Chuã nhêåt 9/2/2025 Saáng taác 9 BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HAN H TÊTË CA à CACÁ NGAY TRONG TUÊNÌ NGUYÏÎN TROÅNG VÙN súmá nêuë cúm àï í töi ùn thêtå no bûaä saná g trûúcá khi ài lamâ . “Khöng ai thûúng bùnç g cúm thûúng”, ba thûúnâ g noiá khi mú ã caiá lönì g banâ àa ä sùné sanâ g dôa rau thõt vaâ hai bö å chená àuaä . Qua hïtë löië che â tauâ la â mötå bûcá bònh phong cunä g bùnç g che â tauâ . Xûa öng nöiå töi trönì g cunä g tñnh toaná hïtë ca,ã vûaâ àï í taoå canã h quan nhûng cunä g àamã baoã àu ã moná trong kiïnë trucá mötå nha â vûúnâ miïnì Trung. Caiá bònh phong aná ngû ä chñnh giûaä theo quan niïmå àï í chùnæ gio á àöcå cho ngöi nha,â vûaâ àï í ngûúiâ ta ài tûâ ngoaiâ vaoâ thò khöng àûúcå xöcå thùnè g chñnh diïnå ma â phaiã re ä sang hai bïn. Töi àêyí xe theo löië bïn traiá röiì dûnâ g giûaä sên cho ba ngûúcá nhòn lïn cêy mai. - Nùm nay cunä g co á böng chúi àêyë con. - Mònh boã bï khöng chùm gò caã ma â no á cunä g nêyí nu,å chùcæ do thúiâ tiïtë thuênå . Caiá giönë g mai vanâ g la â thï,ë cû á àuná g ngayâ àuná g thaná g thò noá tû å liïuå tñnh maâ lamâ nu å cho hoa. Nhûnä g göcë canâ g gia â canâ g sai hoa vaâ nú ã àuná g Tïtë , cêy cöië cunä g nhû ngûúiâ , no á cunä g àucá rutá kinh nghiïmå , êyë la â mötå thû á phanã xa å co á àiïuì kiïnå . Cêy laoä mai nhaâ töi àïnë muaâ àöng tûå trutá la á dênì , mötå ñt la á vanâ g chùcæ múiá runå g xuönë g nùmç raiã ra trïn lúpá la á uaá àen sùpæ mucå . - Conâ mötå ñt la á trïn cêy, mai mötë con leo lùtå cho no á nú ã àïuì . Töiå nghiïpå . Ba thûúng cêy mai, hay àoá chó la â thoiá quen cuaã nhûnä g ngûúiâ sönë g qua á cêní thênå vúiá cuöcå àúiâ , luön muönë moiå thû á hoanâ haoã . Töi thò thêyë chùnè g quan tronå g gò mêyë chiïcë la á gia â cöiî trïn kia, àùnç g naoâ röiì no á cunä g se ä runå g sacå h. Moiå nùm chùnè g cênì haiá ngùtæ gò ca ã cêy vênî nú ã àêyë thöi. Nghô thïë nhûng àïí cho ba vui, töi treoâ lïn vùtå nötë mêyë caiá la á conâ sotá laiå , cunä g chó mötå loaná g la â xong. Laá cuöië ky â khö va â gionâ , chó àûa tay khêyí nhe å àa ä lòa canã h. Ba noiá laá nhû àúiâ ngûúiâ , gia â thò runå g thöi, nhûng noá se ä tra ã dûúnä g chêtë cho nu å nú ã thanâ h hoa àepå . Buöií chiïuì , vaiâ ngûúiâ hanâ g xomá hay tin ba töi vï ì àa ä ghe á àïnë thùm chúi. Baâ con biïtë y,á khöng noiá gò àïnë chuyïnå bïnå h têtå , nhûng mêyë thû á qua â quï ho å mang àïnë thò co á thï í hiïuí la â ài thùm