45 www.tienphong.vn VIỆT NAM 13-10-2025 1 triệu cư dân từ khắp Ấn Độ. Có thể giới chức Ấn Độ không ưa gì việc quốc gia được nổi danh nhờ hình ảnh những khu ổ chuột nhưng thực tế cho thấy một số liệu không thể chối bỏ là khoảng 43% dân số nước này đang sinh sống ở các khu ổ chuột và vành đai ổ chuột của thành phố. Dharavi trong tương lai gần có thể sẽ bị xóa sổ, không phải để cải thiện đời sống cho dân ổ chuột hay nỗ lực thay đổi hình ảnh đất nước mà bởi vị trí đất vàng của nó ở ngay trung tâm tài chính sầm uất của Mumbai. Cuối năm 2022, Dharavi đã được đem ra đấu thầu và cuối cùng nó rơi vào tay Gautam Adani với tổng trị giá dự án là 2,4 tỷ USD, cũng chỉ bằng chưa đầy 2% tài sản ước tính của tỉ phú giàu nhất châu Á này. Tôi cũng định đến Dharavi trước ngày nó bị san phẳng để người ta đắp lên đó các cao ốc hình hộp sang trọng, nhưng rồi trước khuôn mặt sốc nặng của những người bạn đồng hành sau khi tôi đưa họ vào Dhobi Ghat, tôi hiểu họ nhất quyết không đi thêm một khu ổ chuột nào nữa. Mà một mình đi dạo ở các ngõ ngách trong Dharavi thì tôi cũng hơi… ngại. Dhobi Ghat - công xưởng giặt là ngoài trời lớn nhất thế giới, là khu ổ chuột được ưa tham quan nhất của khách du lịch. Đứng từ đường lớn nhìn xuống, Dhobi Ghat nằm lọt thỏm ở vùng đất thấp, xung quanh bao kín bởi dãy nhà cao tầng, trông như một khu xóm bần hàn dưới thung lũng nhưng vẫn không kém phần sống động bởi hằng hà vải vóc đang phơi trên dây. Nhìn kỹ thì chúng chủ yếu là những thứ khó giặt như ga trắng và quần bò. Người đến từ các nước khác có nhẽ ngạc nhiên lắm bởi thời nay ai chả có máy giặt, mà đã nghèo đến nỗi không đủ tiền mua máy giặt thì giặt tay chứ tiền đâu đi thuê. Nhưng chính vì giá nhân công rẻ mạt mà việc giặt tay vẫn được khách hàng ưa chuộng. Đến nỗi ngay cả các tiệm giặt là bằng công nghệ trong thành phố nhận hàng của khách xong vẫn mang ra đây để thuê nhân công giặt, vì giặt tay vẫn còn rẻ hơn chi phí điện, nước, xà phòng và khấu hao máy giặt. Mỗi công nhân giặt ở Dhobi Ghat chỉ kiếm được khoản thu nhập độ 10.000 Rupi mỗi tháng (3 triệu đồng), thậm chí ít hơn, bởi họ quyết dùng đồng lương đáy bảng của mình để cạnh tranh với máy móc. Đám ga trắng kia là đến từ các khách sạn và bệnh viện. Và đống quần bò cũ kỹ, rẻ tiền kia có thể là của những người lao động thuê trọ không đủ chi phí, không gian và thời gian cho một chiếc máy giặt, thì thà lâu lâu lại mang ra thuê giặt cho xong. Từ trên cao, các chuồng giặt đục ngầu chen giữa đám quần áo và những ngôi nhà lắp ghép đen đúa. Cả khu dân cư tội nghiệp này, nếu không có màu sắc bất đắc dĩ từ vải vóc làm cho sáng lên đôi chút thì chắc hẳn còn tối tăm hơn nữa ngay cả dưới ánh sáng ban ngày. Lúc tôi đến là đầu giờ sáng nên mọi thứ đều sũng ướt, bởi đó đang là giờ giặt, còn khách tham quan buổi chiều sẽ trúng giờ là khô. Tôi theo những bậc thang đông đúc để xuống bên dưới. Mọi thứ bụi mù cả lên. Một gã to béo, đen đúa và bặm trợn chặn chúng tôi ngay từ lối vào khu giặt là. Đấy là cai đầu dài, một trong những bảo kê của Dhobi Ghat. Hắn đòi mỗi người 300 rupi tiền… vé vào cửa và mua tour. Đã biết trước việc này, tôi bình