Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước, do giá điện, nước sinh hoạt tăng cùng với nhu cầu sử dụng cao trong thời tiết nắng nóng, giá vật liệu xây dựng, nhà ở thuê, giá xăng tăng.
Dẫn đầu đà tăng là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 0,96% so với tháng trước, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Động lực chính đẩy chỉ số giá nhóm này đi lên là giá điện sinh hoạt tăng 2,38% và giá nước sinh hoạt tăng 1,41%.
Tính chung 5 tháng đầu năm nay, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng cao nhất với 6,64% (tác động làm CPI chung tăng 1,51 điểm phần trăm).
Trao đổi PV Tiền Phong, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân - cho rằng, điện là mặt hàng có độ nhạy cảm cao, không chỉ tác động trực tiếp tới CPI mà còn ảnh hưởng mạnh tới tâm lý tiêu dùng và chi phí sản xuất.
Theo ông, việc điều hành giá điện trong thời gian qua nhìn chung đã giúp kiểm soát lạm phát, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục ưu tiên mục tiêu ổn định. Đặc biệt, đối với các mặt hàng thiết yếu có tác động lan tỏa lớn, việc điều chỉnh giá nên được thực hiện với biên độ nhỏ và có lộ trình rõ ràng.
Ông Lạng nhấn mạnh, nếu giá điện tăng mạnh trong thời gian ngắn có thể tạo áp lực lên toàn bộ rổ hàng hóa tính CPI, ảnh hưởng tới người dân, nhất là nhóm thu nhập thấp và doanh nghiệp sử dụng điện lớn.
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 148/NQ-CP phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, trong đó, yêu cầu các bộ ngành nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng việc điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý, trong đó có giá điện, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, dịch vụ giáo dục, hạn chế tác động cộng hưởng lên CPI, bảo đảm kiểm soát lạm phát.
Liên quan đến điều hành giá điện, PGS, TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng, trong bối cảnh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã vượt qua giai đoạn khó khăn tài chính và ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực, đây là thời điểm cần nhìn nhận rõ hơn vai trò điều tiết của doanh nghiệp Nhà nước trong ổn định kinh tế vĩ mô.
Việc điều chỉnh giá điện cần được đặt trong tổng thể trách nhiệm xã hội và mục tiêu ổn định kinh tế. Theo vị chuyên gia, trong những giai đoạn như vậy, cần có sự chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp và xã hội, nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt và chi phí sản xuất, qua đó hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Ông Lạng cũng nhấn mạnh, việc điều chỉnh cần được cân nhắc kỹ lưỡng, với biên độ nhỏ và có lộ trình rõ ràng, thay vì thay đổi đột ngột. Đồng thời, nếu điều chỉnh, cần đi kèm cơ chế hỗ trợ minh bạch cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như hộ nghèo, lao động thu nhập thấp và doanh nghiệp chịu chi phí điện lớn.
Bộ Công Thương đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 60/2025 quy định về thực hiện giá bán điện, nhằm sớm áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường mới.
Về đề xuất sớm áp dụng cơ chế giá điện theo giờ cao điểm, ông cho rằng đây là công cụ hợp lý về mặt kỹ thuật để khuyến khích tiết kiệm điện. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết cực đoan và nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, cần tính tới yếu tố xã hội như sức khỏe người dân, mật độ dân cư và điều kiện sinh hoạt thực tế.
Theo ông Lạng, thay vì tạo áp lực tăng giá ngay vào khung giờ cao điểm, có thể nghiên cứu cơ chế điều tiết linh hoạt hơn giữa các khung giờ, nhằm đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu tiết kiệm năng lượng và ổn định đời sống dân sinh.
