Xaä höåi Chuã nhêåt 23/3/2025 4 BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HAN H TÊTË CA à CACÁ NGAY TRONG TUÊNÌ Ngay sau khi thöng tin vïì viïcå àï ì xuêtë chùtå ha å va â di dúiâ mötå sö ë cêy xanh àïí lamâ hï å thönë g nhacå nûúcá ú ã vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö í àûúcå lan truyïnì trïn manå g xa ä höiå , nhiïuì ngûúiâ dên àa ä bayâ to ã sû å lo lùnæ g va â phanã àöië . Cacá diïnî àanâ nhû “Yïu Haâ Nöiå ”, “Kiïnë trucá Ha â Nöiå ” hay cacá trang caá nhên cuaã nhiïuì kiïnë trucá sû, nhaâ vùn, nha â hoatå àönå g möi trûúnâ g àïuì co á nhûnä g chia seã têm huyïtë . Ú Ã àêy, phña quênå Hoanâ Kiïmë dûúnâ g nhû àang àùtå ra mötå phepá tñnh vïì ûu tiïn giaá trõ trong phatá triïní àö thõ: cêy xanh lêu nùm khöng àaná g giû ä vaâ co á thï í dï î danâ g hy sinh cho mötå cöng trònh trang trñ nhû nhacå nûúcá . CÊY XANH KHÖNG PHAIà VÊTÅ TRANG TRÑ COÁ THÏÍ DÚI CHÖ Î LA  XONG Vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö í la â mötå khöng gian mang tñnh biïuí tûúnå g cuaã Haâ Nöiå , ngoaiâ võ trñ trung têm, tiïpë giapá hö ì Gûúm, conâ co á hï å sinh thaiá cêy xanh lêu nùm àoná g vai troâ quan tronå g vï ì mùtå canã h quan, khñ hêuå va â ky á ûcá àö thõ. Theo baoá caoá , mötå sö ë cêy se ä bõ chùtå ha å hoùcå di dúiâ vò anã h hûúnã g túiá “àûúnâ g daoå va â hï å thönë g nhacå nûúcá ”. “Hï å thönë g nhacå nûúcá vönë dô la â cöng trònh phuå trú,å thiïn vïì tñnh biïuí diïnî va â thõ giacá . Cêy xanh thò khacá : no á laâ thanâ h phênì sönë g, kho á thay thï,ë co á gia á trõ sinh thaiá , lõch sûã va â vùn hoaá . Viïcå chùtå cêy àï í phucå vu å mötå cöng trònh giaiã trñ ngùnæ hanå la â cacá h àaná h àöií co á phênì phi ly,á hoùcå chñ ñt laâ phanã camã , trong mötå khöng gian nhû höì Gûúm. Àiïuì àaná g chu á y á la â trong thúiâ gian qua, Haâ Nöiå co á xu hûúná g caiã taoå khöng gian cöng cönå g bùnç g cacá h lamâ múiá toanâ diïnå , thay vò tön taoå va â thñch nghi. Tû duy nayâ dênî túiá viïcå latá laiå àa á vóa he â hanâ g loatå , lùpæ àùtå cacá cöng trònh trang trñ “nhöm nhûaå ”, dûnå g àenâ LED..., vaâ giú â la â nhacå nûúcá thay cêy xanh. Vênë àï ì khöng nùmç ú ã banã thên cöng nghïå hay caiá múiá , ma â ú ã chöî no á àûúcå ûu tiïn hún nhûnä g thû á vönë àaä taoå nïn linh hönì cuaã khöng gian àö thõ”, kiïnë trucá sû canã h quan Nguyïnî Hoanâ g Sún phên tñch. Öng Sún cunä g cho rùnç g, nïuë muönë dûnå g nhacå nûúcá , àún võ thi cöng hoanâ toanâ co á thï í tòm giaiã phapá thiïtë kï ë mïmì maiå àï í hï å thönë g nayâ haiâ hoaâ vúiá thamã thûcå vêtå co á sùné , thay vò chonå phûúng aná dï î lamâ , ñt tönë chêtë xamá hún, nhûng àaná h àöií bùnç g gia á trõ lêu daiâ la â di dúiâ hoùcå chùtå bo ã cêy. “Khöng coá àö thõ naoâ ûná g xû ã nhû thï ë vúiá cêy xanh lêu nùm ca.