8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Sáu n Ngày 10/10/2025 1.Trước hết, phải nói ngay, Lê Xuân Sơn là người có một tình yêu đặc biệt với việc viết. Xuất phát điểm là một người làm thơ, làm báo, rồi kiêm luôn vai dịch giả (anh dịch nhiều, trong đó có một cuốn luôn nằm trong danh mục bán chạy là Trở về Eden. Một số nhà nghiên cứu thậm chí cho rằng, nó là tiền thân của dòng sách ngôn tình đang làm mưa làm gió hiện nay). Ngay ở thời điểm anh làm Tổng biên tập báo Tiền Phong, với vô vàn sự vụ quấn thân hằng ngày, thỉnh thoảng, sau mỗi chuyến đi, anh vẫn viết những bài ký vài ba nghìn chữ. Vào những dịp đặc biệt, như Tết nhất, anh viết tản văn, thứ tản văn của một người làm thơ có nhịp của lục bát, đọc dễ vào, dễ chạm. Sau lưng anh, những đàn em như chúng tôi thường nói vụng với nhau rằng: Mấy mươi năm làm cùng cơ quan mà cấm nghe thấy một “drama” tình ái nào, hóa ra libido đều được anh chuyển hóa thành chữ cả. Anh viết chăm chỉ, viết vui vẻ, viết say sưa về đủ chuyện, đủ người mà anh gặp, anh quan sát, anh chứng kiến. Có khi nó là một bài ghi chép bốn năm nghìn chữ, có lúc nó chỉ là một mẩu tin vài ba trăm chữ. Như một phóng viên tẫn trách. Sau này, điện thoại thông minh phổ biến, mấy phóng viên ảnh còn ấm ức kể với tôi: “Ngài” bao luôn việc của hội này, gặp việc là giơ điện thoại lên chụp, không cần chờ phóng viên. Làm báo có cái dở là bài vở rất dễ “lạc hậu” theo dòng thời sự. Ấy thế mà sau bao năm, Lê Xuân Sơn nói rằng, lọc lại trong đống bản thảo, số bài còn “đọc được” đủ để cho anh ra 6 cuốn sách. Nghĩa là lần này, anh ra 3 cuốn là đã tiết chế lắm rồi đấy. Ba cuốn ấy có mục tiêu, nhiệm vụ riêng: Đã từ lâu tôi là người thành phố là thơ, Mây trắng còn bay là dạng ký chân dung, Như nước dòng mê là dạng ký lữ hành. Nói chung là thơ hay là ký thì đều được viết bằng một thứ tiếng Việt rất trong sáng và tình cảm. Đây là thứ tôi thích nhất ở văn anh. 2. Như phần lớn người Việt sống xa quê, Lê Xuân Sơn có một sự gắn bó đặc biệt với làng, với đồng ruộng, với nông thôn. Cái “quê” trong thơ anh giống như một thứ điểm tựa tinh thần trong nỗi hoài hương. Sự gắn bó, xót xa, nhung nhớ của Lê Xuân Sơn với quê luôn khiến tôi nhớ đến Đồng Đức Bốn: “Trở về với mẹ ta thôi/ Lỡ mai chết lại mồ côi dưới mồ”. Nếu Đồng Đức Bốn nhìn sự “mồ côi dưới mồ” như nỗi sợ mất gốc của người nông dân bị xô dạt, thì Lê Xuân Sơn lại nhìn nỗi ấy từ hiện tại của người đã “thành phố hóa”: “Về làng không dám chào to / sợ nhầm ngôi thứ... Đã từ lâu tôi là người thành phố / giữa cái ồn ào náo nhiệt, người khôn của khó / để không lạc mất mình, tôi biết tựa vào đâu”? Một người sợ chết mà không còn mẹ để về, người kia sợ sống mà mất đi ký ức của quê nhà. Một người đối diện với mất mát đã rồi, người kia đối diện với mất mát sắp đến. Cả hai đều chạm tới cảm thức lạc mất, thứ cảm thức lớn nhất của con người hiện đại. Ở cấp độ biểu tượng, “mẹ” trong thơ Đồng Đức Bốn là quê hương, là sự bao dung nguyên