Y-9GX-18 được phát triển trên cơ sở máy bay vận tải quân sự Y-9, vốn là biến thể nâng cấp từ Y-8 - mẫu phi cơ do Trung Quốc chế tạo dựa trên thiết kế máy bay vận tải An-12 thời Liên Xô. Dù chiếc máy bay này từng bị giới quân sự quốc tế phát hiện hồi tháng 4/2026, song các hình ảnh khi đó khá mờ và chưa đủ để xác định rõ cấu hình tác chiến thực tế.
Hàng loạt thiết bị lạ
Trong các bức ảnh mới nhất, phần thân dưới trung tâm của máy bay xuất hiện một hệ thống được cho là pháo cỡ lớn gắn trên cơ cấu xoay kiểu tháp pháo. Ngay phía trước vị trí này là tổ hợp quang-điện tử phục vụ việc phát hiện, theo dõi và khóa mục tiêu mặt đất.
Ngoài ra, ở phần mũi máy bay còn có radar nhiều khả năng dùng để phát hiện mục tiêu, cùng một hệ thống quang-điện tử khác phục vụ nhiệm vụ trinh sát và dẫn bắn. Trên nóc thân máy bay là cụm liên lạc vệ tinh đặt trong vòm bảo vệ khí động học, cho phép duy trì khả năng kết nối dữ liệu và chỉ huy tác chiến ở khoảng cách xa.
Giới quan sát cũng chú ý tới hàng loạt thiết bị lạ được bố trí ở phía trước và phía sau thân máy bay. Đây có thể là các thành phần của hệ thống tác chiến điện tử nhằm tự vệ trước tên lửa phòng không sử dụng đầu dò radar. Trong khi đó, phần đuôi máy bay được cho là tích hợp thiết bị chế áp quang-điện tử bằng laser để đối phó tên lửa sử dụng đầu dò hồng ngoại.
Đáng chú ý, trên cánh của Y-9GX-18 còn xuất hiện các giá treo vũ khí, nhiều khả năng dùng để mang tên lửa dẫn đường hoặc các loại đạn tấn công chính xác. Điều này cho thấy mẫu “pháo hạm bay” mới của Trung Quốc có thể không chỉ dựa vào hỏa lực pháo bên hông như mô hình AC-130 truyền thống, mà còn kết hợp nhiều loại vũ khí hiện đại để tăng tính linh hoạt trên chiến trường.
“Cơn ác mộng” với lực lượng đối phương
Khái niệm “pháo hạm bay” vốn nổi tiếng nhờ dòng AC-130 của Mỹ. Đây là loại máy bay vận tải được cải biến thành nền tảng yểm trợ hỏa lực mạnh, có khả năng bay vòng trên khu vực chiến đấu để liên tục khai hỏa vào mục tiêu mặt đất.
Trong các chiến dịch chống nổi dậy và tác chiến cường độ thấp, AC-130 được xem là “cơn ác mộng” với lực lượng đối phương nhờ khả năng bám chiến trường lâu, hỏa lực mạnh và độ chính xác cao.
Tuy nhiên, loại máy bay này cũng tồn tại điểm yếu lớn: kích thước cồng kềnh, tốc độ không cao và khả năng cơ động hạn chế khiến chúng dễ trở thành mục tiêu của các hệ thống phòng không hiện đại.
Nga từng cân nhắc phát triển mẫu “pháo hạm bay” riêng dựa trên An-12 theo đề án “Thợ săn đêm” từ năm 2016. Kế hoạch bao gồm việc lắp hai pháo tự động 57 mm cùng nhiều loại pháo cỡ nhỏ và súng phóng lựu.
Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Nga đã bác bỏ ý tưởng này vào năm 2021 và từ đó không còn thông tin về việc nối lại chương trình.
Theo đánh giá của giới chuyên gia, nguyên nhân khiến Nga từ bỏ dự án xuất phát từ tuổi thọ hạn chế của phi đội An-12 cũng như mức độ dễ tổn thương của nền tảng này trước các hệ thống phòng không hiện đại.
Hiện nay, các nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực trên chiến trường của Nga chủ yếu được giao cho máy bay cường kích Su-25, trực thăng tấn công Ka-52, Mi-28NM và máy bay không người lái (UAV) hạng nặng.
