Vùn hoáa - Vùn nghïå Chuã nhêåt 9/2/2025 5 BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HAN H TÊTË CA à CACÁ NGAY TRONG TUÊNÌ Àiïnå Biïn cunä g “xï dõch” Nha â thú Tonâ g Vùn Hên, ngûúiâ co á thú trïn àûúnâ g thú cuaã Ngayâ Thú Viïtå Nam 2024, bayâ to ã têm tranå g: “Vúiá ngûúiâ lamâ thú ú ã tónh thò Ngayâ Thú Viïtå Nam nhû ngayâ tïtë , chuná g töi haoá hûcá chú â àúiå ”. Anh khöng coá àiïuì kiïnå àïnë Ninh Bònh dûå Ngayâ Thú Viïtå Nam ma â se ä tham gia ngay taiå tónh nha.â Nha â thú ngûúiâ Thaiá Àen cho biïtë : “Ú Ã Àiïnå Biïn, coá nùm Ngayâ Thú Viïtå Nam àûúcå tö í chûcá ban ngayâ , co á nùm àûúcå tö í chûcá buöií töië , thûúnâ g se ä phatá hiïnå àûúcå 1-2 nhên töë thú ca qua möiî nùm. Tónh Àiïnå Biïn cunä g khöng chonå àõa àiïmí cö ë àõnh àï í tö í chûcá Ngayâ Thú Viïtå Nam. Coá nhûnä g nùm tö í chûcá ú ã huyïnå nayâ , huyïnå kia hoùcå trong thanâ h phö.ë Nùm nay Ngayâ Thú Viïtå Nam tö í chûcá ngay sên hanâ h lï î cuaã tûúnå g àaiâ thanâ h phö”ë . biïët truåc trùåc thïë naâo laåi khöng thaânh. Nhûng caá nhên töi khöng thñch viïåc thay àöíi àõa àiïím töí chûác Ngaây Thú. Töi vêîn muöën Ngaây Thú töí chûác úã Vùn Miïëu, caãm thêëy vêîn höìn cöët hún laâ dõch chuyïín khùæp núi”. Nhaâ thú Àùång Huy Giang cuäng cho rùçng Ngaây Thú Viïåt Nam do Höåi Nhaâ vùn Viïåt Nam töí chûác, choån hònh thûác “xï dõch” tûâ Haâ Nöåi àïën caác tónh, thaânh trong nûúác chûa hùèn àaä öín: “Nùm nay, Ngaây Thú laâm úã Ninh Bònh cuäng àûúåc vò Höåi coân lo xe cho caã trùm àaåi biïíu ài àûúåc. Nhûng nïëu töí chûác úã Phuá Yïn hay Saâi Goân thò sao ài àûúåc? Àõa àiïím töí chûác úã xa chó coá mêëy ngûúâi tham gia ban töí chûác ài thöi, lêëy kinh phñ àêu àïí nhaâ vùn, nhaâ thú theo cuâng? Töí chûác úã tónh coá caái dúã laâ vêåy. Nïëu khöng coá àaåi biïíu vaâ khaách khùæp núi àöí vïì thò Ngaây Thú Viïåt Nam mang têìm voác quöëc gia cuäng chó laâ ngaây höåi úã möåt tónh, thaânh”. Coá nhaâ thú àûúåc múâi dûå Ngaây Thú Viïåt Nam úã Ninh Bònh vêîn àang àùæn ào khöng biïët coá tham dûå hay khöng. Nhaâ thú hay viïët thú tònh chia seã lyá do: “Töi thêëy chuã àïì thú khöng múái, bùæt nguöìn tûâ cêu thú cuãa cöë liïåt sô, thi sô Lï Anh Xuên: Töí Quöëc bay lïn baát ngaát muâa xuên trong baâi Daáng àûáng Viïåt Nam. Toåa àaâm: Traách nhiïåm vaâ khaát voång cuãa nhaâ thú, laåi röång vaâ chung chung quaá”. Nhaâ thú Àùång Huy Giang seä tham gia toåa àaâm trong Ngaây Thú Viïåt Nam nhûng öng cuäng caãm thêëy chuã àïì cuãa toåa àaâm thiïëu hêëp dêîn. n 5,5 ÀIÏMÍ CHO “VIÏNÎ CA” Chuác mûâng anh vûâa giaânh giaãi thûúãng Höåi Nhaâ vùn Viïåt Nam vúái têåp thú “Viïîn