KIỂM SOÁT HÓA ĐƠN, DÒNG TIỀN CHO HỘ KINH DOANH Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết, 9 tháng đầu năm 2025, hơn 18.000 hộ kinh doanh (HKD) nộp thuế khoán chuyển sang phương pháp kê khai, gần 2.530 hộ kinh doanh chuyển lên mô hình doanh nghiệp. Đặc biệt, 98% số hộ kinh doanh kê khai đã khai, nộp thuế điện tử. Trên 133.000 HKD đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. “Con số này cho thấy xu hướng tất yếu: đa số HKD đã và đang dần thích nghi và tin tưởng vào phương thức mới, sẵn sàng minh bạch hóa hoạt động để phát triển lâu dài”, ông Sơn nói. Chị Nguyễn Thu Dung, hộ kinh doanh tại chợ Ninh Hiệp (Hà Nội), cho biết, sau khi nhận hướng dẫn từ cơ quan thuế, đã bắt đầu xuất hóa đơn điện tử cho khách hàng. Lượng hàng hóa tồn kho lâu nay được kê khai hàng tồn kho. Hàng hóa xuất bán đều có thông tin đầy đủ, thuận lợi cho việc thống kê. “Ban đầu, tôi khá e ngại thủ tục. Sau khoảng 2 tháng thực hiện, việc xuất hóa đơn từ máy tính tiền dễ dàng, thuận lợi. Việc xuất hóa đơn đầy đủ giúp người bán dễ dàng thống kê lượng hàng hóa và đối tác cũng yên tâm vì hàng có giấy tờ đầy đủ”, chị Dung chia sẻ. Nhằm hỗ trợ HKD, Bộ Tài chính vừa triển khai Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với HKD khi xóa bỏ thuế khoán” với hàng loạt giải pháp thực tế. Đề án đặt mục tiêu, từ đầu năm 2026, mọi HKD được hướng dẫn, hỗ trợ chuyển đổi từ phương thức thuế khoán sang kê khai; thực hiện thủ tục thuế bằng phương thức điện tử. Ngành Thuế đã chuẩn hóa mã số thuế cá nhân, chuyển đổi mã số thuế thành mã định danh công dân cho HKD kiểm soát hóa đơn, dòng tiền. Tổ công tác thuế được thành lập tại từng địa bàn, trực tiếp hướng dẫn cài đặt, sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền và giải đáp vướng mắc tại chỗ. Nhiều lớp tập huấn, hội thảo được tổ chức nhằm giúp HKD hiểu rõ quy định mới, cách kê khai, nộp thuế điện tử và chế độ kế toán đơn giản. Để đảm bảo quá trình chuyển đổi suôn sẻ, ngành Thuế đang nghiên cứu mô hình quản lý thuế mới cho giai đoạn hậu thuế khoán. HKD sắp tới được phân nhóm theo quy mô doanh thu để áp dụng phương pháp quản lý phù hợp: hộ siêu nhỏ khai thuế đơn giản, hộ lớn được quản lý tương tự doanh nghiệp. Cơ quan thuế sẽ xác định rõ vai trò và chức năng của từng bộ phận trong quản lý HKD - từ đăng ký, kê khai, kế toán thuế, đến hoàn thuế, kiểm tra, cưỡng chế thu nợ - nhằm tránh chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ. Một trong những phương án được xem xét là thành lập các tổ chuyên quản HKD kê khai tại thuế cơ sở, thay cho bộ phận quản lý hộ khoán trước đây; xem xét thử nghiệm mô hình Tổ quản lý và hỗ trợ HKD kê khai, làm nền tảng cho quy trình quản lý thuế mới. CÔNG NGHỆ CHỐNG QUÁ TẢI CHO CÁN BỘ THUẾ Đến cuối năm 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ và cá nhân kinh doanh. Trong đó, 2,2 triệu hộ hoạt động ổn định, hơn 1,3 triệu hộ có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, đủ ngưỡng nộp thuế. Nhờ mở rộng diện quản lý, thu ngân sách từ khu vực HKD tăng mạnh: năm 2024 hơn 25.900 tỷ đồng; 6 tháng đầu năm 2025 đạt 17.100 tỷ đồng, bằng 131% so với cùng kỳ năm trước. Các địa phương có số thu thuế từ HKD tăng mạnh gồm: TPHCM, Hà Nội, Đồng Nai, Hải Phòng, Lâm Đồng, Đà Nẵng. Đáng chú ý, ngành Thuế đã rà soát bổ sung hơn 254.000 hộ vào diện quản lý, đồng thời xử lý truy thu, phạt gần 200.000 hộ, thu thêm 1.783 tỷ đồng. Đây là kết quả của nỗ lực chống thất thu và nâng cao tính tự giác tuân thủ thuế của người dân. Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có hơn 110.000 HKD đăng ký sử dụng, trong đó 20.000 hộ doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm tự nguyện tham gia. Điều này cho thấy nhận thức của HKD đã thay đổi tích cực, sẵn sàng chuyển đổi số khi có hướng dẫn và hỗ trợ phù hợp. Cơ quan thuế cho biết, dù đạt kết quả khả quan, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt không ít thách thức. Việc tuyên truyền còn hạn chế; nhiều nơi chỉ dừng ở việc “nói luật” mà thiếu hướng dẫn thực hành cụ thể như kê khai, nộp thuế điện tử, sử dụng hóa đơn điện tử. Thông tin tuyên truyền còn một chiều, chưa sát với mối quan tâm thực tế của người dân. Ở góc độ cơ quan thuế, nguồn nhân lực là vấn đề đáng lo ngại. Khi hàng triệu HKD chuyển