6 n Thứ Tư n Ngày 5/3/2025 GIỚI TRẺ Chới với NGƯỜI TRẺ TRƯỚC LÀN SÓNG TIN DỮ Với nhiều người, kỳ nghỉ Tết là lúc để đoàn tụ gia đình, tạm quên công việc và lấy lại năng lượng cho năm mới. Nhưng vừa trở lại công sở chưa được bao lâu, một bộ phận nhân viên lại đón nhận tin dữ: Công ty sắp “tái cấu trúc” và cắt giảm nhân sự. Chị Ngọc Hoài (28 tuổi, ngụ tại Quận 7, TPHCM), hiện là nhân viên thiết kế tại một công ty công nghệ ở Tân Bình, TPHCM, cho biết vẫn chưa hết bàng hoàng về khoảnh khắc nhận được email của CEO thông báo kế hoạch sa thải nhân viên. Tâm lý hứng khởi sau Tết vụt tắt, thay vào đó là nỗi lo âu bủa vây. “Một tuần sau kỳ nghỉ, tôi vừa bắt lại được nhịp làm việc. Đang trên đường đến công ty thì nghe tiếng chuông tin nhắn, hóa ra nhóm đồng nghiệp báo nhau về lá thư từ CEO. Trong thư chỉ vỏn vẹn thông báo: “Công ty sẽ cắt giảm 10% nhân sự để tái cấu trúc bộ máy”. Tôi bủn rủn tay chân. Quãng đường còn lại đến công ty bỗng trở nên vô tận. Tôi không thể nghĩ gì khác ngoài câu hỏi “Nếu mất việc, tương lai sẽ về đâu?”, chị Hoài chia sẻ. Chị Hoài đã gắn bó với công ty hơn 3 năm, thu nhập đủ để thuê căn hộ, tiêu dùng cá nhân thoải mái. Cuộc sống êm đềm ấy bỗng bị đe dọa. Ngay khi tới văn phòng, chị và đồng nghiệp lao vào những cuộc bàn tán không hồi kết. Ai cũng mong mình không nằm trong danh sách. Nhưng bất kỳ ai cũng có thể trở thành “nạn nhân” trước đợt tái cấu trúc này. “Lo sợ đến tột độ nhưng vẫn phải hoàn thành công việc trong ngày. Hết giờ giải lao, mọi người đều quay lại chỗ ngồi, song trong ánh mắt, tôi biết ai cũng đang thấp thỏm. Tôi cố trấn tĩnh bằng cách gọi điện về cho bố mẹ, tìm lời động viên. Bố mẹ nói: "Khó quá thì về quê, con có thừa khả năng kiếm việc khác". Nghe xong cũng an lòng đôi chút, nhưng không thể nào thôi tủi thân. Ba năm cống hiến, nghĩ mình đã trung thành, nỗ lực biết bao, giờ chỉ một email lại thay đổi mọi thứ”, chị Hoài thở dài. Chiều hôm đó, sự lo lắng bao trùm cả công ty. Đến 16 giờ vẫn chưa thấy thông tin mới, ai nấy đều nóng ruột. Phải 5 phút sau, email thông báo mới được gửi đến từng cá nhân. “Cảnh tượng ấy tôi không thể quên. Không có ai reo hò mừng rỡ vì mình ‘an toàn’. Âm thanh lớn nhất là sự im lặng nặng nề. Vài người đọc thấy tên mình trong danh sách sa thải, gương mặt thất thần. Bỗng cảm giác tội lỗi xâm chiếm tôi khi biết mình may mắn ở lại, trong khi nhiều đồng nghiệp thân cận thì không. Và tôi cũng sớm nhận ra mình vẫn chưa an toàn biết đâu công ty lại có đợt cắt giảm khác…”, chị Hoài nhớ lại. CÁNH CỬA MỚI MỞ RA Ba tháng đã trôi qua kể từ ngày Hoài Nam (24 tuổi, quê Quảng Nam), nhận “cú sốc” bị thôi việc sau hơn một năm gắn bó với công ty, nhưng cảm giác nặng nề vẫn chưa hề vơi. Ngay khi nhận tin, Nam đã viết trên mạng xã hội Threads: “Mình thấy làn sóng layoff dã man quá. Từ khi học đại học, mình dốc sức làm lụng, gần như không ngơi tay. Vậy mà suốt một tháng nay, sau khi bị thôi việc, mọi thứ như ác mộng. Ngày nào mình cũng tự hỏi: ‘Mình đang làm gì? Sẽ đi đâu về đâu?’. Mình tò mò, liệu những người cùng hoàn cảnh có hạnh phúc không, hay cũng bấn loạn như mình?”. Ngược lại, đối với Hoàng Việt (26 tuổi, quê Quảng Bình), khi cánh cửa ở TPHCM khép lại, cánh cửa ở quê nhà lại dần hé mở. Sau thông báo sa thải, Việt rời thành phố về quê, tạm phụ giúp kinh doanh cho gia đình. Trước đó, Việt từng học đại học tại TPHCM và có hai năm làm lập trình viên cho một công ty phát triển ứng dụng di động. Thế nhưng, vào cuối năm 2024, anh bất ngờ bị cho thôi việc với lý do “tái cấu trúc, định hướng lại bộ máy". Mặc dù có khoảng thời gian đầu khá hoang mang, Việt nhanh chóng tự trấn an mình rằng đây cũng là dịp để anh dừng lại, hít thở và nạp năng lượng sau hai năm liên tục đương đầu với áp lực công việc. “Bị sa thải thời điểm đó, mình quyết định về quê ăn Tết luôn. Chưa bao giờ mình thấy hạnh phúc, nhẹ nhõm như thế trong suốt