9 n Thứ Sáu n Ngày 17/10/2025 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ đây vẫn giữ một niềm tin vững chắc rằng, tượng Đức Thánh Trần Hưng Đạo chính là “vị thần” lặng lẽ bảo vệ cuộc sống bình yên của họ. Trong tâm niệm người dân địa phương, tượng Trần Hưng Đạo hiên ngang một mình chỉ tay ra biển đã nhiều lần chuyển hướng bão giông, bảo vệ cho những người con Quy Nhơn được bình an. Ông Võ Ngọc Dũng 62 tuổi, người dân làng chài, chia sẻ: “Tượng Đức Thánh Trần như linh hồn của làng này vậy. Chúng tôi tin ngài đã nhiều lần chuyển hướng bão giông, che chở cho dân làng vượt qua mùa mưa bão. Sáng sớm hay chiều muộn, người làng đều lên tượng đài tập thể dục, thắp nén hương cầu mong bình an. Không chỉ có lễ, Tết, ngày thường cũng có người đến dưới chân tượng dâng hương, dâng hoa, khấn vái, cầu cho mọi điều được tốt đẹp”. Quả thật, đứng dưới chân tượng, phóng tầm mắt về Quy Nhơn bên kia bờ, khung cảnh hiện ra như một bức tranh thủy mặc, với biển ôm lấy núi, núi tựa vào trời. Trong làn gió biển mằn mặn, những câu chuyện linh thiêng về Đức Thánh Trần được người dân kể lại với niềm thành kính, truyền từ đời này sang đời khác. Không chỉ là nơi chiêm bái, tượng đài còn trở thành không gian sinh hoạt tinh thần của người dân Hải Minh. Sáng sớm hay chiều muộn, không khó để bắt gặp hình ảnh những cụ già thong thả tản bộ trên con đường dẫn lên tượng đài Đức Thánh Trần, còn trẻ nhỏ thì chơi đùa quanh dưới góc làng chài,… một cuộc sống bình dị chan hòa giữa biển cả. Từ bao đời nay, tục lệ giỗ Anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo đã trở thành nét văn hóa tín ngưỡng của người dân Quy Nhơn. Lễ tưởng niệm cũng là dịp để người dân, cán bộ và du khách hiểu hơn về cuộc đời và sự nghiệp của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Từ đó thể hiện lòng biết ơn, tri ân với những chiến công lừng lẫy của quân dân nhà Trần dưới sự lãnh đạo của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, với những trang sử hào hùng của dân tộc ta trong sự nghiệp giữ nước và bảo vệ đất nước. Năm 2000, nhân kỷ niệm 700 năm ngày mất của Hưng Đạo Vương, Sở Văn hóa Thông tin của tỉnh khi đó đã cho phép tổ chức ngày kỷ niệm này mang tính chất lễ hội. Từ đó đến nay, cứ đến ngày giỗ, tại đền thờ đều tổ chức lễ tưởng niệm với nghi thức long trọng. Theo Phòng Văn hóa - Xã hội phường Quy Nhơn, đền thờ, tượng Trần Hưng Đạo ngoài giá trị lịch sử, kiến trúc, còn là địa chỉ văn hóa mang tính tâm linh của cộng đồng cao. Di tích là những địa chỉ có thể phát huy trong chương trình phát triển du lịch của địa phương. Làng chài Hải Minh không chỉ là điểm đến của những di tích xưa, nơi đây với khung cảnh núi non trùng điệp, biển ôm núi cùng vẻ ngoài hoang sơ, tất cả đã tạo nên một điểm đến hấp dẫn cho những ai muốn khám phá. Đặc biệt, từ đường Xuân Diệu du khách dễ dàng nhìn thấy tượng đài Trần Hưng Đạo uy nghi nơi cửa biển, như một điểm nhấn đầy tự hào giữa trời nước mênh mông. T.