9 n Thứ Sáu n Ngày 10/10/2025 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ Tranh thủ khi trời hửng nắng, bà Nguyễn Thị Phượng (55 tuổi, trú tại xóm 6, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An) lặng lẽ cúi xuống bới trong đống gạch vụn, tìm nhặt những hạt ngô, lúa còn sót lại. Ngôi nhà mới xây chưa lâu vừa là nơi ở, vừa là quán nhỏ mưu sinh của gia đình bà Phượng đã đổ sập hoàn toàn khi cơn bão số 10 quét qua. Mái nhà bị gió bốc bay hàng chục mét, đồ đạc, hàng hóa bên trong hư hỏng gần như hoàn toàn. “Chưa bao giờ chứng kiến cơn bão mạnh đến vậy. Trước khi bão vào, vợ chồng tôi cũng cẩn thận chằng néo nhà cửa, che chắn gió rồi. Nhưng gió dữ quá, vợ chồng tôi đành bất lực nhìn tài sản bay theo. Cả đời tích cóp giờ thì mất hết. Nhưng thôi, còn người là còn tất cả. Vợ chồng, con cái phải gắng làm lại từ đầu thôi”, bà Phượng nghẹn ngào. NGHĨA TÌNH TRONG GIAN KHÓ Sau 5 ngày liên tiếp tham gia hỗ trợ người dân bị cô lập giữa lũ, khi nước rút, Đại úy Lê Quốc Nhật, Công an xã Đức Minh (tỉnh Hà Tĩnh) mới có thể trở về nhà để dọn dẹp, thu xếp lại đồ đạc cho gia đình. Trong một tuần qua, gần như không có thời gian nghỉ ngơi, anh cùng đồng đội băng mình trong mưa bão, nước lũ để tiếp cận những điểm dân cư bị chia cắt, mang theo nhu yếu phẩm, thuốc men, áo phao hỗ trợ cho người dân. Người chiến sĩ công an nhân dân chia sẻ, trong những ngày hỗ trợ người dân vùng lũ, anh và đồng đội đã đối mặt với nhiều tình huống khẩn cấp. Có lúc phải chèo thuyền vượt dòng nước xiết để đưa người bệnh đến viện. Xúc động hơn là trường hợp 2 gia đình có người thân qua đời giữa lúc bị cô lập, không thể tổ chức tang lễ. Trong hoàn cảnh đó, lực lượng công an đã lặng lẽ dùng cano hỗ trợ chuyển thi thể vượt dòng lũ để đi hỏa táng. “ Giờ nước đã rút, người dân an toàn, chúng tôi mới thấy nhẹ lòng. Trong hoạn nạn, đó không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là cái tâm, sẵn sàng hỗ trợ bà con hết sức, bằng mọi giá,” Đại úy Lê Quốc Nhật chia sẻ. Nước lũ sông Lam rút dần, để lại những mảng bùn non bám dày đặc từ nền nhà, sân vườn đến bàn ghế, sách vở, dụng cụ học tập tại các trường học ở Nghi Xuân, Đức Quang, Đức Minh. Các lực lượng công an, quân đội, đoàn viên thanh niên cùng người dân đã khẩn trương bắt tay vào dọn dẹp, vệ sinh, nỗ lực khắc phục hậu quả sau thiên tai, sớm đưa cuộc sống trở lại bình thường. Cô Nguyễn Thị Hằng, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tùng Châu (xã Đức Minh) cho biết, tranh thủ cuối tuần nắng ráo và nước bắt đầu rút, nhà trường đã huy động toàn bộ giáo viên phối hợp cùng chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể để chung tay dọn dẹp vệ sinh, khắc phục hậu quả sau lũ. Tại Trường Mầm non Kim Hoa (xã Kim Hoa), công tác khắc phục nhanh chóng triển khai. Ngay từ ngày 3/10, khi nước bắt đầu rút, tập thể giáo viên đã phối hợp với đoàn thanh niên xã tổ chức dọn dẹp, làm sạch lớp học, sẵn sàng đón trẻ trở lại trường sau thời gian dài nghỉ học do mưa lũ. Khi bão lũ đi qua, trên khắp nẻo đường lại rộn lên tiếng đục, tiếng gõ, tiếng người hò nhau dựng lại mái nhà, vá lại bức tường, khơi