thản mặc cả 200 rupi. Hắn gật đầu vì hiểu tôi biết giá. Sau đó tay lem lém thu tiền và hất đầu ra hiệu cho chúng tôi đi theo vì hắn sẽ là người dẫn tour. Gã dẫn tour này chẳng nói chẳng rằng, đi như ma đuổi qua những ngách tối đen bẩn thỉu len giữa một bên là dãy chuồng giặt, một bên là nhà ổ chuột, kiểu đi cho xong. Tiền thì đã lấy rồi, chả nhẽ không dẫn đường. Trong khu ổ chuột chật hẹp này, có khoảng 7.000 người liên tục làm việc trong suốt 20 tiếng đồng hồ. Họ sẽ chà đồ trắng trên một cái bàn đá lớn. Họ đánh tẩy quần bò trong những chuồng giặt bằng bê tông đang thải ra dòng chất lỏng đen ngòm như nước cống. Họ tời quần áo bẩn từ những mảnh vải bọc xấu xí buộc túm. Họ thu gom quần áo đã là sạch vào những bao nilon. Tất cả được làm theo dây chuyền một cách chuyên nghiệp. Đồ trắng tập trung với đồ trắng, đồ màu với đồ màu, đồ ca rô với đồ ca rô. Cả một núi áo sơ mi ca rô chất đống trên bàn giặt. Tôi chỉ băn khoăn lúc trả đồ họ làm thế quái nào để phân biệt được những chiếc áo ấy là của ai. Chắc chắn họ đã có một nguyên tắc khôn ngoan nào đó để phân loại đồ cho khách vì làm nghề nào ăn nghề nấy. Các Dhobis đã làm việc đó ngày này qua tháng khác kể từ năm 1890 khi khu này được hình thành. Lúc màn đêm buông xuống, họ sẽ tận dụng quãng thời gian ít ỏi để nghỉ ngơi trong những ngôi nhà tăm tối, bẩn thỉu không có cửa sổ, không có vật dụng gì ngoài mấy đồ đạc cơ bản để tồn tại. Có lẽ đó là quãng thời gian sung sướng nhất của họ. Vì họ được ngủ và không phải làm việc. Đây là nghề cha truyền con nối. Từ cuối thế kỷ 19, bố mẹ đã làm nghề giặt là thì con cái đương nhiên sẽ nối nghiệp cũng như được thừa kế gia sản là những ngôi nhà tồi tàn trong Dhobi Ghat và các dụng cụ giặt là. Sau này, các Dhobis giàu có hơn sẽ tự sắm chút máy móc để thay thế cho công việc chân tay. Tuy nhiên những cỗ máy của họ rất kỳ dị, tôi nom mà chẳng hiểu gì. Chúng không phải là những chiếc máy giặt sấy vỏ nhựa trắng đen như thường thấy mà đều làm bằng thép. Trông thô sơ như tự chế tạo. Máy giặt có thể là một cái lồng thép thủng lỗ chỗ để nước văng ra (giống như lõi máy giặt thông dụng), bên ngoài thêm một lồng thép kín, nhang nhác một lò nướng khổng lồ. Từ đó dòng nước xà phòng đen ngòm tung bọt trắng xóa chảy xiết trước cửa nhà như một dòng suối đổ về “sông con” đen ngòm dưới ống cống. Máy vắt có hình ống tròn thẳng đứng luôn quay tít và chẳng cần nắp gì cả. Máy sấy có thể là một thùng nhôm to như nồi nước phở. Và vô số các loại máy móc hình thù kỳ lạ khác mà gã dẫn đường kiểu lấy được kia không để tôi có chút thời gian nào dừng lại mà nghiên cứu chúng. Thêm nữa, những người bạn đồng hành của tôi còn rảo bước nhanh hơn cả gã. Họ đi như chạy ra khỏi nơi quá sức tưởng tượng của họ. Bởi lẽ đây là chốn làm sạch cho vật dụng của người khác mà lại mất vệ sinh quá thể. (Xem tiếp trang 46) MUMBAI – NƠI ĐƯỢC COI LÀ TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI VÀ GIẢI TRÍ CỦA ẤN ĐỘ - THU HÚT MỘT LƯỢNG NHẬP CƯ KHỔNG LỒ, KHIẾN NÓ GIỮ VỊ TRÍ SỐ 1 LÀ THÀNH PHỐ ĐÔNG DÂN NHẤT THẾ GIỚI VỚI DÂN SỐ HƠN 26 TRIỆU NGƯỜI.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==