thủy của đất; còn trong thơ Lê Xuân Sơn, “quê” lại trở thành ký ức đang phai dần, chỉ còn lưu dấu trong “vết sẹo cắt cỏ, băm rau” hay “gót chân còn chai nứt”. Nếu Đồng Đức Bốn khẩn cầu được “trở về”, thì Lê Xuân Sơn lại âm thầm chịu đựng sự “không thể trở về”. Đó là bi kịch của những người sống giữa hai thế giới, nông thôn và đô thị, giữa một thời đại mà sự thay LÊ XUÂN SƠN: Viết bằng tình, sống bằng chữ CÒN NGƯỜI LÀ CÒN TẤT CẢ Những ngày qua, vợ chồng bà Nguyễn Thị Lưu (48 tuổi, trú thôn Phượng Mao, xã Hoằng Giang, tỉnh Thanh Hóa) vẫn đang phải tá túc ở nhà người thân khi căn nhà cấp 4 của gia đình bị trận lốc xoáy rạng sáng 29/9 cuốn sập. Trở về nhà sau ngày điều trị tại bệnh viện với vết thương ở đầu còn băng bó do gạch ngói rơi trúng khi gió lốc càn quét, bà Lưu vội vã dọn dẹp, nhặt nhạnh những gì còn sử dụng được để duy trì sinh hoạt hằng ngày. Nhớ lại cảnh được đưa ra khỏi đống đổ nát, bà Lưu vẫn còn run rẩy. Bà kể, chồng bà bị tai biến liệt nửa người đã 4 năm nay. Con trai vừa lập gia đình đang sống chung, còn con gái dù đã có chồng và hai con nhỏ nhưng thường xuyên đưa các cháu về ở nhà ngoại… Trong khung cảnh tối om do mất điện, gió rít từng hồi, mưa trút xối xả, bà Lưu bị thanh kèo nhà rơi trúng đầu, còn người chồng bị vùi lấp dưới đống gạch ngói. Một lát sau, con gái thoát ra được, hô hoán hàng xóm và gọi chính quyền, lực lượng chức năng tới ứng cứu. Nhờ vậy, vợ chồng bà được cứu ra ngoài an toàn, được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện. “Gió bão cuốn hết rồi nhưng may mắn mọi người còn sống. Dù khó nhưng phải đứng lên, dựng lại nhà cửa thôi”, bà Lưu vừa nói, đôi tay vẫn không ngừng lần mò những thứ còn sót trên dấu tích căn nhà bị đổ sập. Kỳ cuối: Vững một niềm tin nTÚ - TRƯỜNG - HOÀI - HIỀN PHÓNG SỰ MIỀN TRUNG KIÊN CƯỜNG TRONG BÃO LŨ Một cú hat-trick của nhà báo Lê Xuân Sơn: Ra mắt đồng thời ba cuốn sách khiến những người quen biết anh ít nhiều ngỡ ngàng. Thế nhưng ai đã tiếp xúc với anh đủ lâu đều hiểu rằng, với một người viết khỏe như thế, ba cuốn có lẽ chỉ là mở đầu. Chữ nghĩa với anh không chỉ là công việc, mà còn là nơi trú ngụ của tình cảm và ký ức. Ông Trần Thanh Lâm (bìa trái), Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư, nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập báo Tiền Phong (thứ hai từ trái qua) và nhà báo Lê Minh Toản, Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong (bìa phải) chúc mừng tác giả Lê Xuân Sơn ẢNH: NHƯ Ý Cơn bão số 10 đi qua, để lại những vết thương chưa thể lành ngay. Nhưng trong chính thử thách khắc nghiệt ấy, sức sống con người lại hiện rõ hơn bao giờ hết. Họ gượng dậy từ đổ nát, hồi sinh từ mất mát, để biết rằng thiên tai có thể cướp đi nhiều thứ, nhưng không thể lấy đi niềm tin, nghị lực và khát vọng sống. Nước lũ rút, đoàn viên thanh niên Nghệ An giúp dân dọn bùn đất Bà Nguyễn Thị Lưu gượng dậy dọn dẹp sau khi nhà đổ sập
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==