Khi quan chức làm doanh nhân

Khi quan chức làm doanh nhân
TP - Khoảng hai mươi năm trước, tôi biết có thứ trưởng làm tổng giám đốc DN nhà nước (thời đó người ta còn gọi là liên hiệp). Rồi theo tinh thần cải cách DNNN, xóa bộ chủ quản, v.v, nên không thấy quan to nào kiêm nhiệm vừa làm quan vừa làm doanh nhân nữa.

>> Nhận thêm ghế nóng, Thứ trưởng Bộ Công Thương : Tôi sẽ làm được

Khi quan chức làm doanh nhân ảnh 1
Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam được một Thứ trưởng Bộ Công Thương làm Chủ tịch


Người ta hô hào xoá bỏ chế độ bộ chủ quản đối với doanh nghiệp nhà nước. Cứ tưởng tách bạch việc quan và việc dân đã là việc dứt khoát và mừng cho sự chuyển biến tư duy theo đà hội nhập.

Nào ngờ trong quá trình hội nhập sâu hơn, mà sự kiện gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là một dấu mốc, lại thấy ngày càng nhiều quan chức cấp cao đồng thời làm doanh nhân. Bộ trưởng Bộ Tài chính làm Chủ tịch Công ty Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) và một loạt thứ trưởng làm thành viên hội đồng quản trị của công ty này và của các tập đoàn kinh tế nhà nước khác.

Việc bổ nhiệm ông Lê Dương Quang, Thứ trưởng Bộ Công Thương, làm Chủ tịch Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam cũng củng cố thêm cho xu hướng ngược này. Công cuộc cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước tiến triển rất chậm. Có lẽ nên có những nghiên cứu thêm về vấn đề này.

Thứ nhất, theo phân công lao động hiện đại, theo tinh thần của nhà nước pháp quyền (mà Việt Nam cũng nỗ lực theo đuổi như tinh thần của cải cách luật pháp và cải cách hành chính sâu rộng là minh chứng), có một nguyên tắc mà nước phát triển nào cũng tuân theo. Đấy là các cơ quan nhà nước và các quan chức nhà nước chỉ được làm những việc mà pháp luật xác định rõ ràng bằng văn bản; còn nhân dân, trong đó có doanh nghiệp và doanh nhân, được làm tất cả những thứ gì mà luật pháp không cấm.

Việc các quan chức đồng thời là doanh nhân mâu thuẫn với nguyên tắc này. Từ đó nảy sinh bao nhiêu căn bệnh như vừa đá bóng vừa thổi còi; nảy sinh xung đột lợi ích; làm cho sự minh bạch khó thực hiện, tạo cơ hội cho tham nhũng, v.v.

Thứ hai, nghề làm quan và nghề kinh doanh là hai nghề khác nhau. Nếu làm quan nhỏ, thì thực sự họ chỉ là viên chức hành chính hay nhà kỹ trị hoạt động trong bộ máy quan liêu. Họ làm công việc chuyên môn hẹp của mình và vị trí của họ ít khi phụ thuộc vào các chính trị gia. Họ cần các kỹ năng chính khác xa với các kỹ năng chính của một doanh nhân (tuy có một vài kỹ năng có thể là chung).

Hãy chỉ xét về sự sẵn sàng gánh chịu rủi ro. Doanh nhân mà không dám mạo hiểm, không sẵn sàng gánh chịu rủi ro, thì không còn là doanh nhân nữa. Đối với nhân viên của bộ máy hành chính hay nhà kỹ trị, gánh chịu rủi ro, mạo hiểm không phải là phẩm chất cần có. Còn có nhiều phẩm chất khác là khác, thậm chí xung khắc, đối với hai loại nghề này. Và như thế một người đồng thời làm hai nghề là không ổn (trừ thiên tài mà thiên tài thì hiếm lắm, vô cùng hiếm).

Nếu họ là quan to, các chính trị gia, thì hoạt động của họ là hoạt động chính trị. Họ cai trị, vạch ra chính sách, tạo môi trường. Họ có tinh thần gánh chịu rủi ro cao, nhưng là thứ rủi ro hoàn toàn khác với rủi ro kinh doanh. Và đồng thời làm hai nghề là một việc nên cấm nghiêm ngặt.

Chính vì thế, tôi từng đề nghị ai muốn làm nghị sĩ, quan to thì phải từ bỏ việc kinh doanh của mình khi đương nhiệm. Sự nhập nhằng sẽ là mảnh đất vô cùng màu mỡ cho lobby (vận động hành lang) không lành mạnh, cho tham nhũng, cho mua bán quyền lực, cho sự câu kết, đồng lõa giữa quyền lực chính trị và quyền lực kinh tế, vô cùng tai hại cho đất nước.

Thứ ba, nhà nước không nên trực tiếp làm kinh doanh. Đây là vấn đề đã được bàn nhiều nhưng vẫn còn bất đồng ý kiến và cần bàn thấu đáo. Đừng biến doanh nghiệp thành công cụ của các nhà chính trị.

Quốc gia cần có các công cụ kinh tế, nhưng nhà nước không cần trực tiếp nắm các công cụ đó, điều khiển trực tiếp chúng. Điều tiết, điều khiển gián tiếp bằng các chính sách, bằng các công cụ thị trường hữu hiệu hơn nhiều.

Kinh nghiệm trì trệ, khủng hoảng của thời xã hội chủ nghĩa bao cấp vẫn còn đấy. Nhìn thế, thì thấy những bức xúc của dư luận mấy ngày qua về chuyện tiền lương và thu nhập của các quan chức hay cựu quan chức làm doanh nhân chỉ là chuyện nhỏ, là các hiện tượng bề nổi, không chính yếu của vấn đề, và chỉ là hệ quả tất yếu của sự nhập nhằng không nên có của việc quan làm doanh nhân.

