của cầu thủ, trong khi điều đáng lẽ phải được chú ý là diễn biến chính của trận đấu.
“Chúng tôi muốn mọi người nhìn thấy một mặt sân đẹp, hoàn hảo cho thi đấu, nhưng rồi sau đó họ sẽ quên nó đi để tập trung vào những bàn thắng và các pha bóng xuất sắc", giáo sư John Sorochan, nhà khoa học về cỏ của Đại học Tennessee, chia sẻ.
Bài toán của kỳ World Cup lớn nhất lịch sử
FIFA luôn đặt ra những tiêu chuẩn rất khắt khe đối với mặt sân thi đấu. Tất cả đều phải sử dụng cỏ tự nhiên và các đội tuyển phải được thi đấu trong những điều kiện tương đồng nhất nhằm bảo đảm tính công bằng của giải đấu.
Tuy nhiên, World Cup 2026 khiến yêu cầu ấy trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Trong số 16 sân vận động đăng cai, có tới 8 sân vốn sử dụng mặt sân cỏ nhân tạo, bao gồm 7 sân tại Mỹ và sân BC Place ở Canada. Phần lớn đây là sân nhà của các đội bóng NFL, được thiết kế chủ yếu cho bóng bầu dục Mỹ.
Các sân này có mái che hoàn toàn, mái che một phần hoặc mái che đóng mở, khiến việc duy trì chất lượng cỏ tự nhiên trở thành một thách thức lớn.
Trong khi đó, điều kiện thời tiết giữa các địa điểm tổ chức cũng khác biệt đáng kể. Thành phố Monterrey của Mexico có khí hậu nóng và ẩm vào mùa hè, còn Vancouver của Canada lại mát mẻ hơn nhiều.
Để giải quyết bài toán này, nhóm nghiên cứu đã phát triển hai hệ thống cỏ riêng biệt. Các sân ở khu vực khí hậu nóng sử dụng cỏ Bermuda nhờ khả năng chịu nhiệt và phục hồi tốt. Trong khi đó, các sân ở vùng khí hậu mát mẻ hoặc các sân trong nhà được phủ hỗn hợp cỏ Perennial Ryegrass lâu năm kết hợp với cỏ Kentucky Bluegrass nhằm tạo độ ổn định và độ bền cao hơn.
Cỏ sẽ được gieo trồng trên các tấm màng nhựa chuyên dụng nhằm kiểm soát sự phát triển của bộ rễ. Khi rễ cỏ phát triển xuống dưới và gặp lớp màng này, chúng không tiếp tục đâm sâu mà lan rộng theo chiều ngang, tạo nên một mạng lưới rễ dày đặc và liên kết chặt chẽ như một tấm thảm tự nhiên.
Nhờ cấu trúc đó, các đơn vị thi công có thể thu hoạch, vận chuyển và lắp đặt nguyên tấm cỏ mà vẫn giữ được phần lớn hệ thống rễ nguyên vẹn. Khi được đưa vào sân vận động và đặt trên nền cát đã chuẩn bị sẵn, bộ rễ sẽ nhanh chóng phát triển trở lại theo chiều sâu, giúp mặt sân ổn định, bám chắc và đạt chất lượng thi đấu cao.
Toàn bộ lượng cỏ phục vụ cho các sân thi đấu và sân tập được trồng tại 10 trang trại chuyên biệt ở Mỹ, Canada và Mexico trước khi được vận chuyển tới từng địa điểm đăng cai.
Những giải pháp công nghệ chưa từng có
Lumen Field ở Seattle là một trong những sân đầu tiên thực hiện quá trình chuyển đổi từ cỏ nhân tạo sang cỏ tự nhiên.
Quy trình này không đơn thuần là trải cỏ mới. Các kỹ sư phải lắp đặt hệ thống thoát nước và thông khí hiện đại trên mặt sân cũ, phủ lớp cát dày hơn 25 cm, sau đó mới đặt các tấm cỏ được trồng sẵn và gia cố bằng sợi tổng hợp.