dòng mương ruộng. Người giúp nhau từng tấm gỗ, tấm tôn, người chia nhau gói mì, chai nước. Những bàn tay gầy guộc, chai sạn lại miệt mài bắt đầu hành trình gây dựng lại cuộc sống. Không chỉ người dân tựa vào nhau, mà từ khắp nơi, những đoàn xe chở hàng cứu trợ mang theo nhu yếu phẩm lại nối đuôi nhau tìm về khúc ruột miền Trung. Hình ảnh cán bộ, chiến sĩ công an, bộ đội dầm mình trong dòng nước xiết tiếp tế nhu yếu phẩm, những đoàn thiện nguyện vượt đường xa đến chia sẻ,… đã trở thành điểm tựa để bà con thêm niềm tin. Miền Trung bao đời nay vẫn thế - nơi con người sống trong nghịch cảnh bão tố, thiên tai nhưng chưa bao giờ chịu khuất phục. Trận bão này qua, cơn lũ khác lại ập tới, để lại biết bao mất mát, đau thương. Nhưng sau mỗi mùa bão lũ, người dân nơi đây vẫn đứng lên, kiên cường. Bão lũ có thể đánh sập nhà cửa, chứ không thể bẻ gãy được ý chí, sức sống bền bỉ của người dân. Và từ hai bàn tay trắng, họ lại dựng lên mái nhà, vun vén lại ruộng đồng, thắp sáng lên ngọn lửa hy vọng… T.T.H.H đổi nhanh đến nỗi có thể dễ dàng cuốn phăng gốc rễ. 3. Bởi vì thích sự dịch chuyển, trong ba cuốn sách của Lê Xuân Sơn, tôi chọn đọc Như nước dòng mê đầu tiên. Nhiều bài trong số ấy, tỉ như “Chạm một góc Paris văn học” hay “Anh đào muôn thuở” đã dung hòa được mỹ cảm du lịch, tinh thần tri thức và chiều sâu văn hóa. Ngoài kỹ năng “đi để kể lại”, anh đã nâng tầm câu chuyện thành những đối thoại văn hóa, giữa Việt Nam với thế giới, giữa cảm xúc cá nhân và ký ức nhân loại. Ở “Chạm một góc Paris văn học” chẳng hạn, có cảm giác Lê Xuân Sơn không du ngoạn bằng đôi chân mà bằng ký ức văn học, giống như một Roland Barthes đi giữa thành phố của những ký hiệu. Mỗi địa điểm được anh kích hoạt bằng một “liên văn bản”: một câu thơ, một bản dịch, một giai thoại, vừa có chất “học giả” của người từng đọc kỹ Apollinaire, Hugo, Anatole France, vừa có chất “thi sĩ” của người đứng trước sông Seine mà “chỉ muốn tìm cầu Mirabeau”. Một sự thú vị khác trong những bài ký của Lê Xuân Sơn là sự “nhập vai” của anh. Ở kiểu viết này, người kể không đứng ngoài làm “ống kính” ghi chép thụ động, mà chủ động lựa chọn, đối thoại, và thậm chí can dự. Vì thế, điểm nhìn luôn linh hoạt, rất dễ cuốn hút người đọc. Chưa kể, cái việc “đặt mình vào trong” chính là tiền đề để mở ra một mối quan hệ hai chiều giữa tác giả và đối tượng. Quan hệ ấy không khép lại khi trang viết kết thúc; nó tiếp tục âm ỉ như một “hậu truyện” ngoài văn bản, trở thành sự đọc nối dài sau chuyến đi, những liên tưởng mới chồng lên những kỷ niệm cũ, những câu hỏi chưa kịp trả lời trở lại gõ cửa vào một thời điểm khác. Nói như nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên: “Lê Xuân Sơn viết ký bằng kỹ năng của một nhà báo, tâm hồn của một nhà thơ và tấm lòng của một con người”. HẠNH ĐỖ Quân đội dùng xuồng tiếp tế nhu yếu phẩm cho người dân vùng lũ ở Thanh Hóa Ông Hoàng Đình Sơn, Chủ tịch UBND xã Tân Kỳ (tỉnh Nghệ An) cho hay: “Trận lũ lịch sử này đã có hơn 2.000 hộ dân bị ngập, với gần 10.000 người dân của 20/25 xóm phải sơ tán, di dời khẩn cấp. Khó khăn còn nhiều, nhưng chúng tôi thấy được sự ấm