8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Năm n Ngày 9/10/2025 CON ĐƯỜNG MỚI CHO DU LỊCH VĂN HÓA VIỆT Thành cổ Quảng Trị, di tích quốc gia đặc biệt, gắn liền với trận 81 ngày đêm khốc liệt năm 1972, vừa được bom tấn Mưa đỏ đánh thức, trở thành một điểm du lịch gây sốt, được giới trẻ chú ý. Cách đó không xa, hệ thống di tích Địa đạo Vịnh Mốc, cầu Hiền Lương - Bến Hải, Đôi bờ Hiền Lương… được cộng đồng xê dịch gắn thành một chuỗi “vết khâu ký ức” của miền Trung. Giới chuyên môn kỳ vọng những địa điểm này sẽ trở thành đòn bẩy để tạo đột phá cho du lịch Quảng Trị. TS. Nguyễn Phúc An, chuyên gia phát triển sản phẩm du lịch di sản nhận định: “Hiệu ứng của Mưa đỏ giúp Quảng Trị được nhắc đến nhiều hơn, nhưng lượng khách quay lại vẫn thấp vì điểm đến chưa tạo được trải nghiệm mới. Chúng ta đang có một câu chuyện quá hay, nhưng lại kể bằng cách cũ, chủ yếu tham quan, dâng hương, chụp ảnh lưu niệm. Trong khi đó, du khách thời nay, những người chủ yếu dùng điện thoại làm cửa sổ nhìn ra thế giới, dùng mạng xã hội làm nơi lưu giữ ký ức, lại muốn được sống trong câu chuyện, được chạm vào nó chứ không chỉ đứng ngoài quan sát”. Để biến Thành cổ thành điểm hẹn văn hóa đúng nghĩa, Quảng Trị cần một chiến lược tái hiện lịch sử bằng công nghệ và cảm xúc, ví dụ như xây dựng tour tương tác AR tái dựng 81 ngày đêm khốc liệt (hiện Quảng Trị mới có tour VR360 số hóa 8 địa điểm lịch sử) hay không gian trình chiếu 3D để người xem cảm nhận được sự khốc liệt và lòng kiên cường của thế hệ cha anh. Tuy nhiên, theo ông Phúc An, con đường để di sản Việt Nam bước vào kỷ nguyên số không hề dễ dàng. Rào cản đầu tiên là thiếu hạ tầng kỹ thuật số và dữ liệu mở. Phần lớn các khu di tích vẫn vận hành bằng hình thức truyền thống: thuyết minh, pano giới thiệu, tour tuyến cố định. Ở Thành cổ Quảng Trị, chưa có bản đồ số tương tác hay ứng dụng AR/ VR để giúp khách “thấy” lại khung cảnh chiến tranh, hay nghe lời kể của nhân chứng khi họ đi qua từng bức tường. Nhiều quốc gia đã đưa công nghệ thực tế ảo vào di sản từ sớm, như Singapore với “Smart Heritage Trail”, người dùng chỉ cần quét mã QR là có thể xem tái hiện 3D của quá khứ, hay tại Bangkok (Thái Lan), đền Wat Arun (Temple of Dawn) vừa được chuyển hóa bằng dự án Temple of Dawn VR Game. Thông qua công nghệ VR, khách tham quan có thể “đi vào” khu vực thường cấm tiếp cận, như đỉnh tháp trung tâm, các phòng bên trong cầu thang, hay nhìn từ trên cao cấu trúc kiến trúc chi tiết để trải nghiệm tầng lớp không gian mà mắt thường khó thấy. TS. Đỗ Anh Đức (Trường ĐH KHXH&NV) phân tích, một trong những lý do khiến những di tích, di sản của Việt Nam chưa thu hút khách du lịch là do chúng ta thiếu kỹ năng kể chuyện. Cách kể về di sản vẫn mang nặng tính liệt kê, ít yếu tố cảm xúc. Theo ông, di sản cần được kể bằng ngôn ngữ của thời đại, bằng video ngắn, podcast, trò chơi tương tác hoặc những ứng dụng để người trẻ “chạm” vào lịch sử một cách tự nhiên. Cũng có một số nhà quản lý vẫn giữ tâm lý dè dặt khi nghe đến khái niệm “số hóa di sản”. Họ lo rằng việc đưa công nghệ vào những không gian thiêng như chùa chiền, thành cổ hay di tích cách mạng sẽ làm “mất thiêng”, khiến người trẻ đến chỉ để checkin chứ không còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa. Phản biện vấn đề này, PGS. TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh: “Công nghệ không giết chết di sản, mà giúp di sản sống tiếp. Vấn đề là