ca”, nhiïìu ngûúâi noái àêy laâ dêëu möëc chuyïín mònh trong thú Nguyïîn Tiïën Thanh, anh nghô sao vïì nhêån xeát naây? Têtë ca ã nhûnä g ngûúiâ viïtë , khöng chó co á töi, thò àïuì co á nhu cêuì àöií múiá . Möiî ngûúiâ viïtë , trûúcá hïtë phaiã khùnè g àõnh banã sùcæ cuaã mònh, nhûng banã sùcæ khöng coá nghôa laâ khöng thay àöií . Ngûúiâ viïtë luön phaiã sönë g trong têm thïë thúiâ àaiå , möiî thúiâ co á têm thï ë khacá nhau, chuná g ta àang sönë g trong mötå thï ë giúiá maâ cöng nghïå phatá triïní nhû vu ä baoä , moiå loaiå hònh nghïå thuêtå àïuì thay àöií , sû å thûúnã g thûcá cuaã ngûúiâ àocå cunä g thay àöií , thò banã thên ngûúiâ viïtë cunä g khöng thïí maiä nhû cu.ä Sûå thay àöíi naây coá chuã yá hay laâ möåt diïîn biïën tûå nhiïn trong haânh trònh saáng taác cuãa anh? Töi khöng àùtå àöií múiá lamâ caiá àñch. Töi khöng chayå theo sûå khacá biïtå ma â àï í thú phatá triïní theo nhûnä g gò töi camã nhênå . Àiïuì quan tronå g la â nhõp àiïuå co á gùnæ vúiá húi thúã thúiâ àaiå khöng, coá chamå àûúcå vaoâ ngûúiâ àocå khöng. “Viïnî ca” la â mötå têpå thú cuaã ngûúiâ àanâ öng trûúnã g thanâ h, khöng conâ sû å bönì g bötå nhû thúiâ tre.ã Trûúcá àêy, banå be â tûnâ g baoã töi maiä la â mötå chanâ g trai ham chúi, khöng nghiïm tucá , nhûng röiì töi cunä g lamâ cha, lamâ thêyì , va â àiïuì àoá phanã aná h vaoâ thú. Töi muönë bûtá ra khoiã hònh anã h cuaã mötå ke ã trung niïn bönì g bötå àï í trú ã thanâ h mötå ngûúiâ trûúnã g thanâ h thûcå sû.å Nïëu maâ chêëm àiïím thò anh cho “Viïîn ca” àiïím mêëy? Vúiá têtë ca ã khatá vonå g va â mong muönë cuaã mònh, töi cho noá 5,5 àiïmí . Hai têpå trûúcá (“Loanå butá hanâ h” vaâ “Chiïuì khöng tïn nhû vïtë mûcå giûaä àúiâ ”) töi chó chêmë 5 àiïmí thöi. Anh viïët coá khoá khùn khöng? Cunä g tuyâ . Co á nhûnä g baiâ chónh sûaã vaiâ chucå lênì . Nhûng cunä g co á nhûnä g ngayâ viïtë vaiâ baiâ khöng chónh sûaã gò. Laiå co á nhûnä g thúiâ àiïmí vaiâ nùm khöng viïtë . Noiá thêtå töi la â ngûúiâ lûúiâ biïnë g. Lamâ thú ngoaiâ nhûnä g yïuë tö ë nhû no á phu â húpå vúiá tö ë chêtë thò no á conâ rêtë húpå vúiá ngûúiâ lûúiâ . Qua á trònh saná g tacá nhanh vaâ co á thï í lamâ moiå lucá , ú ã moiå núi, trong moiå hoanâ canã h, kï í ca ã khi ngu,ã khi ùn, khi ài hopå … Trong khi nhûnä g ngûúiâ viïtë tiïuí thuyïtë , vùn xuöi thò àûnâ g honâ g, ho å phaiã ngöiì vaoâ banâ , nghiïm tucá àöië mùtå vúiá caiá mayá tñnh. Töi luön khêm phucå cacá tiïuí thuyïtë gia la â vò thï.