ã Chûa ài àêu xa, chó nhòn sang nûúcá laná g giïnì g thöi, trong khi quy hoacå h àûúnâ g ài trong khu Cûuã Traiå Cêu, ngûúiâ ta khöng chùtå mötå cêy naoâ , ngay caã khi caiá cêy ào á conâ nho ã va â àûná g chùnæ giûaä löië . Hay ú ã Singapore chùnè g hanå , chñnh phu ã nûúcá nayâ quy àõnh ro:ä bêtë cûá cöng trònh cöng cönå g naoâ cunä g phaiã tñch húpå vúiá cêy xanh hiïnå co,á hoùcå bu â àùpæ bùnç g diïnå tñch xanh tûúng àûúng. Khöng coá chuyïnå chùtå cêy àïí lamâ cöng trònh giaiã trñ ma â khöng qua àaná h gia á tacá àönå g sinh thaiá . Ngay caã hï å thönë g nhacå nûúcá taiå Marina Bay nöií tiïnë g vúiá trònh diïnî aná h saná g cunä g àûúcå thiïtë kï ë nöií trïn mùtå nûúcá , khöng anã h hûúnã g túiá thamã thûcå vêtå hay cêuë trucá tû å nhiïn xung quanh”, öng Sún noiá thïm. Trûúcá ào,á trong mötå höiå thaoã vï ì phatá triïní àö thõ xanh, PGS.TS. Phamå Vùn Phucá (ÀH Lêm nghiïpå ) cunä g nhênå àõnh: “Cêy xanh khöng nïn bõ xem nhû vêtå thï í co á thï í di chuyïní theo tiïnå ñch cuaã con ngûúiâ . Khi thiïtë kï,ë quy hoacå h mötå cöng trònh, phaiã tñnh àïnë viïcå giû ä laiå töië àa cêy cu,ä thay vò chùtå xong röiì trönì g laiå cho àepå . Mötå sö ë y á kiïnë co á thï í lêpå luênå rùnç g cêy khöng bõ chùtå ma â chó “di chuyïní ”, nhûng ai tûnâ g chûná g kiïnë viïcå di dúiâ cêy cö í thu å se ä hiïuí : viïcå nayâ gênì nhû tûúng àûúng vúiá mötå hònh thûcá “chïtë tamå thúiâ ”. Khöng phaiã cêy naoâ cunä g sönë g sotá àûúcå sau khi àaoâ lïn, bûná g rï,î röiì trönì g laiå ú ã möi trûúnâ g khacá . Canâ g la â cêy to, rïî ùn sêu, canâ g kho á phucå höiì . Cêy xanh khöng phaiã vêtå thï í co á thï í bï ài nhû ghï ë àa,á ma â la â mötå hï å sinh thaiá thu nho,ã co á àúiâ sönë g, co á liïn hï å vúiá cacá loaiâ chim, cön trunâ g, thêmå chñ la â vúiá ky á ûcá va â camã xucá con ngûúiâ ”. TS. Àaoâ Ngocå Nghiïm, Phoá Chu ã tõch Höiå Quy hoacå h Phatá triïní àö thõ Viïtå Nam cunä g cho rùnç g: “Khi caiã taoå cacá khöng gian nhû höì Gûúm, cênì ûu tiïn cacá giaiã phapá tön taoå mïmì , traná h bï töng hoaá va â thay àöií cêuë trucá sinh thaiá . Cêy cöí thu å ú ã nhûnä g núi nhû vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö í co á y á nghôa khöng chó vïì mùtå sinh hocå ma â ca ã vùn hoaá , lõch sû”ã . CO Á CÊNÌ HÏ Å THÖNË G NHACÅ NÛÚCÁ Ú Ã KHU VÛCÅ NAY ? Thanâ h phö ë co á thï í cênì nhûnä g àiïmí nhênë vï ì canã h quan, nhûng nhacå nûúcá liïuå co á thûcå sû å cênì thiïtë ú ã vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö,í núi vönë dô àa ä la â mötå biïuí tûúnå g thõ giacá tû å nhiïn vúiá tûúnå g àaiâ , cêy cö í thu å va â