áp, nghĩa tình. Nhờ sự chung tay của cộng đồng, bà con thêm vững tin để khắc phục hậu quả, sớm ổn định cuộc sống”. Tác giả Lê Xuân Sơn trong buổi ra mắt sách ẢNH: NHƯ Ý Ba cuốn sách của tác giả Lê Xuân Sơn: Đã từ lâu tôi là người thành phố, Mây trắng còn bay, và Như nước dòng mê ẢNH: NHƯ Ý SỔ TAY Có những miền đất, chỉ cần đặt chân một lần, đã thành nỗi nhớ. Phụng Dương trong tôi là thế - một thôn cổ trầm mặc nằm bên hồ Nhĩ Hải (TP Đại Lý) xanh biếc, nơi bốn mùa gió dịu dàng như khúc nhạc mùa thu. Khi sương sớm còn vương trên mái ngói rêu phong, những con hẻm nhỏ như dẫn lữ khách đi vào một cuốn tiểu thuyết chưa kịp đặt tên.Tôi ghé Phụng Dương thôn - ngôi làng mà bộ phim Đi đến nơi có gió từng khiến hàng triệu người thao thức. Ngồi trong thôn thưởng thức bánh hoa hồng, tôi chợt nhớ đến cảnh phim: Lưu Diệc Phi mặc đồ giản dị, cùng cô bạn gái mới quen, ghé nhà một bà thím người Bạch, ngồi bên hiên học làm bánh trong tiếng cười đằm thắm. Hình ảnh Ngôi sao màn bạc Hoa ngữ, như một bức tranh cổ điển: Mái tóc đen buông nhẹ, đôi bàn tay trắng ngần vụng về xoay nắn những chiếc bánh tròn, ánh mắt dịu dàng và ấm áp. Bên cạnh, các bà thím cười giòn, vừa chỉ dạy vừa ân cần như truyền lại một bí quyết gia truyền. Những cánh hoa hồng đỏ thắm được trộn cùng đường, mật ong, gói trong lớp bột mỏng - giản đơn mà tinh tế, như chính nhịp sống chậm rãi nơi thôn quê. Khói nhẹ nhàng bốc lên, hương hoa dậy nồng, quyện với mùi bột nướng thơm phức. Tôi ngồi bên hiên, lòng chợt se lại. Bánh hoa hồng chưa chạm môi, mà ký ức đã ùa về: Ký ức của một buổi chiều Hà Nội xa, khi tôi còn trẻ, bước đi trong mùa thu phai nắng, nghe thoang thoảng mùi hoa hồng ai cài trên tóc. Một miếng bánh đưa ngang môi. Vị ngọt nhẹ, mùi hoa dìu dịu tan ra chậm rãi. Không phải sự ngọt ngào vội vã của kẹo bông phố thị, mà là thứ ngọt làm ta chậm nhịp, làm mắt bỗng muốn nhắm lại để giữ trọn cảm giác. Tôi như thấy Lưu Diệc Phi - cô mỉm cười, nụ cười bình dị đến mức khó phân biệt đó là minh tinh hay một cô gái trong thôn. Trong khoảnh khắc ấy, mọi khoảng cách đều tan biến, chỉ còn lại sự chân thành của những bàn tay làm bánh. Các bà thím kể, hoa hồng ở đây không chỉ để ngắm, mà để ăn, để nhớ, để trao gửi tình thương. Người ta tặng nhau một chiếc bánh hoa hồng như gửi gắm một lời hẹn ước. Côn Minh - thủ phủ của Vân Nam, hoa hồng được gọi là “công chúa của muôn hoa”. Nhưng ở Phụng Dương, hoa hồng lại là ký ức của đời thường - một ký ức có thể nắm trong tay, cắn nhẹ và giữ mãi trong lòng. Chiều xuống, gió từ hồ Nhĩ Hải thổi vào Phụng Dương thôn, giàn hoa tím ngoài sân rung lên nhè nhẹ. Tôi nhai một miếng bánh nhỏ, lòng như tràn ngập cả một mùa thu thành cổ Đại Lý. Khi nhớ về Phụng Dương, tôi sẽ không chỉ nhớ núi, nhớ hồ, nhớ thành cổ, mà còn nhớ hương hoa hồng đã tan trên đầu lưỡi - thứ hương vị không chỉ ngọt ở hiện tại, mà còn làm dịu cả những ngày tháng đã qua. Có những hương vị trong đời ta dẫu mặn mòi, đắng chát hay ngọt ngào, không phai theo thời gian, mà trở thành ngọn đèn ký ức soi sáng những lối về. KHÁNH AN Vị ngọt của hoa hồng
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==