Đ thói quen giao tiếp của người Việt. “Nhiều người tin rằng, lên tiếng không mang lại kết quả, thậm chí sợ bị phản ứng ngược hoặc cho là làm khó người khác. Trong môi trường mạng, khi mua hàng qua trung gian, việc tìm đúng địa chỉ khiếu nại lại càng rối rắm. Hệ thống bảo vệ người tiêu dùng chưa đủ mạnh khiến niềm tin tố cáo càng yếu”, ông phân tích. Tâm lý này được củng cố bởi thiếu cơ chế hỗ trợ hiệu quả. Quy trình khiếu nại phức tạp, yêu cầu chứng từ, hóa đơn điện tử, trong khi đa phần giao dịch nhỏ lẻ qua mạng xã hội không có chứng cứ. Người mua, vốn đã chịu thiệt, lại phải mất thêm thời gian, công sức để đòi quyền lợi. Một cuộc khảo sát của Hội Bảo vệ người tiêu dùng (2024) cho thấy, chỉ 1/5 người tiêu dùng sẵn sàng nộp đơn khiếu nại dù biết bị lừa, lý do phổ biến là “ngại phiền” hoặc “không tin sẽ được giải quyết”. TS. Nguyễn Thu Hà cho rằng, sự im lặng này còn là một dạng “tự an ủi tập thể”. “Khi thừa nhận mình bị lừa, người ta cảm thấy mất mặt, nhất là trong các nhóm bạn bè hoặc cộng đồng trực tuyến nơi mọi người đều tỏ ra thông minh. Vì thế, họ chọn cách im lặng, coi như bài học kinh nghiệm. Nhưng chính sự im lặng ấy lại nuôi dưỡng chuỗi lừa dối tiếp theo”, chuyên gia nhận định. Bà nhấn mạnh, người tiêu dùng Việt vẫn mang nặng tâm lý “thương người bán nhỏ lẻ”, dễ cảm thông thay vì đấu tranh, trong khi các nhóm bán hàng lại khai thác lòng trắc ẩn ấy bằng chiêu “chị làm nghề chân chính”, “hàng nhà làm”, “bán để giúp chị em đẹp lên”. Theo luật sư Trần Hải Minh, để phá vỡ vòng lặp này cần hai giải pháp song song. “Thứ nhất, phải đơn giản hóa quy trình tố cáo, cho phép người tiêu dùng báo cáo nhanh qua ứng dụng hoặc cổng thông tin điện tử, không cần hồ sơ phức tạp. Thứ hai, cần có chế tài rõ ràng bảo vệ người khiếu nại, tránh tâm lý sợ bị lộ thông tin hay bị trả đũa”, ông Hải Minh nêu. Ông đề xuất xây dựng cơ chế “cộng đồng giám sát”, trong đó mỗi phản ánh hợp lệ được ghi nhận công khai, giúp tạo áp lực dư luận và buộc doanh nghiệp vi phạm không thể tiếp tục lẩn tránh. Về lâu dài, nhiều chuyên gia cho rằng, cần chuyển hóa văn hóa ngại đối chất thành văn hóa phản hồi có trách nhiệm. Người tiêu dùng không nhất thiết phải “đối đầu”, mà có thể góp ý, phản ánh, đánh giá trung thực để vừa bảo vệ mình, vừa góp phần làm sạch thị trường. HẠ ĐAN Hằng năm, vào ngày 18 đến ngày 20 tháng 8 (âm lịch) chính quyền và người dân Quy Nhơn lại tổ chức Lễ húy kỵ Đức Thánh Trần (Trần Hưng Đạo) với nhiều nghi lễ cổ truyền, trong đó có nghi lễ cúng rước giác linh Đức Thánh Trần tại tượng đài để cung nghinh về đền thờ để tổ chức lễ cúng chính. Trong khi đó, thủ thuật “hàng tặng kèm” giúp một số chủ thể né quy trình công bố, công khai giá, mà thực tế vẫn thu tiền thông qua “combo”, “liệu trình” hay “phí vận chuyển, đóng gói” giống như ở vụ việc liên quan Ngân 98. Đại diện cơ quan quản lý (trong các phát biểu chính thức gần đây) cũng nhấn mạnh tăng cường phối hợp liên ngành - y tế, công thương, công an - để truy vết chuỗi cung ứng, giám định mẫu nhanh hơn và