ta dùng nó như thế nào”. Ông phân tích, bản chất của di sản là ký ức sống, nếu không được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại, nó sẽ dần bị chìm vào quá khứ. “Chúng ta không thể mong thế hệ trẻ yêu di sản chỉ bằng sự trang nghiêm. Họ cần được tương tác, được chơi, được khám phá và tìm thấy bản thân trong đó. Công nghệ được sử dụng đúng cách sẽ không xâm phạm tính thiêng mà còn mở rộng không gian cảm xúc, để một viên gạch, một pho tượng, một vết nứt cũng có thể trở thành câu chuyện”. DI SẢN CẦN ĐƯỢC “KỂ LẠI” BẰNG CÔNG NGHỆ Khái niệm “trải nghiệm số hóa” trong du lịch không còn xa lạ trên thế giới. Bà Nguyễn Thị Hồng (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) từng có nhiều năm làm tour Trung Quốc cho biết, tại khu di tích Trường Thành gần Bắc Kinh, BQL Di sản "chạm" công nghệ KIỆT QUỆ SAU BÃO, LẠI OẰN MÌNH GIỮA LŨ Những ngày đầu tháng 10, xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An - rốn lũ ven sông Lam, chìm ngập trong mênh mông nước bạc. Từ trên cao nhìn xuống, làng quê yên bình ngày nào nay chỉ còn lác đác vài nóc nhà nổi bập bềnh giữa biển nước đục ngầu. Nhiều nơi, nước ngập sâu lên tới 1,5 - 2 mét, chia cắt hoàn toàn giao thông và nhấn chìm hoa màu, gia súc, gia cầm. Ít ngày trước, nơi đây cũng đã phải gánh chịu trận cuồng phong từ cơn bão số 10 mang tên Bualoi. Bão đi, nước lũ lại tràn về khiến người dân kiệt quệ. Không chỉ vùng ven sông Lam, khi cơn bão số 10 vừa qua thì nhiều xã miền núi phía Tây Nghệ An cũng oằn mình trong biển nước. Tại các xã Nghĩa Hành, Tân An, Thành Bình Thọ,... lũ đã khiến hàng chục nghìn hộ dân bị ngập, nhiều nơi nước dâng tận nóc nhà. Nhiều gia đình phải trổ mái để trèo lên chờ lực lượng cứu hộ. Ông Nguyễn Xuân Nam, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hành cho biết: “Sau bão, nước lũ từ thượng nguồn hai con sông dồn dập đổ về, cộng với thời tiết mưa lớn đã khiến toàn bộ 21/21 xóm đều bị ngập, trong đó có 17 xóm bị ngập sâu. Một số thôn nước dâng cao gần 8m, phá vỡ mọi kỷ lục, người dân phải leo lên mái nhà hoặc sườn đồi tránh lũ. Ngay khi nước dâng, chính quyền xã huy động toàn bộ lực lượng, trắng đêm di dời dân khỏi nơi nguy hiểm. Do mất điện, sóng điện thoại chập chờn, nước lũ chảy xiết, phương tiện thuyền nhỏ, số lượng ít nên việc cứu trợ vô cùng khó khăn”. Tại tỉnh Hà Tĩnh, dù bão đã tan từ nhiều ngày trước, nhưng Kỳ 2: Bốn tại chỗ nNHÓM PV PHÓNG SỰ MIỀN TRUNG KIÊN CƯỜNG TRONG BÃO LŨ Việt Nam đang sở hữu kho di sản khổng lồ kéo dài suốt từ Bắc vào Nam nhưng phần lớn vẫn chỉ dừng ở tham quan và chụp ảnh. Để khai thác “mỏ vàng” này trong kỷ nguyên số, các chuyên gia cho rằng, di sản cần được “đánh thức” bằng công nghệ, bằng trải nghiệm tương tác để trở thành bản đồ cảm xúc thu hút khách du lịch. Hiệu ứng của Mưa đỏ giúp Quảng Trị được nhắc đến nhiều hơn, nhưng lượng khách quay lại vẫn thấp vì điểm đến chưa tạo được trải nghiệm mới Chưa kịp ổn định cuộc sống sau khi bão số 10 (bão Bualoi) quét qua, người dân miền Trung lại tất tả chạy lũ. Thiên tai nối tiếp thiên tai, đời sống của người dân vốn đã khó khăn nay thêm chồng chất khó khăn. Giữa muôn vàn gian khó, các địa phương đã phát huy phương châm “4 tại chỗ” cùng với tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giúp nhau vượt qua hoạn nạn. Người dân Nghệ An “chạy” lũ Người dân Thanh Hóa lội dòng nước lũ tìm tài sản
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==