ë Töi toâ moâ laâ trong quaá trònh saáng taác, anh coá yá thûác tòm àiïím giao vúái ngûúâi àoåc khöng, hay trûúác hïët, töëi ûu vaâ quan troång nhêët laâ thoãa maän mònh trûúác? Mònh la â töië thûúnå g chû,á tuy vêyå àoá cunä g la â mötå cöng thûcá mang tñnh lyá thuyïtë . Búiã vò, nïuë tacá phêmí co á thïí lan toaã va â àûúcå àöcå gia ã àoná nhênå thò cunä g la â mötå camã hûná g. Têtë nhiïn coá nhûnä g tacá gia ã ú ã thúiâ àaiå ho å khöng ai chêpë nhênå , maiä sau nayâ hêuå thï ë múiá tung hö, nhûng töi nghô àoá cunä g laâ sö ë phênå thöi chûá banã thên hoå cunä g khöng mong muönë thï.ë NGÛÚI TA ÀANG PHÓ BANÁ G, LÏN ANÁ CAIÁ KHÖNG PHAIà LA  THÚ Àûúåc biïët anh laâm thú rêët súám, tûâ 16 tuöíi àaä bùæt àêìu gêy chuá yá, cho àïën hiïån taåi, anh vúái thú ca cuäng coi nhû khöng rúâi khöng boã. Sûå thûåc thò àiïìu gò khiïën anh gùæn boá lêu daâi vúái thú àïën vêåy? Töi yïu thú nhûng cunä g dõ ûná g vúiá viïcå coi thú laâ têtë ca.ã Thú khöng phaiã la â triïtë hocå , nïuë muönë lamâ triïtë hocå ài viïtë triïtë ài, thú cunä g khöng phaiã cêu chuyïnå , nïuë muönë cêu chuyïnå öng ài viïtë tiïuí thuyïtë ài, thú noá cunä g khöng phaiã la â lõch sû,ã tuyïn ngön hay caiá gò ca.ã Thú khöng phaiã con lûaâ àï í ngûúiâ ta chêtë lïn vai noá moiå thû.á Va â nïuë nhû thï ë thò no á khöng bao giúâ co á thï í ài lïn àónh thi sún. Thú laâ thú thöi. La â mötå sanã phêmí cuaã camã xucá , traiá tim àûúcå thï í hiïnå ra bùnç g ngön ngû.ä Nhûng duâ tên hònh thûcá hay gò ài nûaä thò thú phaiã co á nhõp àiïuå , töi noiá nhõp àiïuå chû á khöng noiá vênì . Va â thú phaiã la â thû á àï í ngûúiâ ta nhú,á thuöcå àûúcå . Nhên Ngaây thú sùæp túái, Höåi Nhaâ vùn seä coá möåt höåi thaão vïì traách nhiïåm xaä höåi cuãa nhaâ thú, theo anh, vúái tû caách möåt ngûúâi viïët, traách nhiïåm xaä höåi cuãa nhaâ thú laâ gò? Trûúcá hïtë , nha â thú la â mötå cöng dên, va â nhû moiå cöng dên khacá , ho å phaiã co á tracá h nhiïmå vúiá xa ä höiå . Nhûng àiïuì quan tronå g hún, nhaâ thú conâ co á tracá h nhiïmå vúiá chû,ä vúiá chñnh mònh va â vúiá àöcå gia ã cuaã ho.å Ào á chñnh la â tracá h nhiïmå xa ä höiå cuaã mötå ngûúiâ cêmì butá , khöng chó viïtë vò camã xucá ca á nhên ma â conâ phaiã y á thûcá àûúcå gia á trõ cuaã ngön tûâ mònh taoå ra. Töi bùtæ àêuì lamâ thú tû â rêtë súmá , thúiâ sinh viïn cunä g tûnâ g àûúcå àoná nhênå kha á tötë , nhûng töi khöng vöiå in sacá h. Hai mûúi mêyë nùm sau, töi vênî chûa in, àún gianã vò chûa camã thêyë thûcå sû å xûná g àaná g. Töi luön coá y á thûcá rùnç g, nïuë àa ä xuêtë banã , thò phaiã la â mötå têpå thú àu ã sûcá thuyïtë phucå , àu ã àï í töi khöng phaiã “ngûúnå g” vï ì sau. Trong thúiâ gian gianä cacá h vò Covid, töi tònh cúâ ài uönë g rûúuå vúiá banå be,â Àö î Anh Vu ä bêtë ngú â àocå thuöcå lonâ g mötå baiâ thú cuaã töi tû â thúiâ sinh viïn, baiâ thú ma â chñnh töi cunä g khöng conâ nhú á ro.