công bố cảnh báo rộng rãi khi phát hiện chất cấm. Việc truyền thông sớm về nguy cơ sức khỏe của sibutramine và phenolphthalein trong các sản phẩm giảm cân của Ngân 98 phần nào cho thấy hướng đi đã chủ động hơn. Vụ việc Ngân 98 dưới lăng kính chuyên gia được đánh giá như một phép thử văn hóa tiêu dùng, đồng thời là cột mốc kiểm định năng lực miễn dịch của xã hội trước cám dỗ truyền thông. Khi các “thần dược mạng” có thể sinh sôi chỉ nhờ vào những gương mặt nổi tiếng, người tiêu dùng cũng có trách nhiệm không nhỏ. Các chuyên gia nhấn mạnh, pháp luật chỉ là phần nổi của tảng băng. Văn hóa tiêu dùng tỉnh táo phải được hình thành từ giáo dục và thói quen xã hội. “Nếu người dân vẫn xem quảng cáo như một hình thức giải trí, còn cơ quan quản lý không kịp theo dõi tốc độ lan truyền, thì luật dù nghiêm vẫn khó đủ sức chặn rủi ro,” TS. Nguyễn Thu Hà (ĐHQG HN) nhận định. Theo bà, sự thay đổi chỉ thật sự bền vững khi người dùng mạng hiểu rằng mỗi lượt chia sẻ, mỗi bình luận “đặt hàng” đều là hành vi góp phần vào hệ sinh thái tiêu dùng: có thể nuôi dưỡng niềm tin đúng, hoặc tiếp tay cho hàng giả và quảng cáo sai sự thật. TS. Thu Hà khuyến cáo, trong khi chờ các công cụ quản lý phát huy tác dụng, người tiêu dùng vẫn có thể tự bảo vệ mình bằng những bước rất đơn giản: kiểm tra giấy tờ sản phẩm trước khi chuyển khoản; né xa những lời hứa “hiệu quả tức thì”; báo cáo kịp thời các tài khoản quảng cáo sai phạm. Bà Hà cho rằng, vụ việc này là lời cảnh tỉnh sâu sắc cho hệ thống quản lý quảng cáo, truyền thông và văn hóa mạng tại Việt Nam: người ảnh hưởng không thể mãi là “kẻ vô can” trong chuỗi quảng cáo, bởi khi lợi ích lớn thì trách nhiệm cũng phải lớn. ĐẠT NHI Phép thử văn hóa Nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hiện chủ yếu hậu kiểm nội dung, xóa bài, chặn link sau khi nhận tố cáo. Cơ chế tiền kiểm đối với nhóm sản phẩm nhạy cảm (giảm cân, làm đẹp, hỗ trợ điều trị) còn rất mỏng. Thói quen mua sắm bằng niềm tin chứ không phải bằng thông tin đã khiến nhiều người trả giá đắt Hình ảnh Ngân 98 xây dựng để “lùa gà” Luật sư Trần Hải Minh chia sẻ: “Trong hệ thống luật Việt Nam hiện nay, nếu một influencer (người có tầm ảnh hưởng) quảng cáo sản phẩm mà không kiểm tra chất lượng, nếu sản phẩm gây hại, họ có thể bị kiện dân sự hoặc hình sự tùy mức độ thiệt hại. Ở vụ Ngân 98: người quảng cáo không thể đổ hết trách nhiệm cho nhà sản xuất nếu hợp đồng, thanh toán lợi ích đều thông qua họ”. Luật sư nhấn mạnh điều chỉnh Luật Quảng cáo 2025 (có hiệu lực 2026) là bước cần thiết để bắt người ảnh hưởng vào “khung pháp lý”. Ông cho rằng cần bổ sung quy định bắt buộc công bố minh bạch hợp đồng quảng cáo giữa influencer và nhà sản xuất, ghi rõ cam kết trách nhiệm nếu sản phẩm bị thu hồi hoặc bị yêu cầu đền bù. Lễ rước Đức Thánh Trần về đền thờ ẢNH: DŨNG NHÂN Người dân làng chài Hải Minh đi bộ tập thể dục lên tượng đài Đức Thánh Trần Hưng Đạo ẢNH: TRƯƠNG ĐỊNH Quy Nhơn
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==