Sự xuất hiện của Y-9GX-18 cho thấy Trung Quốc vẫn tiếp tục theo đuổi mô hình “pháo hạm bay”, dù môi trường chiến tranh hiện đại ngày càng nguy hiểm đối với các mục tiêu bay chậm và kích thước lớn. Điều đó phản ánh tham vọng của Trung Quốc trong việc mở rộng hệ sinh thái tác chiến đường không, đồng thời tìm kiếm những phương án hỗ trợ hỏa lực linh hoạt cho các chiến dịch cường độ thấp hoặc tác chiến phi đối xứng trong tương lai.
Thông số kỹ thuật máy bay Y-9GX-18 của Trung Quốc
| Hạng mục | Thông số ước tính |
| Nền tảng cơ sở | Y-9 / Y-8 cải tiến từ An-12 thời Liên Xô |
| Vai trò | “pháo hạm bay”, yểm trợ hỏa lực mặt đất |
| Động cơ | 4 động cơ cánh quạt WJ-6C |
| Công suất | khoảng 5.100 shp/động cơ |
| Tốc độ tối đa | khoảng 650 km/h |
| Tốc độ hành trình | khoảng 550 km/h |
| Tầm hoạt động | khoảng 5.000–5.700 km |
| Thời gian bay liên tục | khoảng 10 giờ |
| Tải trọng tối đa | khoảng 25 tấn |
| Khả năng cất hạ cánh | đường băng ngắn, dã chiến |
| Hệ thống cảm biến | radar mũi, tổ hợp quang điện tử EO/IR, liên lạc vệ tinh |
| Tác chiến điện tử | có thể tích hợp hệ thống gây nhiễu và đối kháng tên lửa |
| Giá treo vũ khí | có trên cánh |
| Vũ khí nghi vấn | pháo cỡ lớn kiểu AC-130, pháo tự động, tên lửa dẫn đường |
“Đối thủ Liên Xô” của Lockheed C-130 Hercules
Máy bay vận tải quân sự Antonov An-12 (NATO gọi là “Cub”) là một trong những dòng vận tải chiến thuật nổi tiếng nhất của Liên Xô, thực hiện chuyến bay đầu tiên năm 1957 và được sản xuất hàng loạt từ 1959-1973. Đây cũng là nền tảng gốc để Trung Quốc phát triển dòng Y-8 và Y-9 sau này.
An-12 được xem là “đối thủ Liên Xô” của Lockheed C-130 Hercules. Máy bay nổi tiếng nhờ độ bền cao, khả năng hoạt động ở địa hình khắc nghiệt và sân bay dã chiến. Thiết kế đuôi nâng cao cùng cửa hàng hóa phía sau giúp vận chuyển xe bọc thép, pháo và hàng nặng dễ dàng. Liên Xô đã sản xuất hơn 1.200 chiếc An-12 với nhiều biến thể: vận tải, tác chiến điện tử, trinh sát, tiếp dầu và thử nghiệm vũ khí.
| Hạng mục | Thông số |
| Nhà thiết kế | Cục thiết kế Antonov |
| Vai trò | Máy bay vận tải quân sự tầm trung |
| Phi hành đoàn | 5-6 người |
| Sức chở quân | khoảng 90-100 lính dù |
| Tải trọng tối đa | khoảng 20 tấn |
| Chiều dài | 33,1 m |
| Sải cánh | 38 m |
| Chiều cao | khoảng 10,5-11,4 m |
| Diện tích cánh | 121,7 m² |
| Trọng lượng cất cánh tối đa | khoảng 61 tấn |
| Động cơ | 4 động cơ cánh quạt Ivchenko AI-20 |
| Công suất mỗi động cơ | khoảng 4.000-4.200 shp |
| Tốc độ tối đa | khoảng 650-777 km/h |
| Tốc độ hành trình | khoảng 570-670 km/h |
| Tầm bay | khoảng 3.500-5.700 km tùy tải trọng |
| Trần bay | khoảng 10.000-10.200 m |
| Cửa đuôi | Có, kiểu mở để xe cơ giới lên xuống |
| Khả năng hoạt động | đường băng dã chiến, sân bay nhỏ yếu |
| Vũ khí tự vệ | một số phiên bản có pháo đuôi 23 mm đôi |
