Hiện nay, khi ĐBSCL thu hoạch rộ lúa Đông Xuân (vụ chính trong năm), giá lúa gạo đi xuống. LỢI NHUẬN TEO TÓP Vụ lúa Đông Xuân 2024-2025 tại ĐBSCL đang vào giai đoạn thu hoạch rộ. Nhìn chung, tại các địa phương, lúa đều được thu mua kịp thời, không xảy ra tình trạng ùn ứ không bán được. Dù vụ lúa chính trong năm nhưng nông dân kém vui vì giá lúa giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá vật tư đầu vào tăng khiến lợi nhuận của người trồng lúa bị teo tóp. Vừa thu hoạch 4ha lúa Jasmine, bán với giá 6.500 đồng/kg, ông Dương Văn Siêu, Phó Giám đốc Hợp tác xã Thuận Thắng (huyện Thới Lai, TP Cần Thơ), cho biết, mức giá này giảm khoảng 2.000 đồng so với vụ Đông Xuân năm ngoái. Với năng suất gần 9 tấn/ha, trừ chi phí, ông Siêu thu lãi gần 35 triệu đồng/ha. Lợi nhuận có được nhờ ông làm theo mô hình lúa giảm phát thải, sản xuất theo quy trình giảm giống, phân bón, thuốc trừ sâu. Theo ông Siêu, nếu canh tác theo truyền thống, kết quả không được như vậy, bởi chi phí cao hơn, chưa kể nếu thuê ruộng thì chỉ có hòa vốn, thậm chí lỗ do năm nay lúa năng suất không đạt như năm trước, giá lại giảm sâu trong khi giá thuê đất, chi phí đầu vào tăng. “Là vụ lúa chính nhưng thương lái không mặn mà đặt cọc sớm như mọi năm do không đoán được giá cả sẽ ra sao, việc liên kết, bao tiêu thu mua lúa vừa yếu vừa thiếu, bà con phải bán cho thương lái cho qua vụ, rồi để làm vụ tiếp chứ lấy đâu tính toán kế hoạch dài hơi”, ông Siêu cho biết. “Nghe tình hình lúa thu hoạch từ đầu vụ đến nay bán giá thấp, lời lãi không bao nhiêu nên bà con chúng tôi có lúa sắp thu hoạch rất lo. Hy vọng các ngành chức năng sớm có giải pháp tháo gỡ, hỗ trợ để giá lúa được cải thiện hơn trong thời gian tới, giúp nông dân an tâm sản xuất và phấn khởi khi vào vụ thu hoạch”, ông Phạm Thanh Thương (huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang) nói. Ông Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, cho biết, giá lúa chất lượng cao ở địa phương hiện bình quân 6.3006.400 đồng/kg, giảm từ 1.0001.700 đồng/kg so cùng kỳ. Trong khi đó, giá vật tư nông nghiệp đầu vào có xu hướng tăng, ảnh hưởng lớn đến thu nhập của người trồng lúa, bà con giảm dần đầu tư trong vụ Hè Thu. Những năm qua, các doanh nghiệp (DN) trong tỉnh cũng giảm thu mua lúa… KHÓ VAY VỐN, LOGISTICS YẾU Hai tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu (XK) 1,1 triệu tấn gạo với kim ngạch 613 triệu USD, tăng gần 6% về lượng nhưng giảm gần 14% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Giá gạo XK bình quân 2 tháng đầu năm 2025 là hơn 553 USD/tấn, giảm hơn 18% so cùng kỳ năm trước. Ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường-Bộ Nông nghiệp & Môi trường, cho hay, Ấn Độ đã nối lại XK gạo và dự kiến năm 2025 nước này XK khoảng 18-20 triệu tấn, nhiều nhất thế giới. Giá gạo Ấn Độ cũng cạnh tranh hơn so với Việt Nam và Thái Lan. Động thái này làm nguồn cung ra thị trường tăng, trong khi các nước nhập khẩu cũng chờ giá giảm, ép giá, gây áp lực lớn lên giá gạo thế giới. Còn ở trong nước, chuỗi sản xuất - thu mua - chế biến - XK chưa bền vững. Ông Trương Mạnh Linh, Giám đốc điều hành ngành gạo của Tập đoàn Tân Long, nêu vấn đề, vì sao ĐBSCL ít DN đầu tư bài bản, đặc biệt là hệ thống sấy, trữ sau thu hoạch. “Tùy bài toán kinh doanh của mỗi DN, nhưng cũng phải nhìn nhận ở đây là việc DN khó tiếp cận vốn vay trung và dài hạn để đầu tư”, ông Linh nói. DN khi đã đầu tư kho lại gặp khó để thu mua lúa gạo tạm trữ vì cần vốn lưu động rất lớn. Do vậy, các chính sách, điều kiện tiếp cận vốn cần được nới lỏng hơn, ưu đãi hơn để DN tiếp cận được, nhất trong vụ Đông Xuân khi nguồn hàng rất nhiều. “Hoạt động logistics cũng là vấn đề trọng yếu. Thường đến vụ Đông Xuân thì thiếu ghe thuyền để vận chuyển, cùng với tắc nghẽn khi thiếu hệ thống lò sấy, kho trữ, khiến lúa nằm đồng, giảm chất lượng. Theo thống kê, thất thoát sau thu hoạch ở ĐBSCL khoảng 20-30%, cần có chính sách ưu đãi hơn cho DN đi sâu hơn lĩnh vực này”, ông Linh nhận định. Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Trung An, cho rằng, ngành lúa gạo của Việt Nam chưa mang tính ổn định khi sản xuất không gắn chặt với tiêu thụ, tình trạng này cứ lặp đi lặp lại, có năm Chính phủ còn phải tổ chức hội nghị giải cứu. Nông dân không có chỗ bán theo kế hoạch, tức không có DN thu mua nên buộc phải bán giá thấp. Còn DN thiếu tiền trữ lúa nên cũng phải bán giá thấp để lấy tiền đáo hạn ngân hàng hay để xử lý nội bộ… “Do đó, cần giải quyết được căn cơ liên kết giữa sản xuất với tiêu thụ, giữa nông dân và DN. Giải pháp nằm ở Đề án 1 triệu héc-ta đã triển khai và công nhận hiệu quả, tại sao không triển khai nhanh, trong khi tiền không thiếu? Nếu tổ chức được sản xuất gắn chặt với tiêu thụ sẽ chấm dứt tình trạng giá lên xuống, tiêu thụ không được”, ông Bình nói. TÌM GIẢI PHÁP CĂN CƠ Theo ông Nguyễn Ngọc Hè, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, Ngân hàng Nhà nước cần sớm triển khai các chính sách tín dụng phù hợp để DN liên kết với hợp tác xã, nông dân, tạo thuận lợi trong áp dụng quy trình kỹ thuật cơ giới hóa đồng bộ. Bộ Nông nghiệp & Môi trường tiếp tục có chính sách hỗ trợ các địa phương đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất lúa tập trung, phù hợp với quy hoạch vùng nhằm khai thác và quản lý tài nguyên nước hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển bền vững… Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, ông Ngô Công Thức, kiến nghị các bộ, ngành trung ương tiếp tục hỗ trợ các tỉnh ĐBSCL mời gọi các tập đoàn, DN đến đầu tư liên kết sản xuất nông nghiệp, trước mắt là tiêu thụ lúa Đông Xuân, giúp nông dân yên tâm sản xuất. Về lâu dài, hình thành chuỗi sản xuất, tiêu thụ ổn định. Có chính sách ưu đãi hơn nữa để khuyến khích DN mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, nhất là chính sách về cho thuê đất, thuế, tín dụng trong đầu tư kho chứa. Xây dựng thương hiệu lúa gạo giảm phát thải đối với các vùng tham gia Đề án 1 triệu héc-ta, thu hút các DN tham gia... Tại cuộc họp với địa phương ngày 4/3, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Môi trường Đỗ Đức Duy đề nghị, các địa phương ĐBSCL cần tập trung triển khai có hiệu quả và nhân rộng Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao. Đề nghị Bộ Công Thương sớm thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện Nghị định 107 về kinh doanh XK gạo, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Ngành ngân hàng sẵn sàng có những giải pháp để hỗ trợ tiếp cận tín dụng cho DN. “Đề nghị hội viên các hiệp hội tích cực mua tạm trữ lúa cho bà con nông dân, vốn không thiếu nên mong muốn các DN chủ động đăng ký với chính quyền địa phương và gửi thông tin cho Bộ số lượng lúa DN có thể mua… để có giải pháp điều hành cho phù hợp”, ông Duy nói. CẢNH KỲ Hệ thống sấy, trữ lúa vẫn là điểm yếu của ngành lúa gạo tại ĐBSCL Năm 2025, ĐBSCL có hơn 3,7 triệu héc-ta lúa, sản lượng ước đạt gần 24 triệu tấn ẢNH: CK 5 nThứ Năm n Ngày 6/3/2025 XÃ HỘI Trong khi giá gạo thế giới giảm, chuỗi sản xuất - thu mua - chế biến - xuất khẩu của Việt Nam chưa bền vững. Theo nhiều doanh nhân và quan chức, cần tăng cường liên kết giữa sản xuất với tiêu thụ, giữa nông dân với doanh nghiệp. Gỡ khó cho ngành lúa gạo Thu hoạch lúa Đông Xuân tại ĐBSCL ẢNH: CK Tổng diện tích sản xuất lúa cả nước năm 2025 dự kiến hơn 7 triệu héc-ta, năng suất ước đạt gần 6,2 tấn/ha, sản lượng hơn 43 triệu tấn, giảm 323.000 tấn so với năm 2024. ĐBSCL có hơn 3,7 triệu ha lúa, năng suất bình quân hơn 6,3 tấn/ha, sản lượng ước đạt gần 24 triệu tấn. “Thời gian qua, XK gạo của các nước nói chung đều gặp khó do nguồn cung tăng, đặc biệt từ Ấn Độ. Tuy nhiên, giá gạo XK của Việt Nam giảm sâu hơn các nước khác. Nhìn nhận thẳng thắn và khách quan, ngoài khó khăn chung của thị trường, liệu có vấn đề đến từ các đối tác của chúng ta hay không, hay có vấn đề trong các hiệp hội ngành hàng của chúng ta. Các DN của chúng ta có hay không sự cạnh tranh không lành mạnh? Các giải pháp đưa ra cần phải được tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng, kịp thời, nhanh nhạy nhưng phải thận trọng, chắc chắn và phải thực sự phù hợp”. Bộ trưởng Nông nghiệp & Môi trường ĐỖ ĐỨC DUY
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==