12 QUỐC TẾ n Thứ Tư n Ngày 5/3/2025 Quyết định tạm dừng viện trợ quân sự được đưa ra sau khi Tổng thống Trump có hàng loạt cuộc họp với các quan chức an ninh quốc gia Mỹ tại Nhà Trắng. Theo các quan chức và chuyên gia, quyết định này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng chiến đấu của Ukraine. CÔNG CỤ GÂY SỨC ÉP Lệnh tạm dừng sẽ được duy trì đến khi ông Trump nhận thấy ông Zelensky cam kết tham gia đàm phán hòa bình, về cơ bản là buộc Kiev phải ngồi vào bàn đàm phán. Tổng thống Trump từng tuyên bố chấp thuận cung cấp tên lửa chống tăng Javelin cho Ukraine trong nhiệm kỳ đầu tiên. Javelin và Nlaws (một loại tên lửa vác vai khác) đóng vai trò quan trọng giúp Ukraine việc ngăn chặn bước tiến của Nga trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột. Xe tăng M1 Abrams, hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot, máy bay chiến đấu F-16, hệ thống tên lửa Atacms, bệ phóng rocket đa nòng Himar và lựu pháo M777 mà Mỹ cung cấp đã giúp Ukraine đối phó với Nga trong suốt 3 năm xung đột. Theo Viện Kiel, khoảng 110 tỷ USD đã được Washington chuyển cho người Ukraine. Dù con số này thấp hơn nhiều so với mức 350 tỷ USD mà ông Trump nêu ra, nhưng vẫn là khoản đóng góp lớn nhất cho nỗ lực của Kiev trên chiến trường. Chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden trước đây để lại khoảng 3,85 tỷ USD tiền tài trợ đã được Quốc hội Mỹ thông qua để gửi thêm vũ khí cho Ukraine từ kho dự trữ hiện có của Mỹ. “Tác động sẽ rất lớn. Tôi gọi đó là sự tàn phá”, Mark Cancian, cố vấn cấp cao của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), người đã theo dõi sát sao cuộc xung đột Nga-Ukraine, đánh giá về quyết định mới nhất của Tổng thống Trump. Ông Cancian nhận định rằng, Ukraine sẽ cảm thấy tác động của việc Mỹ dừng viện trợ sau 2-4 tháng nữa, vì viện trợ từ các nước châu Âu giúp Kiev tiếp tục chiến đấu cho đến lúc đó. “Đó là lý do tại sao họ không rơi xuống vực ngay, nhưng khi nguồn cung bị cắt giảm một nửa, cuối cùng tác động sẽ thể hiện ở tiền tuyến. Tuyến đầu của họ sẽ tiếp tục sụp đổ và cuối cùng sẽ tan vỡ, và Ukraine sẽ phải chấp nhận một giải pháp hòa bình bất lợi, thậm chí thảm khốc”, ông Cancian nhận định. Ông Cancian cho rằng, chính quyền Tổng thống Trump có thể dừng cả những hình thức viện trợ khác, như chia sẻ thông tin tình báo và đào tạo lực lượng cho Ukraine. Nhà Trắng đưa ra quyết định tạm dừng viện trợ quân sự cho Ukraine sau khi yêu cầu ông Zelensky phải nhận lỗi vì cuộc gặp gỡ thất bại ở Phòng Bầu dục hôm 28/2. Một số quan chức Mỹ cho biết, Tổng thống Trump và các trợ lý cấp cao của ông muốn nhà lãnh đạo Ukraine thừa nhận, có thể bằng hình thức xin lỗi công khai, trước khi hai bên ký kết thỏa thuận về đất hiếm. Đáng lẽ hai bên đã ký thỏa thuận này sau cuộc hội đàm ngày 28/2, nhưng tất cả đều hoãn sau màn cãi vã. CNN dẫn nguồn tin nắm được tình hình cho biết, Mỹ quyết định tạm dừng viện trợ quân sự là để gây sức ép lên Ukraine. Tổng thống Mỹ vẫn rất muốn ký thỏa thuận khoáng sản, nhưng ông không muốn mất mặt nên muốn ông Zelensky xin lỗi. Giới quan sát cho rằng, đóng băng viện trợ quân sự có thể là quyết định mạo hiểm. Nếu bế tắc kéo dài, Ukraine sẽ hứng