Beatoven.ai, AudioShake… đang phát triển công nghệ giúp phân tích xem một bản nhạc có được tạo bởi AI hay không, từ đó hỗ trợ minh bạch hóa vấn đề bản quyền và chia sẻ lợi nhuận. ĐIỆN ẢNH Đầu năm 2025, người dùng Instagram biết đến Tilly Norwood - một cô gái trẻ, da sáng, tóc nâu gợn sóng chia sẻ đời sống thường nhật như bao inuencer thế hệ Z khác. Cô mơ ước theo đuổi nghiệp diễn xuất và thường xuyên cập nhật quá trình “đi thử vai”. Trong một bài đăng, Tilly viết: “Chỉ trong 20 giây, tôi đã đánh quái vật, chạy trốn khỏi vụ nổ, bán một chiếc xe hơi và suýt đoạt giải Oscar. Tất cả trong một ngày làm việc… theo đúng nghĩa đen! Hãy tìm cho mình một nữ diễn viên làm được tất cả như tôi”. Nhưng sự thật bất ngờ: Tilly Norwood không phải người thật. Cô là sản phẩm hoàn toàn do AI tạo ra, được xây dựng bởi Eline Van Der Velden, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp Particle6 tại Anh (chuyên tạo ra nội dung kỹ thuật số cho phim ảnh và truyền hình). Tilly không chỉ là hiện tượng mạng xã hội, cô còn là biểu tượng của tương lai ngành giải trí - nơi nhân vật ảo có thể làm việc không nghỉ, không hợp đồng, và không rủi ro hậu trường. Tuy nhiên, minh tinh Anh Emily Blunt miêu tả Tilly Norwood là “rất, rất đáng sợ”. “Tôi có thất vọng không? Tôi không biết trả lời thế nào cho phải, ngoài việc nói rằng chuyện này đáng sợ đến mức nào”, Blunt nói với tạp chí Mỹ Variety ngày 2/10/2025. “Không, anh nghiêm túc đấy à? Đó là AI sao? Chúa ơi, chúng ta tiêu đời rồi. Thật sự, thật sự đáng sợ. Thôi nào, các hãng, đừng làm thế nữa. Làm ơn dừng lại. Làm ơn đừng tước đi sự kết nối giữa con người với nhau nữa”, người đẹp từng nhận giải thưởng Quả cầu Vàng thốt lên. Trong khi đó, nhiều hãng phim lớn sử dụng các công cụ như ScriptBook, ChatGPT-4 Turbo… để phác thảo cốt truyện, viết lời thoại, thậm chí dự đoán doanh thu phòng vé. Năm 2024, một bộ phim kinh dị khoa học viễn tưởng đã được chỉnh sửa lại dựa trên đề xuất của AI, giúp tăng 15% mức độ yêu thích trong các buổi chiếu thử nghiệm. Với hệ thống dữ liệu đồ sộ, Netix đang sử dụng AI để phân tích hàng triệu lượt xem nhằm định hướng nội dung mới, giúp đảm bảo rằng mỗi sản phẩm ra mắt đều có lượng khán giả tiềm năng rõ ràng. AI cũng đang định hình lại kỹ xảo hình ảnh qua các công cụ deepfake tiên tiến. Từ việc “trẻ hóa” diễn viên như Harrison Ford trong “Indiana Jones and the Dial of Destiny” (2023) đến tái tạo người đã khuất, những công nghệ này đang thay đổi khái niệm “diễn xuất”. Các nền tảng như Runway, Sora, Synthesia… cho phép tạo video chất lượng cao chỉ từ văn bản mô tả, tiết kiệm hàng trăm nghìn đô la chi phí bối cảnh, diễn viên và hậu kỳ. Trong khi đó, công nghệ tổng hợp giọng nói bằng AI hiện có thể tái tạo chính xác giọng thật của diễn viên, kể cả khi lồng tiếng sang ngôn ngữ khác. Các công ty như Respeecher, Papercup… đang cung cấp dịch vụ lồng tiếng giữ nguyên cảm xúc và khẩu hình, mang lại trải nghiệm trung thực cho khán giả quốc tế (ví dụ, một phim truyền hình Anh năm 2024 dùng công nghệ này để phát hành tại Tây Ban Nha). TƯƠNG LAI AI không còn là công cụ phụ trợ mà đang trở thành bạn đồng hành trong sáng tạo, sản xuất và phát hành nội dung. Những nghệ sĩ biết tận dụng AI sẽ vượt trội hơn những người cố gắng chống lại nó. Từ diễn viên ảo, nhạc nền do máy sáng tác, cho đến trailer được dựng tự động, thế giới giải trí đang bước vào kỷ nguyên mới nơi ranh giới giữa người và máy ngày càng mờ nhạt. Với các nhà sáng tạo, doanh nghiệp và nhà đầu tư, thông điệp là rõ ràng: thích ứng, đổi mới và cộng tác với AI, hoặc đối mặt nguy cơ bị đào thải trong một ngành đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. “Với việc AI vẽ tranh, sáng tác nhạc và viết lách, sức sáng tạo của con người đang bị thách thức. Nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc và nhà văn đều đang trải qua những biến động có thể sánh ngang với sự biến động của nhà máy được tự động hóa”. TÁC GIẢ, DIỄN GIẢ MỸ ROGER SPITZ Công nghệ giúp trẻ hóa tài tử Hollywood Harrison Ford (năm nay 83 tuổi) trong “Indiana Jones và vòng quay định mệnh” (2023) ẢNH: SCREENRANT Quảng cáo phim AI với dòng chữ “video, kịch bản, âm thanh và âm nhạc” ẢNH: YOUTUBE Một mô hình kinh doanh mới đang xuất hiện với thư viện nội dung do AI tạo (tạo nhạc, video, cảnh quay theo yêu cầu), inuencer ảo cho thương hiệu (Tilly Norwood chỉ là khởi đầu), giao diện lập trình ứng dụng - API sáng tạo cho hãng phim (từ phân tích kịch bản đến tạo trailer tự động)… Những lợi ích mà mô hình này mang lại là rõ rệt, gồm giảm chi phí sản xuất và thời gian hậu kỳ, hỗ trợ sáng tạo cho nhà làm phim độc lập, khả năng sản xuất nội dung linh hoạt, mở rộng thị trường… Tuy AI mang lại cơ hội to lớn, nhưng cũng làm dấy lên nhiều câu hỏi về bản quyền tác phẩm AI (Ai là chủ sở hữu thực sự? Người viết prompt, nhà phát triển mô hình, hay cộng đồng?), độ tin cậy và tính xác thực (người xem có còn phân biệt được thật-giả?), nguy cơ thay thế nhân lực (một số vị trí truyền thống có thể bị AI làm thay)… Cơ quan quản lý trên toàn cầu đang gấp rút thiết lập hành lang pháp lý, như Luật AI của Liên minh châu Âu và chính sách bản quyền mới của Mỹ, nhằm đảm bảo AI phát triển trong khuôn khổ minh bạch và bền vững. n 41 www.tienphong.vn VIỆT NAM 13-10-2025
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==