9 n Thứ Năm n Ngày 9/10/2025 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ đến nay, nước lũ tại một số khu vực trũng vẫn chưa rút hết, khiến cuộc sống của người dân thêm khó khăn. Tại các xã ven sông như Đức Minh, Đức Quang, nơi nằm gần hạ lưu sông La và sông Lam, nước lũ vẫn còn ngập sâu ở nhiều tuyến đường và khu dân cư. Nhiều nhà dân chìm trong nước, sinh hoạt đảo lộn, nỗi lo bệnh tật, thiếu lương thực, nước sạch gia tăng từng ngày. Căn nhà của ông Nguyễn Quang Đạt (trú xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh) sau bão giờ chỉ còn lại một gian nhỏ để trú tạm. Những phần còn lại đã bị gió giật, mưa lớn làm tốc mái, đổ tường, hư hỏng nặng nề. Giữa dòng nước lũ đỏ đục, ông Đạt khom người mò mẫm dưới lớp bùn non để vớt lại từng hạt thóc còn sót lại. Ông Đạt cho biết, vụ năm nay mất mùa, vợ chồng thu hoạch được số lượng ít gói vào bao tải, nhưng bão, lũ dồn dập khiến toàn bộ nông sản bị thiệt hại. PHÁT HUY SỨC MẠNH “4 TẠI CHỖ” Chỉ trong vòng chưa đầy hai tháng, người dân các tỉnh Bắc Trung bộ liên tiếp phải hứng chịu những trận bão lũ kinh hoàng từ mẹ thiên nhiên. Hết chằng chống nhà cửa để tránh bão thì nay ai nấy lại cuống cuồng gói ghém đồ đạc, bồng bế con nhỏ, dắt đàn trâu bò lội bì bõm trong dòng lũ đục ngầu. Giữa cảnh khốn cùng ấy, các địa phương đã phát huy tốt phương châm “4 tại chỗ” cùng với tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giúp nhau vượt qua hoạn nạn. “Trước mưa bão địa phương đã chủ động ứng trực, thông báo, hỗ trợ bà con nhưng dòng lũ lên nhanh khiến người dân không kịp trở tay. Khi lũ tràn về, không kể ngày đêm, xã đã huy động tất cả lực lượng, tiếp cận người dân các vùng bị ngập sâu, di tản dân vùng nguy hiểm đến nơi an toàn, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em, người lớn tuổi”, ông Bùi Phú Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Nông Cống (tỉnh Thanh Hóa) cho hay. Trước những thiệt hại và khó khăn chồng chất, lại bị cô lập do cầu bị cuốn trôi sau bão lũ, chính quyền xã Yên Hòa (tỉnh Nghệ An) đã chủ động hỗ trợ nhau vượt qua hoạn nạn. Tất cả các hộ gia đình đều cử người chủ động giúp hàng xóm, dân bản của mình. Các bản ít thiệt hại hơn cũng ưu tiên hỗ trợ các bản bị nặng hơn dọn dẹp nhà cửa, bùn đất để ổn định cuộc sống. Không chỉ nội xã, các thôn, bản của xã bên cạnh cũng giang tay sẻ chia trong lúc khó khăn. Trong sáng ngày 1/10, xã Yên Na đã huy động lực lượng dân quân tự vệ cùng cán bộ xã đến bản Xiềng Líp, xã Yên Hoà để giúp dọn dẹp, khắc phục hậu quả bão lũ. Ông Lô Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Hòa cho hay: “Đến nay, đường từ Yên Hoà đi Nga My vẫn bị chia cắt do cầu cứng đã bị cuốn trôi. Lực lượng giao thông cũng đã điều máy móc lên địa bàn xã để cùng với lực lượng tại chỗ khắc phục các điểm sạt lở, thông các tuyến để người dân đi lại”. Tại Hà Tĩnh, đoàn viên thanh niên, công an đã trở thành lực lượng xung kích, kịp thời có mặt ở những nơi khó khăn nhất để sẻ chia, giúp đỡ bà con sau bão lũ. Đội hình cơ động cấp tỉnh với 200 đoàn viên thanh niên đã lập tức tỏa đi các địa phương bị thiệt hại nặng. Bên cạnh đó, 69 đội hình tình nguyện cấp xã với sự tham gia của hơn 10.000 đoàn viên đã triển khai hơn 1.000 hoạt động hỗ trợ như dọn dẹp trường học, sửa chữa nhà dân, khơi thông cống rãnh, vệ sinh môi trường, thu dọn cây đổ, vận chuyển nhu yếu phẩm cho bà con vùng lũ,… Chị Nguyễn Ny Hương, Bí thư Tỉnh Đoàn Hà Tĩnh cho biết, đơn vị đã trích 500 triệu đồng trao tặng cho 62 hộ dân có hoàn cảnh khó khăn, hỗ trợ thêm 100 triệu đồng cho người dân vùng lũ Đức Minh và Nghi Xuân, cùng hơn 1 tấn nhu yếu phẩm cho xã Đức Quang. Đến nay, tuổi trẻ Hà Tĩnh đã huy động được hơn 3 tỷ đồng cho công tác sẻ chia, hỗ trợ nhân dân sau bão. “Những kết quả vừa qua chỉ là bước khởi đầu. Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng bà con khắc phục hậu quả sau bão, lũ để ổn định lại cuộc sống. Hiện tại ở các địa phương đang tiếp tục có những hoạt động để hỗ trợ người dân”, chị Ny Hương chia sẻ. TÚ - TRƯỜNG - HOÀI - HIỀN đã thử nghiệm công nghệ thực tế tăng cường (AR) để thu hút giới trẻ. “Tôi dẫn đoàn đi qua đoạn Bát Đạt Lĩnh. Ở đây có loại thẻ gọi là Minh Tiểu Binh tích hợp AR làm hướng dẫn thông minh cho khách tham quan. Thẻ này tích hợp AI/ AR/NFC: khách quét tại các điểm dọc tường thành sẽ hiện nội dung AR giới thiệu lịch sử, nhận audio thuyết minh, gợi ý lộ trình cá nhân hóa, danh mục hoạt động tại chỗ. Mục tiêu là giúp khách theo dõi thông tin chính xác ngay trên màn hình, không phải dựa vào trí nhớ. Với nhóm trẻ, tôi thường nhắc họ dùng tính năng bản đồ và AR để định tuyến giữa các tháp canh cho đỡ lạc, còn khách lớn tuổi chủ yếu nghe audio. Khách phản hồi rất tốt”. Quay lại Việt Nam, ý tưởng tương tự có thể biến Thành cổ Quảng Trị thành “bảo tàng mở”. Theo chuyên gia du lịch số Lê Minh Tùng (Hiệp hội Du lịch Việt Nam), người xem có thể dùng điện thoại để “quay ngược thời gian”, thấy được khung cảnh bom đạn, những chiến hào, hay lời kể của nhân chứng hiển thị trên từng góc tường qua lớp AR. Ứng dụng này không chỉ mang tính minh họa, mà còn có thể giúp người dùng “tự dẫn tour”, tự chọn phiên bản trải nghiệm phù hợp: một chuyến đi để hiểu lịch sử, để tưởng nhớ liệt sĩ, hay để khám phá kiến trúc? Mỗi hành trình là một câu chuyện riêng, tạo cảm giác nhập vai thay vì nghe thuyết minh một chiều. Không chỉ vậy, ông Tùng cũng đề xuất mô hình “điểm chạm trải nghiệm” ở mỗi trụ cổng, bức tường, đoạn đất bằng cách gắn mã QR để kích hoạt video ngắn, hình ảnh đối chiếu xưa, nay, hoặc trích đoạn lời kể của nhân chứng. Những cột mốc này kết nối thành tuyến đường cảm xúc, giúp du khách vừa di chuyển, vừa dần bước sâu vào không gian lịch sử. Và nếu kết hợp thêm yếu tố “game tuyến đường ký ức”, để người tham quan có thể thu thập “vật phẩm ảo” như huy hiệu Thành cổ, bông sen tưởng niệm hay bản đồ 81 ngày đêm, thì mỗi hành trình sẽ trở thành một cuộc chơi mang giá trị giáo dục và có sự lan tỏa cao. Theo chuyên gia truyền thông du lịch số TS. Trần Thị Mai Hương, xu hướng này là bước đi tất yếu, thậm chí là chiến lược dài hạn để bảo tồn di sản. “Khi người trẻ tham gia vào câu chuyện bằng công nghệ, họ sẽ trở thành người kể lại lịch sử trên nền tảng số. Những video về “hành trình ảo” có thể trở thành xu hướng trên mạng xã hội, tạo vòng lặp truyền thông tự nhiên mà không cần chiến dịch quảng bá tốn kém”, bà Hương nói. HẠ ĐAN Trải nghiệm di sản kiểu Singapore Tại đảo quốc sư tử, công nghệ đang được tận dụng tối đa để kéo du khách đến với các điểm di sản tưởng chừng đã quen thuộc. Lau Pa Sat Heritage Trail, khu chợ cổ Telok Ayer, nay thu hút hàng chục nghìn lượt khách mỗi tuần nhờ ứng dụng AR và VR, cho phép người tham quan “quay ngược thời gian”, nhìn thấy cảnh buôn bán, phố xá và sinh hoạt cộng đồng Singapore hơn một thế kỷ trước. Cách đó không xa, Haw Par Villa, công trình nghệ thuật dân gian nổi tiếng với các mô hình địa ngục và truyền