ä Röiì mötå àöcå gia ã tû â Canada gûiã cho töi mötå baiâ khacá , mötå baiâ ma â töi cunä g àa ä lanä g quïn. Tûâ nhûnä g khoanã h khùcæ ào,á töi múiá thêyë mònh co á nhu cêuì quay laiå vúiá thú, têpå húpå va â in laiå nhûnä g tacá phêmí cu,ä nhû mötå cacá h lûu giûä chñnh mònh. Thûåc tïë, ngaây nay thú ca dûúâng nhû khöng coân giûä võ trñ quan troång trong àúâi söëng tinh thêìn cuãa cöng chuáng nhû trûúác, àiïìu naây coá khiïën nhûäng ngûúâi laâm thú nhû anh nhuåt chñ khöng? Töi khöng nghô vêyå . Thú khöng mêtë ài, chó laâ no á hiïnå diïnå theo nhûnä g cacá h khacá nhau. Ngayâ xûa, thú co á mùtå trong moiå ngo ä ngacá h àúiâ sönë g vò khöng coá nhiïuì loaiå hònh giaiã trñ khacá . Conâ bêy giú,â sû å canå h tranh lúná hún, nhûng thú vênî co á sûcá sönë g riïng. Ngûúiâ ta vênî nhùcæ vï ì thú, thêmå chñ nhûnä g ai phï phaná thú, chï bai thú, thò cunä g la â vò ho å conâ quan têm àïnë thú. Ngay caã nhûäng ngûúâi bó böi, chï bai, deâ bóu thú? Àuná g. Nhûnä g ngûúiâ lïn tiïnë g vï ì thú, co á thï í nghiïm tucá , co á thï í haiâ hûúcá , thêmå chñ phï phaná thò chûná g to ã ho å vênî co á mötå sû å quan têm nhêtë àõnh naoâ ào,á chû á nïuë khöng thò hoå seä khöng àaã àönå g àïnë no á lamâ gò. Vênë àï ì nùmç ú ã chö î nhûnä g caiá ma â moiå ngûúiâ àang phï phaná kia khöng phaiã la â thú. Nïuë thú hay, noá se ä àûúcå chia se,ã seä lan truyïnì , se ä tönì taiå . Töi cho rùnç g thú se ä khöng bao giúâ mêtë ài trong àúiâ sönë g con ngûúiâ . Thú àñch thûcå se ä khöng bao giúâ bõ lïn aná , khöng bao giú â bõ ruönì g bo,ã khöng bao giúâ bõ xa laná h va â luön luön àûúcå àoná nhênå . Caãm ún anh vïì cuöåc troâ chuyïån naây! Thú khöng phaãi con lûâa àïí ngûúâi ta chêët lïn vai noá moåi thûá Nha â thú Nguyïnî Tiïnë Thanh (thûá 3 tû â phaiã sang) nhênå giaiã thûúnã g Höiå Nha â vùn nùm 2024 cho têpå thú “Viïnî ca” Chên dung nhaâ thú Nguyïnî Tiïnë Thanh qua netá ve ä cuaã Àö î Hoanâ g Tûúnâ g Seä xuêët hiïån trong Ngaây thú lêìn thûá 23 àïí àoåc taác phêím “Miïìn Trung”, Nguyïîn Tiïën Thanh khiïën nhiïìu ngûúâi nhúá àïën hònh aãnh cuãa chñnh anh vaâi chuåc nùm trûúác khi laâ têm àiïím cuãa nhûäng àïm thú quaãng trûúâng àöng ngheåt ngûúâi. Vúái anh, thú khöng phaãi mang vaác nhûäng lyá tûúãng cao siïu hay nhûäng tuyïn ngön nùång nïì, maâ phaãi laâ sûå kïët nöëi chên thûåc vúái caãm xuác vaâ traái tim con ngûúâi. [ HANÅ H ÀÖ Î ] Ngayâ thú Viïtå Nam 2024 ú ã Hoanâ g Thanâ h Thùng Long
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==