từ khoán sang kê khai, khối lượng công việc tăng đột biến, trong khi một công chức thuế ở cơ sở hiện quản lý hàng trăm, thậm chí hàng nghìn hộ. Nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ công nghệ, nguy cơ quá tải là khó tránh khỏi. Bên cạnh đó, nhiều cán bộ thuế cần được đào tạo bổ sung nghiệp vụ, đặc biệt là kỹ năng kiểm tra sổ sách, phân tích báo cáo tài chính hộ kê khai. “Công tác phối hợp giữa cơ quan thuế và chính quyền địa phương tuy đã cải thiện nhưng vẫn chưa đồng đều. Một số nơi còn tình trạng nể nang, chưa tích cực vận động hộ kê khai, hoặc báo cáo thông tin chậm trễ, thiếu cập nhật giữa các cấp xã, phường và cơ quan thuế”, Bộ Tài chính cho biết. NGỌC LINH Chỉ còn gần 3 tháng, hàng triệu hộ kinh doanh chia tay thuế khoán - hình thức kéo dài nhiều năm qua. Việc chuyển sang kê khai được kỳ vọng giúp hộ kinh doanh có bước ngoặt mới, hướng tới sự minh bạch, công bằng và chuyển đổi số toàn diện. 5 n Thứ Sáu n Ngày 17/10/2025 KINH TẾ Cơ quan thuế hướng dẫn hộ kinh doanh thủ tục chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai ẢNH: THUẾ HÀ NỘI Trong 7 tháng đầu năm 2025, Việt Nam có 2,35 triệu hộ kinh doanh ổn định. Trong đó, khoảng 1,5 triệu hộ có doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm, nộp thuế 2.410 tỷ đồng; 791.000 hộ doanh thu từ 200 triệu đồng đến 3 tỷ đồng, nộp 7.886 tỷ đồng; 12.000 hộ doanh thu từ 3 đến 50 tỷ đồng, nộp 1.032 tỷ đồng; 1.464 hộ doanh thu trên 50 tỷ đồng, nộp 288 tỷ đồng. Trước bước ngoặt bỏ thuế khoán Cần sự hỗ trợ của Nhà nước GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội, thành viên Tổ tư vấn của Thủ tướng, cho rằng, chuyển đổi sang kê khai thuế, bước đầu chắc chắn Nhà nước phải bỏ ra chi phí lớn để hỗ trợ hộ kinh doanh (HKD) như cung cấp phần mềm kế toán, thiết bị máy tính tiền, đào tạo, hướng dẫn… Tuy nhiên, đây là khoản đầu tư sinh lợi cho tương lai. “Khi kinh doanh thuận lợi, người dân có thu nhập cao hơn, họ sẽ nộp thuế nhiều hơn. Tư duy rất đơn giản: nước nổi thì thuyền sẽ nổi. Nhà nước hỗ trợ người dân, cả nền kinh tế sẽ cùng phát triển”, ông Cường nhận định. Khi hệ thống hoạt động trơn tru, HKD thậm chí không cần kê khai hằng tháng hay hằng quý. Cơ quan thuế sẽ tổng hợp dữ liệu giao dịch, thông báo doanh thu và số thuế phải nộp, HKD chỉ cần kiểm tra, xác nhận. Để tạo thuận lợi cho người dân, tại dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đề xuất dành 0,1% tổng số thu thuế giá trị gia tăng nội địa của năm trước để hỗ trợ HKD sử dụng hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán. Thời gian qua, nhiều đơn vị cung cấp phần mềm miễn giảm chi phí cho HKD. Công ty Cổ phần MISA tặng miễn phí phần mềm khai thuế và bán hàng cho 2 triệu HKD. Đại diện Viettel cho biết, đang tính toán gói cước để hơn 80% HKD có thể sử dụng được, còn lại 20% có thể thuộc diện được giảm giá. VNPT có gói hỗ trợ số lượng hóa đơn điện tử cho các HKD đăng ký sử dụng lần đầu, miễn phí phần mềm kê khai kế toán, chữ ký số và phần mềm bán hàng. VNPT có gói dịch vụ giúp giảm chi phí cho HKD. “Một HKD có thể chỉ cần bỏ ra số tiền nhỏ bằng bát phở mỗi tháng để sử dụng đủ cả hóa đơn điện tử, chữ ký số và phần mềm kế toán”, đại diện VNPT cho biết. Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, chuyên gia thuế Nguyễn Văn Được cho rằng, việc hỗ trợ, giảm giá của đơn vị cung cấp phần mềm sẽ góp phần hỗ trợ HKD. Tuy nhiên, về lâu dài, Nhà nước nên có chính sách hỗ trợ HKD chuyển đổi. “Chính sách hỗ trợ hiện nay như phần mềm kế toán dùng chung, hỗ trợ đào tạo vẫn chung chung. Tôi kiến nghị, cơ quan chức năng cần sớm có cơ chế cụ thể về nguồn ngân sách chi tiết, nguồn tiền từ đâu, mức hỗ trợ bao nhiêu để dễ dàng thực hiện. Bước đầu, HKD yên tâm vì có sự vào cuộc quyết liệt của bộ, ngành trong khả năng”, ông Được nói. Ông Được đề xuất, Nhà nước có cơ chế để doanh nghiệp nhà nước lĩnh vực công nghệ tham gia thực hiện phần mềm kế toán dùng chung. Như vậy, Nhà nước giảm bớt quy trình thủ tục và HKD nhanh chóng thụ hưởng chính sách hỗ trợ để phát triển. QUỲNH NGA Chuyên gia đề xuất, trong quá trình chuyển đổi bỏ thuế khoán sang kê khai, Nhà nước cần hỗ trợ hộ kinh doanh như cung cấp phần mềm dùng chung, đào tạo miễn phí… GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==