thuyết Trung Hoa, cũng đang được số hóa bằng công nghệ Virtual Reality Continuum (VRC). Dự án này giúp du khách “bước vào” không gian 3D của di tích, chiêm ngưỡng các tác phẩm được phục dựng sống động và tương tác trực tiếp với nội dung trưng bày. Du khách trải nghiệm ứng dụng AR tại khu chợ cổ Telok Ayer (Singapore) Lễ hội cầu ngư Xương Lý, truyền thống tín ngưỡng thờ cá Ông (thần Nam Hải) của ngư dân vùng biển miền Trung có lịch sử hơn 200 năm, qua nhiều lần trùng tu, từ năm 2014, nghi thức cổ truyền được phục dựng đầy đủ. Năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ghi danh lễ hội này vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Văn Ngọc cho biết, lễ hội cầu ngư không chỉ là nghi thức thần thoại mà gắn với đời sống sinh kế của cộng đồng vạn chài Nhơn Lý, là nơi lưu giữ kỹ thuật đánh cá, truyền thống lễ tế, hát múa bả trạo, hát bài chòi và các trò chơi dân gian khác. Theo các ngư dân ở Xương Lý, những ngư dân đi biển rất tôn thờ cá Ông. Khi tàu thuyền gặp mưa bão ở ngoài khơi, hoặc ngư dân rơi xuống biển thường hay có cá Ông cứu nạn. Cá Ông áp tựa lưng vào mạn thuyền làm cho thuyền khỏi bị sóng gió lật đổ, là điểm tựa cho người khi rơi xuống biển và đưa vào bờ cho đến khi sóng êm, gió nhẹ thì cá Ông lại quay trở lại đại dương. Xương Lý trước năm 1815 từng là làng biển nhỏ, đến năm 1839 được chính thức lập địa bạ và chọn núi Đơn, thôn Lý Chánh làm vị trí linh thiêng để xây dựng Lăng Ông Nam Hải, từ đó hình thành lễ hội cầu ngư. Việc kết hợp di sản với du lịch đặt ra nhiều thách thức. Trước hết là bài toán bảo tồn, làm sao giữ được nghi lễ, nghi thức không biến dạng khi mở đón khách? Thứ hai là khai thác du lịch mà không làm phản cảm hoặc “thương mại hóa” quá mức. Một số chuyên gia cảnh báo rằng “du lịch hóa lễ hội cầu ngư” có thể khiến nghi thức thiêng liêng trở thành trò diễn, nếu quản lý không chặt. Tại Gia Lai, địa phương xác định tổ chức lễ hội theo truyền thống, thường diễn ra trong ba ngày 9, 10 và 11 tháng Giêng âm lịch, đồng thời mở rộng các hoạt động phần hội như chèo thuyền, bơi thúng, hát bội, bài chòi, trò chơi dân gian… nhằm giữ cân bằng giữa phần lễ và phần hội, giữa nghi thức và trải nghiệm văn hóa. Bản đồ du lịch cũng đã đưa lễ hội vào chuỗi sản phẩm trải nghiệm địa phương. ĐẠT NHI Đưa lễ hội 200 năm tuổi vào bản đồ du lịch Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành quyết định phê duyệt Dự án bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội cầu ngư Vạn đầm Xương Lý (phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai) gắn với phát triển du lịch, chọn lễ hội này và lễ hội Katê của người Chăm làm hai mô hình thí điểm liên kết di sản văn hóa phi vật thể với du lịch. Đoàn viên thanh niên giúp dân dọn bùn đất sau lũ Lễ hội Cầu ngư Vạn đầm Xương Lý được kỳ vọng góp phần xây dựng thương hiệu văn hóa biển đảo độc đáo cho tỉnh Gia Lai Những ngày sau bão lũ, người dân các tỉnh Bắc Trung Bộ lại gượng dậy, lần tìm từ đống đổ nát những gì còn sót lại để sớm dựng lại mái ấm. Trên những ngả đường còn bùn non sau lũ, hàng dài xe chở hàng cứu trợ nối đuôi nhau, mang theo lương thực, thuốc men về các xã vùng lũ. Đứng thất thần trên con đê nhỏ, chị Nguyễn Thị Quỳnh Cúc (trú xã Lam Thành, Nghệ An) vẫn chưa tin nổi ngôi nhà của mình đã ngập sâu quá nửa, tài sản bên trong hư hỏng gần hết. “ Bão vừa qua, giờ lũ lại về, người dân chúng tôi sống sao nổi”, chị Cúc xót xa.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==