ngûúiâ ömë : mötå àumâ traiá cêy chùcæ la â haiá trong vûúnâ nha,â chai mêtå nghe baoã múiá chùtæ àûúcå tû â tö í ong trïn cêy vöng. Laiå co á ngûúiâ cho lúiâ khuyïn, macá h nûúcá baiâ thuöcë , thöi thò conâ nûúcá conâ tatá , kinh nghiïmå dên gian co á khi cunä g hûuä ñch. Töi sang chuaâ lanâ g gùpå sû cö truå trò xin phepá haiá mötå ñt la á cêy sung. Chuaâ co á cêy sung to, nghe kï í laiå chùnè g phaiã ai trönì g ma â do chim tûå tha hatå vï ì tha ã xuönë g. Cêy rêmå rapå , taná che mötå khoanã g sên rönå g. Sû cö baoã nïn haiá nhûnä g la á sung giaâ co á àömë nö,í êyë la â nhûnä g chö î la á do sêu nhönå g tru á nguå lamâ phönì g lïn cúä hatå bùpæ ngö, túiá khi chuná g bo ã ài thò àï í laiå trïn laá nhûnä g chö î lömë àömë , hoùcå racá h thunã g. Thû á la á êyë múiá co á nhiïuì thaoã dûúcå . Töi nghe va â tin, haiá àûúcå mötå mú á la á àûnå g trong chïcë noná lêtå ngûaã . - Hiïuë àï í cunä g la â mötå danå g nùng lûúnå g co á thï í chuyïní hoaá . Nhú á thanâ h têm nghe con. Sû cö dùnå . Töi da,å röiì cung kñnh vaiá chaoâ . Mú á la á sung àem vïì traiã ra nönë g. Thaná g chapå thöi mûa, trúiâ khöng nùnæ g nhûng gioá xuên súmá phêy phêyí cunä g àu ã àï í phúi phoná g vaiâ thû.á Laá sung phúi tiu tiu àem goiá vaoâ giêyë baoá thanâ h tûnâ g goiá nhû thang thuöcë . Töi àùtå nhûnä g thang thuöcë bïn trong chó toanâ la á sung vaoâ caiá mêm àönì g xûa. Àöiå mêm lïn àêuì nhû ngûúiâ ài lï,î töi cêní tronå g men theo con àûúnâ g àêtë giûaä caná h àönì g. Töi cunä g àang ài lïî miïuë ngaiâ . Con àûúnâ g ra àönì g buöií saná g sûúng ûútá co,ã khaá trún, ài khöng kheoá rêtë dï î trûútå nga.ä Hai bïn löië ài la â ruönå g, luaá múiá lïn cú ä gang tay, xanh mauâ ma å non. Töi vûaâ bêmë àötë ngoná chên, tay vûaâ giûä thùng bùnç g caiá mêm àö ì lï î gömì mêyë thang thuöcë va â chai rûúuå àï ë trùnæ g, the ã nhang. Ngöi miïuë cö í nùmç giûaä àönì g. Tû â trong lanâ g nhòn ra chó thêyë mötå àamá mauâ xamá rïu nöií trïn go â àêtë cao. Tûúng truyïnì khi xûa lanâ g co á thêyì Àöng y gioiã , böcë thuöcë cûuá àûúcå biïtë bao nhiïu ngûúiâ dên xa gênì , tiïnë g tùm vang döiå . Khi võ lûúng y qua àúiâ , àûúcå lanâ g chön cêtë tû ã tï ë trïn mötå mö àêtë cao raoá giûaä àönì g, àï í ngaiâ àûúcå hûúnã g sû å an yïn vônh viïnî . Thï ë nhûng möiî khi ai coá bïnå h laiå ra thùpæ hûúng vaiá mö å ngaiâ , hy vonå g chutá linh khñ nùm xûa vênî conâ pho â trú å cho ke ã hêuå thï.