mùtå hö ì Gûúm? Hay noá se ä trú ã thanâ h mötå thû á rûúmâ ra,â dï î gêy ö nhiïmî aná h saná g, pha á vú ä khöng gian tônh lùnå g va â chêtë thú vönë la â linh hönì cuaã khu vûcå nayâ ? PGS.TS. Nguyïnî Hönì g Tiïnë , nguyïn Cucå trûúnã g Cucå Ha å tênì g ky ä thuêtå (Bö å Xêy dûnå g) tûnâ g canã h baoá : “Cacá cöng trònh mang tñnh biïuí diïnî nhû nhacå nûúcá hay àenâ LED nïuë khöng gùnæ vúiá àùcå àiïmí lõch sû,ã vùn hoaá cuaã khöng gian thò rêtë dï î trú ã thanâ h vêtå thï í lacå lonä g, thêmå chñ phaá vú ä banã sùcæ canã h quan. Vúiá nhûnä g núi nhû höì Gûúm hay vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö,í möiî can thiïpå cênì àûúcå xem xetá trïn caã ba bònh diïnå : thêmí my,ä sinh thaiá va â vùn hoaá ”. Trïn thûcå tï,ë khu vûcå nayâ vönë àa ä coá qua á nhiïuì yïuë tö ë hêpë dênî thõ giacá tûå nhiïn: mùtå hö ì thay àöií tranå g thaiá theo muaâ , cêy cöí thu å biïnë hoaá theo möiî chu trònh sinh hocå , cacá cöng trònh kiïnë trucá cö í phu ã rïu phong gùnæ liïnì vúiá nhûnä g trêmì tñch vùn hoaá … Viïcå thïm mötå hï å thönë g nhacå nûúcá nûaä àûúcå dû å àoaná la â co á nguy cú àeâ lïn lúpá camã xucá tinh tï,ë biïnë mötå khöng gian thiïng liïng thanâ h sên khêuë trònh diïnî . “Khöng phaiã núi naoâ cunä g phu â húpå àï í 'giaiã trñ hoaá ' canã h quan”, kiïnë trucá sû Nguyïnî Hoanâ g Sún nhênë manå h. TS. Nguyïnî Quang, Giamá àöcë Trung têm nghiïn cûuá Àö thõ vaâ Phatá triïní bïnì vûnä g, cunä g bayâ to ã quan àiïmí : “Àö thõ hiïnå àaiå khöng àönì g nghôa vúiá àö thõ loeâ loetå . Rêtë nhiïuì núi tûúnã g lamâ àepå , nhûng laiå lamâ loanä g banã sùcæ , gêy nhiïuî thõ giacá . Mötå cöng trònh nhacå nûúcá hay aná h saná g nïuë khöng phuâ húpå vï ì võ trñ vaâ mucå àñch sûã dunå g se ä khöng mang laiå hiïuå qua ã lêu daiâ , thêmå chñ trú ã thanâ h ganá h nùnå g vênå hanâ h”. Trïn manå g xa ä höiå co á nhûnä g chia seã vúiá tinh thênì chung: “Coá thï í coi cêu chuyïnå chùtå cêy àï í lamâ nhacå nûúcá laâ mötå baiâ kiïmí tra vï ì nhênå thûcá àö thõ. Ai la â ngûúiâ quyïtë àõnh rùnç g mötå manâ trònh diïnî aná h saná g va â nûúcá se ä tötë hún mötå boná g cêy xanh toaã matá ? Va â ai laâ ngûúiâ àûúcå tham vênë trûúcá khi chùtå nhûnä g cêy ào”á ? “Cêy xanh khöng thïí mocå laiå trong vaiâ nùm nhû co.ã Möiî lênì chùtå la â mêtë ài mötå phênì ky á ûcá cuaã thanâ h phö”ë , cêy viïtë tre ã Hoanâ g Thuyã Lam viïtë . “Chuná g töi ài böå quanh höì möiî saná g vò co á boná g matá . Khöng ai ra höì Gûúm àï í ngùmæ nhacå nûúcá lucá 10 giú â trûa. Haâ Nöiå khöng cênì thïm chiïu troâ thõ giacá , ma â cênì khöng gian sönë g thûcå sû”å , öng Nguyïnî Vùn Quyá (cû dên phöë Tranâ g Tiïnì ) chia se.