6 n Thứ Bảy n Ngày 4/10/2025 KHOA GIÁO QUY ĐỊNH LẠC HẬU Khối trường đào tạo sức khỏe phải chịu quy định từ Bộ GD&ĐT và Bộ Y tế. Đối với hệ đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II và bác sĩ nội trú, quy định của Bộ Y tế đã có tuổi thọ 19-24 năm. Quy chế đào tạo sau đại học (ĐH) của Bộ GD&ĐT liên tục thay đổi, nhưng Bộ Y tế chỉ có công văn điều chỉnh, chưa có Quy chế thay thế. Thậm chí Nghị định hướng dẫn đào tạo các ngành đặc thù chuyên sâu trong lĩnh vực sức khỏe theo quy định khi triển khai Luật Giáo dục ĐH 2018, Bộ Y tế vẫn nợ 8 năm nay. Đào tạo sau ĐH đối với nhóm ngành bác sĩ (bác sĩ đa khoa, bác sĩ răng-hàm-mặt, bác sĩ y học cổ truyền…), theo quy định của Bộ GD&ĐT, các trường phải thực hiện theo yêu cầu Thông tư 16 ban hành năm 2024, có hiệu lực từ năm 2025. Trong khi đó, quy chế đào tạo chuyên khoa I, chuyên khoa II được Bộ Y tế ban hành năm 2001, Quy chế đào tạo bác sĩ nội trú (Thông tư 19) ban hành năm 2006. Từ đó đến nay, Bộ Y tế chưa có quy chế thay thế. Văn bản hướng dẫn gần đây nhất là công văn số 3077, bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực y tế trình độ CKI, CKII và BSNT gửi các cơ sở đào tạo hồi tháng 5/2025. Dù là hướng dẫn mới nhất về mặt thời gian nhưng nội dung không thay đổi nhiều với những quy định đã được ban hành cách đây 2 thập kỉ. Chuyên gia tuyển sinh của các trường đào tạo y dược truyền thống khẳng định, các quy định đã quá lạc hậu so với thực tế.Việc hằng năm, Bộ Y tế lại có văn bản hướng dẫn các trường thực hiện là một điều hết sức vô lí. Một trong những điều kiện để thực hiện đào tạo sau ĐH, đặc biệt là bác sĩ nội trú của nhóm ngành bác sĩ là cơ sở thực hành đạt điều kiện theo Nghị định 111 của Chính phủ năm 2017 (quy định về tổ chức đào tạo thực hành trong đào tạo khối ngành sức khỏe). MỞ RỘNG MÔ HÌNH ĐÀO TẠO Mỗi năm cả nước có khoảng 900 bác sĩ nội trú tốt nghiệp. Một con số còn rất khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, song nhiều ý kiến xung quanh việc định hướng đào tạo của hệ đặc thù này. Từ năm 2022, các nhà giáo dục trong lĩnh vực y tế đã bàn về vấn đề này. Tuy nhiên, đến nay chưa có một văn bản nào thay thế thông tư 19 cách đây 19 năm. Theo thông tư 19, bác sĩ nội trú là một trong những phương thức đào tạo những chuyên gia giỏi, nhân tài trẻ của ngành y tế. Ra đời từ năm 1974, ban đầu bác sĩ nội trú của Trường ĐH Y Hà Nội chỉ tuyển sinh đếm trên đầu ngón tay. GS.TS Tạ Thành Văn, nguyên Chủ tịch Hội đồng trường, Trường ĐH Y Hà Nội cho biết, bác sĩ nội trú ra đời ở Pháp vào năm 1802 đến nay, mô hình đã có nhiều thay đổi. Linh hồn của mô hình này, là gắn kết chặt chẽ giữa quá trình tuyển chọn có tính cạnh tranh; quá trình cập nhật kiến thức và phát triển chuyên môn tay nghề dưới sự giám sát khắt khe của môi trường thực hành, bệnh viện và nhà trường; hỗ trợ quá trình đào tạo BSNT có tính hệ thống. Sau 50 năm, trường ĐH Y Hà Nội đào tạo được trên 5.100 bác sĩ nội trú. Ông cho rằng, không nên coi nội trú là đào tạo nhân tài to tát. Đây là đào tạo chuyên khoa bắt buộc, trong quá trình đào tạo thì chọn lọc tinh hoa. Một giáo sư trong Hội đồng GS ngành y bày tỏ quan điểm, ngày xưa