ë Laiå nghe noiá rêtë nhiïuì ngûúiâ nhú â thùpæ hûúng khênë nguyïnå ú ã miïuë ngaiâ ma â bïnå h tònh thuyïn giamã hùnè . Àúiâ nayâ àúiâ no å truyïnì tai nhau, ngûúiâ nayâ ngûúiâ no å truyïnì tai nhau, xûa bayâ nay lamâ , niïmì tin nhû tiïnë g thúm, conâ maiä . Khi töi àïnë miïuë thò àa ä co á ngûúiâ ú ã àêy àùtå lï î trûúcá . Mötå cu å rêu tocá bacå phú tröng àepå laoä . Cu å chónh tïì khùn àoná g aoá daiâ , thùpæ hûúng quyâ khênë lêm rêm. Cuå àûná g lïn, tiïnë àïnë banâ thú â nhùtå hai xu tiïnì xûa àùtå vaoâ lonâ g banâ tay. - Xin ngaiâ ban ên huïå cho con trai cuaã con. Noiá xong cuå tha ã hai àönì g xu xuönë g dôa. Töi àûná g chú â cacá h ào á mêyë bûúcá chên nïn nhòn ro.ä Caã hai mùtå giönë g nhau, tûcá la â keo chùné . Cu å gia â laiå quy â xuönë g vaiá layå , khênë vaiá . Xong àûná g lïn tiïnë àïnë tha ã àönì g xu. Caã ba lênì nhû thïë ma â àönì g xu vênî ra hai mùtå giönë g nhau. Mùtå cu å chútå biïnë sùcæ ro ä rïtå , ve ã àiïmì àamå àa ä pha thïm chutá thêtë vonå g. - Bacå h. Nïuë ngaiâ thêyë khöng cûuá àûúcå thò cunä g cho con biïtë , àï í gia àònh toan liïuå hêuå sû.å Noiá xong cuå laiå tha ã hai àönì g xu. Lênì nayâ thò ra hai mùtå khacá nhau, keo le,ã nghôa laâ ngaiâ àa ä cho biïtë tiïn lûúnå g. Cu å vaiá ta å röiì chêmå raiä thui thuiã ra vï.ì Töi àùtå mêyë goiá la á sung lïn mepá banâ thú.â Rotá rûúuå lïn mêm thûúnå g va â mêm ha,å quy â khênë . - Xin ngaiâ cho chuná g con àûúcå dunâ g thuöcë nayâ àï í cûuá vanä ngûúiâ cha töiå nghiïpå . Khênë xong, töi laiå àïnë tha ã àönì g xu. Hai àönì g xu rúi xuönë g dôa phatá ra tiïnë g kïu “cacå h” dûtá khoatá . Mötå àönì g sêpë , mötå àönì g ngûaã , vêyå la â ngaiâ thuênå röiì , ngay lênì gieo xu àêuì tiïn. Töi vaiá layå ta.å Rotá cacá ly nûúcá trïn banâ thú â vaoâ chai nûúcá locå . Laiå rotá cacá ly rûúuå vaoâ chai rûúuå mang theo. Thûaâ thênì nhû huï.å Ca ã hai loaiå nûúcá nayâ se ä pha vaoâ chená nûúcá thuöcë sau khi sùcæ xong. Thaná g chapå nùm nay chó coá hai chñn ngayâ . Ngûúiâ ta cû á tru â trû â tñnh toaná , vñ nhû höm nay hai nhùm thò laiå baoã hai sauá , cû á cönå g dönì thïm vaoâ mötå ngayâ àï í tñnh thúiâ gian cuaã Tïtë , röië ca ã lïn. Nhûng töi laiå thñch àiïuì nayâ , vò thiïuë ài mötå ngayâ cuöië thaná g, tûcá la â Tïtë se ä túiá nhanh hún mötå chutá , êyë la â töi àang nghô àïnë ba. Tû â höm rúiâ bïnå h viïnå vï ì quï àïnë nay cunä g àa ä hai chucå ngayâ , noiá daiå miïnå g, ba vênî conâ minh mênî . Ba noiá muönë ài xem chúå