ã “Chuná g töi chûa tûnâ g àûúcå hoiã yá kiïnë vï ì dû å aná . Sao caiã taoå khöng gian cöng cönå g laiå khöng coá tiïnë g noiá tû â cönå g àönì g?”, mötå thanâ h viïn nhomá cû dên quanh höì noiá . Chung thùcæ mùcæ vúiá nhûnä g ngûúiâ dên, nhaâ nghiïn cûuá Nguyïnî Khoa nïu y á kiïnë : “Phanã ûná g cuaã cönå g àönì g cho thêyë ngûúiâ dên àang dênì y á thûcá ro ä vï ì quyïnì tham gia vaoâ cacá quyïtë àõnh quy hoacå h khöng gian sönë g, àiïuì vönë bõ xem nheå trong nhiïuì nùm qua. Khöng thïí tiïpë tucå co á nhûnä g dû å aná àö thõ ma â ngûúiâ dên chó biïtë khi cêy àaä bõ chùtå . Sû å thiïuë minh bacå h va â thiïuë àöië thoaiå vúiá cönå g àönì g khiïnë cho moiå caiã taoå àïuì dï î bõ nhòn nhênå la â “caiã luiâ ”. n Cêy cöí thuå laâ mötå phêìn linh höìn cuãa Höì Gûúm Viïcå quênå Hoanâ Kiïmë àïì xuêtë thanâ h phö ë cho phepá chùtå ha å va â dõch chuyïní mötå sö ë cêy xanh taiå khu vûcå vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö,í vúiá ly á do nùmç trïn àûúnâ g daoå va â hï å thönë g nhacå nûúcá cuaã dû å aná caiã taoå , àang gêy ra khöng ñt phanã ûná g. Cêy xanh la â linh hönì àö thõ vaâ laâ ky á ûcá cönå g àönì g, nhêtë la â cêy cö í thu å ú ã quanh Höì Gûúm. [ HANÅ H ÀÖ Î ] Theo phûúng aná thiïtë kï ë caiã taoå , nêng cêpë vûúnâ hoa Ly á Thaiá Tö í se ä phaiã chùtå ha å va â dõch chuyïní 25 cêy xanh, do cacá cêy xanh nayâ nùmç trïn àûúnâ g daoå va â trïn hï å thönë g nhacå nûúcá cuaã dû å aná Anh: HOANG SÚN  à Thacá nûúcá Rain Vortex (Singapore) àûúcå kiïnë thiïtë àï í nuöi dûúnä g mötå rûnâ g cêy xanh trong nha.â Trûúcá ào,á ngûúiâ Sing chûa tûnâ g chùtå ài mötå caiá cêy naoâ ú ã khu vûcå nayâ Cêy mocå giûaä löië ài ú ã Cûuã Traiå Cêu àûúcå giû ä nguyïn Tacá àönå g tñch cûcå cuaã cêy xanh àö thõ Theo Tö í chûcá Y tï ë Thï ë giúiá (WHO), möiî ngûúiâ dên àö thõ nïn coá ñt nhêtë 9 m² diïnå tñch cêy xanh àïí àamã baoã chêtë lûúnå g sönë g töië thiïuí , trong khi mûcá khuyïnë nghõ lyá tûúnã g la â 20 m²/ngûúiâ . Tuy nhiïn, theo Sú ã Xêy dûnå g Ha â Nöiå , àïnë nùm 2023, diïnå tñch cêy xanh bònh quên àêuì ngûúiâ taiå Ha â Nöiå chó khoanã g 6,7 m², thêpë hún nhiïuì so vúiá tiïu chuêní cuaã WHO va â cacá nûúcá phatá triïní . Cêy xanh khöng chó taoå boná g matá ma â conâ giupá giamã nhiïtå àö å àö thõ tû â 2 àïnë 8 àö å C, locå buiå mõn PM2.5 – mötå trong nhûnä g nguyïn nhên hanâ g àêuì gêy bïnå h hö hêpë va â tim macå h – va â giamã tiïnë g önì túiá 40%. Viïcå mêtë ài mötå cêy lúná cunä g àönì g nghôa vúiá mêtë ài hanâ g trùm kg oxy möiî nùm, hanâ g tênë nûúcá àûúcå giû ä laiå trong lonâ g àêtë , va â hanâ g nganâ m² khöng khñ àûúcå locå sacå h. Anh: HOANG SÚN  à Anh: LONG VÊN Ã
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==