bác sĩ nội trú là tinh hoa vì điều kiện đào tạo chỉ cho phép ta nhận được rất ít người, nên phải chọn lọc. Nhưng hiện tại, bác sĩ không qua khóa đào tạo như thế mà vẫn được tham gia chữa bệnh thì rất đáng ngại cho bệnh nhân. Nếu muốn có tinh hoa, chúng ta có thể lọc ra trong số được đào tạo nội trú để bồi dưỡng tiếp. Theo ý của vị giáo sư này, cần tiến tới đào tạo bác sĩ đạt như mô hình nội trú hiện nay mới có thể đảm bảo yêu cầu chăm sóc sức khỏe người dân trong bối cảnh hiện tại. Nếu muốn đào tạo tinh hoa, phải ở một phương thức khác. Bởi mô hình đào tạo bác sĩ nội trú của Việt Nam vẫn còn ít thời gian hơn thế giới. Không có quốc gia nào đào tạo bác sĩ 6 năm để hành nghề như Việt Nam. Quá trình đào tạo bác sĩ nội trú chính là đào tạo bác sĩ tay nghề cao ngay tại các bệnh viện, thời gian này không còn đào tạo lí thuyết. GS.TS Nguyễn Hữu Tú, Hiệu trưởng Trường ĐH Y Hà Nội cho biết, để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh chất lượng cao ngày càng gia tăng của người dân, các bác sĩ nội trú đóng vai trò rất quan trọng. Do vậy, mô hình đào tạo bác sĩ nội trú cần thiết phải mở rộng, để đáp ứng nhu cầu của xã hội, đồng thời phù hợp với xu hướng quốc tế hiện nay. GS. Tú lấy ví dụ, trước đây, Pháp cũng chỉ đào tạo bác sĩ nội trú khoảng 10-20%, sau đó tăng lên 50%. Hiện nay quốc gia này đang đào tạo 100% bác sĩ hành nghề là bác sĩ nội trú. Nhiều nước phát triển cũng đã đào tạo 100% đội ngũ bác sĩ theo mô hình bác sĩ nội trú. Trường ĐH Y Hà Nội là trường đào tạo số lượng bác sĩ nội trú lớn nhất cả nước. Mỗi khóa, trường đào tạo khoảng 440 sinh viên nội trú ở tất cả các chuyên khoa. Tính đến năm 2014, nhà trường đã đào tạo 1.770 thầy thuốc nội trú, hành nghề tại các bệnh viện lớn trên cả nước, chủ yếu là các bệnh viện tuyến trung ương. NGHIÊM HUÊ Ngày hội lựa chọn nguyện vọng của bác sĩ nội trú Trường ĐH Y Hà Nội ẢNH: NGHIÊM HUÊ Bác sĩ nội trú là một hệ đào tạo đặc thù của khối ngành sức khỏe. Tuy nhiên, với những yêu cầu mới trong chăm sóc sức khỏe người dân, việc đào tạo bác sĩ nội trú cần được “phổ cập”. Một chuyên gia chia sẻ, nếu giữ chỉ tiêu đào tạo bác sĩ nội trú có giới hạn như hiện nay không ổn. Các bác sĩ nội trú được đào tạo ít và chủ yếu công tác tại các bệnh viện tuyến trung ương, trong khi rất nhiều bệnh viện tuyến tỉnh có nhu cầu tuyển bác sĩ nội trú để phục vụ người dân ngay tại địa phương. Trong số 1.770 bác sĩ nội trú đã tốt nghiệp của Trường ĐH Y Hà Nội, chỉ có 2 bác sĩ về các bệnh viện của Hà Nội, chưa đến 10 bác sĩ về tỉnh công tác. Người dành cả “bầu trời” cho khoa học cơ bản Việt Nam Năm 2008, sau nhiều năm ấp ủ, tìm kiếm địa điểm xây dựng một điểm gặp gỡ khoa học quốc tế chất lượng cao cho các chương trình “Gặp gỡ Việt Nam” hằng năm, được sự hỗ trợ tích cực của lãnh đạo UBND tỉnh Bình Định (cũ), GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam quyết định lựa chọn thung lũng Quy Hòa làm nơi xây dựng ICISE. Trung tâm hoạt động theo “tinh thần Moriond”, kế thừa các “Gặp gỡ Moriond” do chính giáo sư khởi xướng và điều hành từ năm 1966. Trung tâm ICISE là nơi giao lưu, trao đổi, chuyển giao khoa học công nghệ giữa thế hệ trẻ Việt