Công việc bắt đầu từ tháng 3 và chỉ sau một tháng, đội tuyển nữ Mỹ đã trở thành những người đầu tiên thử nghiệm mặt sân mới.
Đánh giá của đội trưởng Lindsey Heaps được xem là lời khen lớn nhất dành cho các chuyên gia mặt sân. “Tôi hoàn toàn không nhận thấy sự khác biệt nào cả. Điều đó có nghĩa mọi thứ đã hoạt động rất tốt".
Nếu Seattle là nơi thử nghiệm thành công quá trình chuyển đổi mặt sân thì Dallas lại trở thành bài kiểm tra khắc nghiệt nhất về công nghệ duy trì chất lượng cỏ.
AT&T Stadium, sân tổ chức nhiều trận đấu nhất World Cup với 9 trận, đã được lắp đặt lớp cỏ mới vào đầu tháng 5. Cỏ được trồng tại Colorado và vận chuyển bằng xe tải lạnh tới Arlington để trải thảm.
Thế nhưng, AT&T Stadium lại sở hữu mái che khổng lồ khiến ánh nắng mặt trời không thể chiếu trực tiếp xuống mặt cỏ. Để khắc phục điều này, các kỹ sư đã lắp đặt hệ thống đèn tăng trưởng treo trên mái vòm và hạ thấp xuống gần mặt sân khi cần chiếu sáng cho cỏ. Đây là giải pháp chưa từng được áp dụng ở quy mô lớn như vậy trước đây.
“Thông thường các hệ thống đèn tăng trưởng phải đặt trên mặt sân và di chuyển bằng bánh xe. Lần này chúng được treo hoàn toàn trên cao, giúp loại bỏ thêm một vật cản và tạo không gian thuận lợi hơn cho công tác bảo dưỡng", ông Ewen Hodge, Giám đốc cơ sở hạ tầng mặt sân cỏ World Cup 2026, cho biết.
Di sản của World Cup 2026 không chỉ nằm ở bàn thắng
Đối với giáo sư Sorochan, hành trình phát triển mặt sân World Cup 2026 bắt nguồn từ chính trải nghiệm của ông tại World Cup 1994. Khi đó, ông là sinh viên Đại học Michigan State và tham gia hỗ trợ chăm sóc mặt sân tại Pontiac Silverdome.
Công nghệ còn rất hạn chế. Những sân trong nhà gần như không có hệ thống hỗ trợ ánh sáng hay gia cố cỏ. Sau khoảng một tháng không nhận đủ ánh nắng mặt trời, chất lượng mặt sân suy giảm rõ rệt.
Ba thập kỷ sau, mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn. Các hệ thống cỏ lai hiện đại không chỉ giúp mặt sân chịu được mật độ thi đấu cao hơn mà còn có thể lắp đặt và tháo dỡ nhanh chóng. Điều này cho phép các sân vận động linh hoạt chuyển đổi giữa bóng đá, bóng bầu dục, hòa nhạc hay các sự kiện giải trí quy mô lớn mà vẫn duy trì chất lượng mặt sân.
Quan trọng hơn, những nghiên cứu phục vụ World Cup đang mở ra cơ hội ứng dụng rộng rãi ở cấp độ cộng đồng.
Các hệ thống trồng cỏ thủy canh tuần hoàn nước, công nghệ tái sử dụng nguồn nước tưới và những giải pháp tiết kiệm tài nguyên được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương xây dựng những sân thể thao bền vững hơn trong tương lai.
“Chúng tôi đang đứng trước một cuộc cách mạng thực sự. Những gì được phát triển cho World Cup hôm nay có thể thay đổi cách thế giới xây dựng và quản lý sân thể thao trong 5 đến 10 năm tới", Sorochan nhận định.
Ngày 11/6, khi tiếng còi khai cuộc World Cup 2026 vang lên, hàng triệu khán giả sẽ hướng ánh mắt về những ngôi sao trên sân. Nhưng phía dưới đôi chân của họ là thành quả của gần một thập kỷ nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới, nền tảng thầm lặng để kỳ World Cup lớn nhất lịch sử diễn ra một cách hoàn hảo nhất.