thời gian qua. May mắn là với số tiền tích lũy được, mình vẫn đủ sống ở quê,” Việt chia sẻ. Để tránh lãng phí quãng thời gian rảnh rỗi, Việt chủ động mở lớp dạy lập trình miễn phí cho một nhóm nhỏ trẻ em trong vùng có hứng thú với công nghệ. “Mình đọc báo thấy Trung ương Đoàn đang triển khai chương trình Bình dân học vụ số, đây có thể là gợi ý hay để mình góp phần xây dựng hạ tầng công nghệ cộng đồng. Nhiều người nghĩ về quê là chấp nhận ít cơ hội, nhưng mình lại thấy rất nhiều ý tưởng mới xuất hiện. Có thể điều kiện xung quanh đơn giản hơn, nhưng cũng nhờ vậy Từ sau Tết Nguyên đán, mạng xã hội xuất hiện ngày càng nhiều bài đăng trải lòng của những lao động trẻ vừa nhận thông báo bị sa thải (lay-off). Từ công sở đến nhà máy, không ít nhân viên bàng hoàng khi thấy mình đột ngột nằm trong danh sách “dừng cuộc chơi”. Nhiều người lao đao tìm lối thoát hoặc xoay xở tạm bợ. Đằng sau mỗi lá thư thông báo là vô số câu chuyện, cảnh ngộ, và cả những xáo trộn khó lường cho đời sống xã hội. CHUYỆN HÔM NAY Sau khi tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên lên mức cao kỷ lục là 21,3% vào tháng 6/2023, Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc đình chỉ việc công bố tỷ lệ thất nghiệp trong 6 tháng để sửa đổi phương pháp thống kê. Tháng 1/2024, cơ quan này công bố tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên là 15,7%. Tỷ lệ người trẻ Trung Quốc thất nghiệp thường đạt đỉnh trong năm vào tháng 7 khi đông đảo sinh viên tốt nghiệp, bước vào thị trường lao động. Ở Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong tháng 7/2024 cũng tăng lên mức cao là 9,8% (tháng trước đó là 8,7%), chủ yếu do sự kết hợp giữa các thay đổi trong ngành, tự động hóa và những thách thức về kinh tế, theo Cục Lao động Mỹ. Tỷ lệ thất nghiệp chung (tính mọi đối tượng) ở Mỹ trong tháng 12/2024 là 4%, riêng 5 bang có tỷ lệ 5-5,7% do các ngành công nghiệp truyền thống bị thu hẹp, ngành công nghệ tuyển ít người hơn, ngành du lịch vắng khách hơn... Gần với Việt Nam hơn, Thái Lan và Indonesia cũng đối mặt tỷ lệ thất nghiệp cao, một phần do “tự động hóa và robot sẽ có tác động lớn nhất đến việc làm trong ngành công nghiệp trên toàn khu vực ASEAN”, tự động hóa đã trở thành một giải pháp thay thế hấp dẫn và khả thi, đặc biệt là ở các quốc gia có chi phí lao động tăng cao, theo một nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế. Sự phát triển của tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) có tác động kép đến lực lượng lao động. Thứ nhất, người lao động có kỹ năng thấp dễ bị thay thế bằng robot, chatbot; hơn 70% người lao động ở Thái Lan và hơn 60% người lao động ở Indonesia đối mặt rủi ro tự động hóa cao. Thứ hai, doanh nghiệp tăng tìm kiếm nhân sự có kỹ năng cao hơn với năng lực nghiên cứu-phát triển, như chuyên gia phân tích, kỹ sư xe tự lái... Vậy đâu là những yếu tố đang góp phần làm tăng tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ ở nhiều nước trên thế giới? Đó là tình trạng kinh tế èo uột, công nghệ và tự động hóa bùng nổ, định hướng giáo dục-đào tạo và nhu cầu thị trường lao động chưa ăn khớp... Nhìn rõ thực trạng, chỉ đúng căn nguyên là đã giải quyết được một nửa vấn đề. Một nửa còn lại là quyết tâm và hành động “nhanh như chớp”, “bền gan quyết chí”, “đi lâu xa đâu cũng tới”. Đó có thể là đa dạng hóa kỹ năng, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, xây dựng mạng lưới và tìm kiếm cố vấn, tư duy linh hoạt và khả năng thích ứng... Sự linh hoạt trong tư duy và hành động Thất nghiệp, không thất bại Nhiều nhân viên bàng hoàng, thất vọng khi nhận được bức thư ‘lay-off’ từ cấp trên ẢNH MINH HỌA: CHATGPT Nhiều nhân viên IT mang tri thức, kinh nghiệm (sau thời gian làm việc ở thành phố) về quê nhà đóng góp cho công cuộc “số hóa” ẢNH MINH HỌA: THANH THANH (Tiếp theo trang 1)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==