Nam và các nước, đặc biệt là các nước trong khu vực Đông Nam Á. Trung tâm ICISE đã tổ chức 40 hội nghị khoa học quốc tế đỉnh cao và 16 trường học khoa học với hơn 3.500 nhà khoa học quốc tế. Trong đó có 12 giáo sư đạt giải Nobel, 2 giáo sư đạt Huy chương Fields (Toán học), 2 giáo sư đạt giải Kavli (giải thưởng cao cấp trong lĩnh vực thiên văn), 1 giáo sư đoạt giải Shaw, 1 giáo sư đoạt giải Kalinga… Trung tâm ICISE bắt đầu xây dựng Viện nghiên cứu khoa học và giáo dục liên ngành. Viện nghiên cứu nhỏ này đã thu hút một số nhà nghiên cứu khoa học người Việt Nam đang công tác ở nước ngoài về Bình Định làm nghiên cứu và đã đào tạo được một số sinh viên đi theo con đường nghiên cứu khoa học. Trong đó, có 3 sinh viên đã nhận được học bổng tiếp tục học trình độ tiến sĩ tại các nước Pháp, Thụy Sỹ và Ý. Trung tâm đã có 2 nhóm nghiên cứu trẻ về vật lí thiên văn, vật lí lí thuyết và vật lý neutrino, sẽ tiếp tục thành lập những nhóm nghiên cứu khác. RA ĐI ĐỂ TRỞ VỀ Giáo sư Trần Thanh Vân sinh ngày 4/7/1934 tại Quảng Bình. Năm 19 tuổi, ông rời Việt Nam sang Pháp du học. Ông học Toán và Vật lí tại Đại học Paris và tốt nghiệp vào năm 1957. Khi mới 30 tuổi, mong muốn kết nối các nhà vật lí trên thế giới có cơ hội xích lại gần nhau trong tình thân ái, giáo sư Trần Thanh Vân đã sáng lập ra “Gặp gỡ khoa học Moriond”, sau đó là “Gặp gỡ Blois” về “Vật lí hạt và Thiên văn” danh giá (năm 1989), thu hút hàng trăm nhà vật lí hàng đầu thế giới. Những cuộc gặp gỡ này đã “se duyên” cho GS. Trần Thanh Vân quen biết và có mối quan hệ thân tình với cố GS.VS Nguyễn Văn Hiệu, một nhà vật lí xuất sắc của Việt Nam (nguyên Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Hiệu trưởng sáng lập Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội). Trở về quê hương sau hàng chục năm định cư ở nước ngoài, GS. Trần Thanh Vân ấn tượng về năng lực và sự chăm chỉ của các sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam. Nhiều năm sau, ông còn ấn tượng về tốc độ phát triển vượt bậc của nước nhà. Nhưng suốt nhiều năm, ông vẫn đau đáu một nỗi niềm và tình yêu dành cho khoa học cơ bản. Bởi theo ông, đất nước càng phát triển càng phải đầu tư nhiều hơn cho khoa học cơ bản, điều đó là căn cốt của quá trình phát triển kinh tế lâu dài và vững bền. Các nhà khoa học cần có vị trí xứng đáng, và có đầy đủ điều kiện để sống và phát triển khoa học của mình. Ít ai biết rằng, quá trình đưa chuỗi Gặp gỡ Khoa học về Việt Nam, vợ chồng giáo sư Trần Thanh Vân tự bỏ cả triệu USD dành dụm gần một đời người để cống hiến cho khoa học nước nhà. HOA BAN Vợ chồng GS. Trần Thanh Vân, GS. Lê Kim Ngọc được Pháp trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh với những đóng góp tâm huyết dành cho nền khoa học nước nhà. Bao nhiêu tâm huyết, nguồn lực tài chính, hai ông bà đều ưu tiên dành hết cho Trung tâm quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE). Cần phổ cập tinh hoa? GS. Trần Thanh Vân (người bên trái) trao đổi với các nhà khoa học nước ngoài tại hội thảo Neutrino do Viện IFIRSE thuộc ICISE tổ chức năm 2023 ẢNH: ICISE ĐÀO TẠO BÁC SĨ NỘI TRÚ:
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==