Không thể cải cách các doanh nghiệp nhà nước một sớm một chiều và cũng không nên vội vã và hấp tấp. Nhưng đừng quay lại những cách làm cũ đã được minh chứng là dứt khoát thất bại.

Đã và đang hình thành một đội ngũ quản trị gia chuyên nghiệp ở Việt Nam. Họ là lãnh đạo các doanh nghiệp tư nhân thành đạt thực sự, là những người Việt Nam làm cán bộ quản lý cao cấp của các công ty nước ngoài và kể cả một vài lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước.

Cần có chính sách nuôi dưỡng lực lượng này, vì thành công kinh tế của Việt Nam phụ thuộc vào họ. Cùng với các chuyên gia nước ngoài mà ta có thể thuê, họ tạo thành một thị trường các nhà quản trị cấp cao. Phải trả công cho họ xứng đáng.

Phải lấy, phải tuyển từ thị trường này những người xuất sắc, có các kỹ năng cần thiết, có tính sáng tạo, có tinh thần kinh doanh mạnh mẽ và, quan trọng nhất, đã có thành tích được công nhận trên thương trường để làm lãnh đạo các tập đoàn, các doanh nghiệp nhà nước thay cho việc chọn các quan những người có khả năng làm doanh nghiệp lụn bại nhất.

Ý kiến của bạn về vấn đề này ?

MỚI - NÓNG
Bắc Bộ trời rét, Trung Bộ có mưa to đến rất to
Bắc Bộ trời rét, Trung Bộ có mưa to đến rất to
TPO - Do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường kết hợp nhiễu động trong đới gió Đông trên cao nên hôm nay, ở khu vực từ phía Nam Nghệ An đến Thừa Thiên Huế có mưa to đến rất to. Bắc Bộ hôm nay giảm mưa nhưng trời lạnh, có nơi trời rét.

Có thể bạn quan tâm

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển

Ưu tiên cao nhất gỡ khó cho doanh nghiệp

TP - Trao đổi với báo Tiền Phong, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho rằng, doanh nghiệp là hạt nhân, là động lực giúp nền kinh tế phục hồi, phát triển. Vì vậy, hỗ trợ doanh nghiệp là hành động thiết thực nhất thực hiện Nghị quyết 128 của Chính phủ. Đây là nhiệm vụ cần thiết và cấp bách.
Anh Y.S thu hoạch lúa sau khi khỏi bệnh

An sinh cho người hồi hương: Chật vật xoay xở

TP - Cố bám trụ không được, nhiều lao động trở về quê ở Đắk Lắk. Có người về tới nhà mới phát hiện mắc COVID-19. Đối diện những giây phút thập tử nhất sinh càng khiến họ quý trọng sức khỏe. Họ trở thành “thợ đụng” (làm bất kỳ việc gì để tiếp tục sống, trả những khoản nợ sắp đến hạn).
Hồ thủy điện xả lũ

Lo hàng nghìn hồ chứa thành 'bom nước'

TP - Mưa lớn diễn ra liên tiếp trong những ngày qua tại khu vực miền Trung-Tây Nguyên khiến số lượng hồ chứa đầy nước tăng vọt. Đến nay, đã có 2.225/5.060 hồ đầy nước, trong đó, chủ yếu là các hồ nhỏ được đánh giá đang bị xuống cấp, nguy cơ mất an toàn cao.
TT-Huế: Hồ chứa đồng loạt tăng mức xả lũ, Quốc lộ 1 ách tắc do ngập lụt

TT-Huế: Hồ chứa đồng loạt tăng mức xả lũ, Quốc lộ 1 ách tắc do ngập lụt

TPO - Kể từ chiều 17/10, hồ chứa thủy lợi Tả Trạch có dung tích hơn 600 triệu m3 nước ở thượng nguồn sông Hương và hồ thủy điện Hương Điền (tỉnh TT-Huế) nhận lệnh tăng cường xả nước với lưu lượng lớn về hạ du. Trong khi đó, đoạn Quốc lộ 1 qua địa bàn tỉnh bị ngập nặng gây ách tắc giao thông và khó khăn cho việc đi lại của người dân.
Cán bộ, chiến sĩ Đoàn 125 nhận hàng lên tàu không số để vận chuyển cho chiến trường miền Nam. Ảnh: T.L

Tìm hướng vận chuyển mới

TP - Gia nhập đoàn tàu không số khi đường Hồ Chí Minh trên biển thành lập gần 3 năm, ông Vũ Trung Tính đã 18 lần tham gia các chuyến vượt biển vận chuyển vũ khí cho chiến trường. Việc gia nhập đoàn tàu không số giúp ông hiểu hơn về lịch sử con đường huyền thoại này, đồng thời cũng để lại cho ông những kỷ niệm không quên trong những lần tham gia vận chuyển vũ khí trên Biển Đông.
Một đoạn kè biển Nhật Lệ bị sóng đánh tan hoang.

Chưa có bão, kè biển Nhật Lệ đã bị sóng đánh tan hoang

TPO - Với chiều dài hơn 800m, tuyến kè biển Nhật Lệ, thuộc xã Quang Phú, TP. Đồng Hới (Quảng Bình) được đầu tư xây dựng nhằm gia cố, bảo vệ tuyến đường du lịch ven biển Nhật Lệ. Tuyến kè này vừa được hoàn thành và đang chuẩn bị các thủ tục bàn giao thì bị sóng biển đánh tan hoang.