hậu quả trên chiến trường, và điều này sẽ càng củng cố vị thế của Nga trong các cuộc đàm phán. CHÂU ÂU KHÓ GÁNH VÁC Ngày 3/3, cổ phiếu quốc phòng châu Âu tăng vọt sau khi các nhà lãnh đạo châu lục tuyên bố sẽ “gánh vác trọng trách” bảo vệ Ukraine. Cổ phiếu của các tập đoàn châu Âu, trong đó có nhà thầu quốc phòng Anh BAE Systems, nhà sản xuất vũ khí Đức Rheinmetall và hãng công nghệ quốc phòng Ý Leonardo, đều tăng cao kỷ lục, giúp chỉ số Stoxx Europe 600 tăng vọt. Tuy nhiên, đằng sau sự nhiệt tình của các nhà đầu tư là câu hỏi: Khi phải đối mặt với gánh nặng nợ nần cao, tăng trưởng thấp triền miên và Mỹ tăng thuế, liệu châu Âu có đủ khả năng chi nhiều hơn cho quân sự? Thủ tướng Anh Keir Starmer đưa ra kế hoạch 4 điểm tại hội nghị thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo châu Âu và Tổng thống Zelensky cuối tuần qua. Đề xuất của ông Starmer bao gồm thành lập một “liên minh những người sẵn sàng” bảo vệ bất kỳ thỏa thuận nào với Ukraine. Liên minh này được hiểu là lực lượng trên bộ và trên không. Anh đã cho Ukraine vay 2,26 tỷ bảng Anh (2,86 tỷ USD) để giúp nước này củng cố lực lượng và vũ khí. Tuy nhiên, trước khi hội nghị diễn ra, các tổ chức tín dụng đã cảnh báo về tình hình tài chính của châu Âu. Fitch Ratings cảnh báo, việc tăng chi tiêu quân sự của các thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) lên 3% GDP - dù vẫn thấp hơn mức 5% mà ông Trump mong muốn - vẫn có thể buộc các chính phủ châu Âu phải cắt giảm chi tiêu cho nhiều chương trình khác, gây suy yếu hệ thống an sinh xã hội. Các lựa chọn khác bao gồm nới lỏng quy định tài khóa để cho phép chi tiêu quốc phòng nhiều hơn, chuyển các quỹ phục hồi sau đại dịch còn dư sang cho quân sự và tăng thuế, hoặc vay nợ. Lợi suất trái phiếu châu Âu tăng nhẹ trong ngày 3/3, cho thấy giới đầu tư lo ngại về khả năng tăng chi tiêu công vào thời điểm nền kinh tế của châu lục đang chậm lại và sức cạnh tranh suy giảm. Nếu châu Âu không hỗ trợ mạnh mẽ cho Ukraine, Kiev và châu Âu cuối cùng có thể buộc phải chấp nhận một thỏa thuận có lợi cho Nga. Giới phân tích cho rằng, bài toán này sẽ thử thách sự gắn kết của khối. Holger Schmieding, nhà kinh tế học tại ngân hàng Berenberg của Đức, viết trong bản đánh giá ngày 3/3: “Ông Trump, ông Putin (và có thể cả tỷ phú Elon Musk) dường như đều không thích Liên minh châu Âu. Họ muốn giải quyết vấn đề từng quốc gia nhỏ và trung bình hơn là với một liên minh đại diện cho thị trường lớn thứ hai trên thế giới”. THU LOAN (theo CNN, The Times, AP, Reuters) Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa chỉ đạo tạm dừng viện trợ quân sự cho Ukraine, trong bối cảnh ông đang gây sức ép với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phải đàm phán nhằm chấm dứt xung đột với Nga. Mỹ từng gửi tên lửa chống tay Javelin cho Ukraine ẢNH: AP Nhật Bản viện trợ 3 dự án ở Lào Cai Lễ ký kết hợp đồng viện trợ Chương trình viện trợ không hoàn lại cấp cơ sở của Chính phủ Nhật Bản được tổ chức tại tỉnh Lào Cai ngày 3/3. Với số tiền viện trợ hơn 130.000 USD, Dự án xây dựng cầu Lò Suối Tủng (bắc qua thung lũng sông Phìn Hồ tại xã Phìn Ngan, huyện Bát Xát) nhằm giúp người dân đến cơ sở y tế, trường học... dễ dàng và an toàn hơn, trong khi vận chuyển nông sản ra khỏi xã hiệu quả hơn. Được viện trợ hơn 133.000 USD, Dự án xây dựng nhà cộng đồng phòng chống thiên tai đa chức năng tại huyện Bắc Hà nhằm đảm bảo nơi tránh trú khi có thảm họa và góp phần nâng cao khả năng của huyện trong ứng phó thảm họa. Với số tiền viện trợ hơn 129.000 USD, Dự án xây dựng nhà cộng đồng phòng chống thiên tai đa chức năng tại huyện Bảo Yên có mục đích tương tự dự án ở huyện Bắc Hà. “Cơn bão số 3, bão Yagi, vào tháng 9 năm ngoái đã gây thiệt hại nặng nề cho Việt Nam, đặc biệt là khu vực miền Bắc, trong đó có tỉnh Lào Cai... Nhật Bản sẽ tiếp tục hợp tác trong việc phát triển cơ sở hạ tầng từ góc độ trung và dài hạn để người dân tỉnh Lào Cai ở miền Bắc Việt Nam có thể sẵn sàng ứng phó thiên tai”, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki phát biểu tại lễ ký kết. Giai đoạn 1992-2024, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam đã tham gia thực hiện 739 dự án viện trợ không hoàn lại cấp cơ sở với tổng số tiền khoảng 66 triệu USD. Các lĩnh vực viện trợ bao gồm giáo dục, y tế, hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. THÁI AN Thương chiến bùng nổ khi ông Trump ra đòn với 3 đối tác lớn Mức thuế 25% mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp với hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada có hiệu lực từ ngày 4/3, cùng với việc tăng gấp đôi thuế với hàng hóa Trung Quốc lên 20% gây ra cuộc chiến thương mại với ba đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ. Mức thuế mới, ảnh hưởng đến kim ngạch gần 2,2 tỷ USD, có hiệu lực sau khi ông Trump tuyên bố cả ba quốc gia đều chưa làm hết sức để ngăn chặn hoạt động đưa chất gây nghiện fentanyl và các tiền chất vào Mỹ. Trung Quốc lập tức công bố mức thuế bổ sung 10-15% đối với một số mặt hàng Mỹ nhập khẩu từ ngày 10/3 và áp các biện pháp hạn chế xuất khẩu mới với một số tổ chức của Mỹ. Canada và Mexico cũng sẵn sàng trả đũa đồng minh lâu năm của họ, dù đã hưởng lợi từ mối quan hệ thương mại gần như miễn thuế với Mỹ trong 3 thập kỷ. Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết sẽ đáp trả bằng cách áp mức thuế 25% ngay lập tức với hàng hóa trị giá 20,7 tỷ USD nhập khẩu từ Mỹ và thêm 86,2 tỷ USD nữa nếu quyết định tăng thuế của ông Trump vẫn có hiệu lực sau 21 ngày. Trước đó, ông Trudeau cho biết Canada sẽ tăng thuế với bia, rượu vang, rượu whisky, đồ gia dụng và nước cam Florida của Mỹ. BÌNH GIANG (theo Reuters) Mỹ chuẩn bị nới lỏng trừng phạt Nga Mỹ đang lên kế hoạch nới lỏng lệnh trừng phạt Nga, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump muốn khôi phục quan hệ với Mátxcơva và chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine, Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ nắm được vấn đề. Theo quan chức này, Nhà Trắng đã yêu cầu Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính chuẩn bị danh sách các lệnh trừng phạt có thể được nới lỏng để giới chức Mỹ trao đổi với đại diện Nga trong những ngày tới, khi hai bên đang đàm phán để cải thiện quan hệ ngoại giao và kinh tế. MỸ DỪNG VIỆN TRỢ QUÂN SỰ: Ukraine sớm hứng hậu quả khốc liệt
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==