quï. Töi àêyí xe lùn ra ngo,ä ài thêtå chêmå qua mêyë khucá àûúnâ g lanâ g. Chú å tïtë bêy giúâ khöng quaá àöng àucá nhû xûa, búiã ngûúiâ ta mua sùmæ dï î danâ g hún nhúâ mêyë dõch vu å baná hanâ g qua manå g. Tû â xa, àa ä thêyë nhûnä g sùcæ mauâ xanh àoã cuaã mú á àö ì giêyë vanâ g ma ä treo lunã g lùnè g dûúiá maiá choiâ quaná . Bïn lïì àûúnâ g ngûúiâ ta bayâ hanâ g baná tranâ ca ã ra, chó chûaâ mötå löië vûaâ àu ã cho xe thö sú vaâ ngûúiâ ài bö.å Nhûnä g munã g catá trùnæ g vun àêyì àûúcå lêyë tûâ miïtå biïní àûa lïn, laâ thû á chó duy nhêtë baná vaoâ dõp cuöië nùm. Ba noiá mua ñt catá vï ì thay batá nhang. Töi nhêmí tñnh söë batá nhang trïn banâ thú,â cùn nhaâ hûúng hoaã truyïnì àúiâ nïn batá nhang cunä g kha á nhiïuì , röiì laiå hònh dung chùcæ Tïtë sang nùm seä co á thïm mötå batá nhang nûaä . Chiïuì ba mûúi, ba ngöiì nhòn xa xùm. Caná h àönì g phña trûúcá nha â luaá ma å lïn xanh. Caiá vïtå xanh àïnë nghenå ngaoâ keoá daiâ túiá tênå chên trúiâ . Töi ngöiì thïmì hiïn lau chuiâ mêyë caiá boná g àenâ dêuì hoaã , thêyë trong mùtæ ba saná g lïn mötå àiïuì gò ào,á nhû la â vûaâ biïtë chêpë nhênå vûaâ nhen nhomá chutá hy vonå g cuöië cunâ g. Giao thûaâ , töi chónh tïì aoá quênì , àötë nhang röiì nghiïm cêní khênë vaiá trûúcá banâ thú.â Lênì àêuì tiïn trong àúiâ töi lamâ viïcå thiïng liïng nayâ . Töi cöë gùnæ g thêtå thanâ h têm, cunä g àï í ba yïn lonâ g. Cuöië cunâ g thò Tïtë cunä g àa ä àïnë thêtå sû.å Ngayâ höm qua vaâ höm nay, nùm cuä va â nùm múiá , chó laâ mötå sû å chuyïní tiïpë cuaã khoanã h khùcæ giao thûaâ maâ thöi. Thïë nhûng, chûa bao giúâ töi camã nhênå àûúcå mötå sû å may mùnæ la å lunâ g àïnë thï,ë chó àún gianã laâ búiã khoanã h khùcæ êyë ba töi àûúcå thïm mötå tuöií . Ba xoâe baân tay gêìy röåc ra, möåt túâ tiïìn leã nöíi trïn nhûäng àöët xûúng run rêíy. Ba àaä chuêín bõ sùén àïí lò xò cho töi, vò luác naâo ba cuäng nghô töi coân nhoã lùæm. Phutá giêy êyë , töi rûng rûng khöng biïtë noiá gò. H.C.D “Uönë g vúiá nhau mêyë che á rûúuå cênì / Lêng lêng luaá múiá / Xanh xanh boná g nuiá / Bêuì trúiâ àïm vutá lïn nhûnä g tia lûaã thiïng”. Thú Nguyïnî Tronå g Vùn coá chêtë bao quatá , hoanâ h traná g, nhûnä g hònh anã h “Mùtå trúiâ lïn, söng Cöí Chiïn duïnì h doanâ g daná g ào/ã Tûúi nhû maá thùmæ cö dêu”, vaâ “Noná g bûnâ g àöi möi, àoã hönì g go â ma/á Em gaiá Gia Rai ngûcå cùng nhû traiá nuiá / Àepå tûúi nhû àoaá Pú Lang”. Nhûng bïn canå h nhûnä g camã hûná g co á chêtë “àaiå tû å sû”å êyë , Nguyïnî Tronå g Vùn lùnæ g àonå g thao thiïtë ngêmå nguiâ “Úi donâ g söng mang tïn Thaiá Bònh/ Maâ lonâ g töi khön nguöi khùcæ khoaiã ”… “Donâ g söng chayã tröi/ Donâ g àúiâ tröi chayã / Sao töi nhúá maiä mötå lúiâ ”. L.A.H Bïën xûa giúâ àaä xêy cêìu Chuyïën àoâ cuöëi cuäng sang söng lêu röìi Töi ngêín ngú nhòn doâng nûúác tröi xuöi Ngaây xûa em tiïîn töi ài Heån muâa luáa chñn àoán töi vïì chuáng mònh laâm lïî cûúái Töi àêu biïët àoá chó laâ cêu noái Úi doâng söng mang tïn Thaái Bònh Maâ loâng töi khön nguöi khùæc khoaãi Bïën Bònh Haân ngaây töi trúã laåi Ngûúâi cheâo àoâ nùm xûa nay chùæc àaä giaâ Cuå chùèng nhúá nhûäng àiïìu khaách qua àoâ noái vúái nhau höm êëy Nhúá gò àïën chuyïån cuãa töi Nùm qua tröi Thaáng qua tröi Khöng ai hai lêìn tùæm trïn möåt doâng chaãy Biïët laâ vêåy Dêîu vêîn biïët laâ nhû vêåy Sao töi tin lúâi hûáa àïën vö cuâng Luáa nùm nay vêîn tröí àoâng àoâng Böng trôu nùång cuái àêìu nhòn àêët Töi têm tû cuái àêìu nghô ngêîm Doâng söng chaãy tröi Doâng àúâi tröi chaãy Sao töi nhúá maäi möåt lúâi Cao nguyïn àoná töi bùnç g ly ca â phï Ly ca â phï Ban Mï Hûúng caâ phï cho töi camã nhênå cao nguyïn Netá àaiå nganâ haoâ phoná g Trêmì hunâ g tiïnë g cönì g chiïng ngên nga rung àönå g Bïn nhûnä g nhõp chên trênì thiïuë nû ä Ï Àï Cao nguyïn cho töi camã xucá rönå ranâ g Noná g bûnâ g àöi möi, àoã hönì g go â maá Em gaiá Gia Rai ngûcå cùng nhû traiá nuiá Àepå tûúi nhû àoaá Pú Lang Uönë g vúiá nhau mêyë che á rûúuå cênì Lêng lêng luaá múiá Xanh xanh boná g nuiá Bêuì trúiâ àïm vutá lïn nhûnä g tia lûaã thiïng Lûaã kï í Khan Àam San Kï í Khan Àùm Di Kï í Khan Khinh Ruá Êm vang khucá hatá àaiå nganâ 7/11/2024 Caãm nhêån cao nguyïn Chó co á thï í noiá àuná g mötå cêu Tuyïtå ! Mùtå trúiâ lïn, söng Cöí Chiïn duïnì h doanâ g daná g àoã Tûúi nhû maá thùmæ cö dêu Töi tha ã hönì vaoâ matá rûúiå nhûnä g taná cêy Gio á thöií daiâ maiá tocá Thuyïnì ai ung dung, tröi tröi donâ g nûúcá Hûúng phuâ sa thoang thoanã g quyïnå vaoâ hönì Töi giú tay muönë vú vaoâ lonâ g Caiá xao xuyïnë khi mötå caná h chim bay xoaâ mùtå soná g “Hoâ ú... ai vïì quï meå Vônh Long Coá qua quï nhaän bïn doâng söng xûa” Ngûúcá nhòn, kòa mùtå trúiâ lïn Ên tònh töi gûiã xuöi miïnì ca dao Mú manâ g, töi nhûnä g ûúcá ao Nhûnä g mong lacå löië àùmæ vaoâ khúi xa. Bònh minh trïn söng Cöí Chiïn Tòm em trïn bïën Bònh Haân
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==