14 n Thứ Bảy n Ngày 22/2/2025 XÃ HỘI TỔN THẤT NẶNG NỀ Ngày 10/2/2025, chùa Vẽ, di tích lịch sử văn hóa quốc gia tại phường Thọ Xương, TP Bắc Giang, bất ngờ bùng phát hỏa hoạn. Ngọn lửa khởi phát từ gian chính điện rồi nhanh chóng lan rộng, thiêu rụi toàn bộ chùa với 5 gian, 4 mái cùng nhiều tượng Phật và hoành phi có tuổi đời hàng trăm năm. Chùa Vẽ được xây dựng từ thời Lê Trung Hưng vào thế kỷ XVII, được công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1994, là nơi lưu giữ nhiều giá trị tín ngưỡng quan trọng. Nhưng sau đám cháy, những gì còn lại chỉ là đống tro tàn và những bức tượng cháy sém không thể phục hồi. Không lâu trước đó, sáng 23/10/2024, chùa Phổ Quang ở Phú Thọ cũng chìm trong biển lửa. Ngọn lửa bùng lên từ bên trong chùa, thiêu rụi hoàn toàn kiến trúc bằng gỗ quý và nhiều hiện vật cổ. Trong số di vật bị hư hại có bàn thờ Phật bằng đá từ thời Trần - một bảo vật quốc gia vô giá. Chùa Phổ Quang được xây dựng từ thế kỷ XIV, là một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng của vùng trung du Bắc bộ. Vậy mà chỉ trong vài giờ, công trình lịch sử này đã bị hủy hoại hoàn toàn. Năm 2022, di tích Quốc Tử Giám triều Nguyễn tại Huế cũng không thoát khỏi thảm kịch. Đám cháy bắt đầu từ khu nhà tự học, nơi trưng bày các hiện vật lịch sử về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp. Ngọn lửa đã khiến một phần mái khu nhà bị sụp đổ, gây hư hỏng nghiêm trọng cho một trong những biểu tượng giáo dục hàng đầu dưới thời Nguyễn. Quốc Tử Giám vốn là trung tâm đào tạo nhân tài của triều đình phong kiến Việt Nam, nơi lưu giữ những dấu ấn về khoa bảng và truyền thống học thuật của dân tộc. Việc di tích này bị cháy khiến nhiều hiện vật quý giá không thể phục hồi, kéo theo sự tiếc nuối vô hạn của các nhà nghiên cứu văn hóa. Sau mỗi vụ cháy, câu hỏi về trách nhiệm lại được đặt ra nhưng chưa bao giờ có một câu trả lời rõ ràng. Thông thường, các ngôi chùa và di tích được giao cho ban quản lý di tích hoặc chính quyền địa phương bảo vệ. Tuy nhiên, khi xảy ra sự cố, mọi thứ lại rơi vào tình trạng “cha chung không ai khóc”. Những câu trả lời kiểu “chúng tôi đã cố gắng nhưng bất khả kháng” hay “di tích có từ lâu đời nên khó kiểm soát hỏa hoạn” xuất hiện nhiều hơn là những biện pháp khắc phục cụ thể. “Chúng ta đang mất dần những công trình văn hóa vô giá mà không ai thực sự chịu trách nhiệm”, kiến trúc sư Lê Văn Minh (Trung tâm Bảo tồn di tích và di sản kiến trúc) nhận định. NÊN XỬ LÝ NGHIÊM ĐỂ LÀM GƯƠNG “Dù nguyên nhân ban đầu của các vụ cháy chùa thường được cho là chập điện hoặc sơ suất trong thắp hương, đốt vàng mã, nhưng thực tế cho thấy, công tác bảo vệ di tích vẫn còn nhiều lỗ hổng Nhiều ngày sau vụ cháy chùa Vẽ (ngày 10/2) ở phường Thọ Xương, TP Bắc Giang, phóng viên Tiền Phong ghi nhận, xung quanh ngôi chùa được che chắn bằng phông bạt và tấm tôn, đồng thời cấm người vào bên trong. Theo UBND thành phố Bắc Giang, trong báo cáo kiểm điểm, rút kinh nghiệm vụ cháy chùa Vẽ của Công an thành phố Bắc Giang, cơ quan Công an bước đầu xác định, vụ cháy chùa Vẽ gây thiệt hại tượng gỗ mít, gồm: 3 pho Tam thế, 1 pho Di đà, 1 pho Thế tôn, 1 Quan âm, 1 Thế Trí, 1 A Nan, 1 Ca Diếp, 1 tòa cửu long, 1 Quan âm thiên thủ, 1 pho Đức ông, 1 pho Đức thánh hiền. Tượng đất sét, gồm: 1 pho Quan âm thị kính, 2 pho Hộ pháp, 1 pho Thập điện Diêm vương. Các khu thờ tự bị cháy, gồm: 5 gian hậu cung, 7 gian tiền đường, 30 cột bằng gỗ, 5 bộ cửa chính bằng gỗ và 3 bộ cửa phụ bằng gỗ. Cơ quan Công an đang phối hợp với Sở VHTTDL tỉnh Bắc Giang xác định niên đại và giá trị các pho tượng bị cháy. Đơn vị được phân cấp quản lý Nhà nước về phòng cháy chữa cháy đối với chùa Vẽ thuộc về UBND phường Thọ Xương. Chùa Vẽ đã có hồ sơ quản lý công tác phòng cháy chữa cháy. Năm 2023 và 2024, UBND Những năm gần đây, liên tiếp các vụ hỏa hoạn tại di tích lịch sử, chùa chiền ở Việt Nam gây thiệt hại nghiêm trọng về văn hóa và tài sản. Những sự cố này đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các bên liên quan trong việc bảo vệ, duy trì di sản quốc gia. Chùa Phổ Quang (Phú Thọ) cháy trơ khung mái Chùa Vẽ (Bắc Giang) chìm trong biển lửa Sẽ phục dựng chùa Vẽ Chùa Vẽ sau trận hỏa hoạn hôm 10/2 ẢNH: NGUYỄN THẮNG Tỉnh Bắc Giang sẽ xem xét trách nhiệm xung quanh vụ cháy chùa Vẽ khi có kết quả điều tra, đồng thời lên phương án phục dựng ngôi chùa này. Chùa Vẽ lưu giữ hệ thống tượng Phật cổ thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII) và thời Nguyễn (thế kỷ XIX) có giá trị nghệ thuật, nhiều di sản văn hóa, di vật, cổ vật phong phú như 3 bát hương gốm vàng nâu thời Nguyễn, 2 bát hương đá, 1 mõ gỗ thế kỷ XIX, 1 chuông đồng thời Tây Sơn niên hiệu Cảnh Thịnh (1793-1802) và đặc biệt là cây hương đá thời Lê niên hiệu Bảo Thái thứ tư (1723). Chùa Vẽ còn lưu giữ nhiều tư liệu Hán-Nôm như hệ thống hoành phi, câu đối, đại tự, sách kinh Phật, trong đó có 7 bức hoành phi và 5 cặp câu đối. Cháy chùa, hỏng tượng, trách nhiệm Bài 1: Trách nhiệm vẫn mơ hồ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==