CẢI CÁCH VẪN THEO KIỂU “NHỔ TỪNG CÁI ĐINH” Ngày 25/9, tại tọa đàm Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, TS. Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chỉ ra 5 nguy cơ bất lợi cho doanh nghiệp gồm: chi phí tuân thủ, tiềm ẩn rủi ro, hạn chế sáng tạo, cạnh tranh. Theo ông Hiếu, rào cản pháp lý có thể nhận diện qua dấu hiệu như: quy định phức tạp, khó tuân thủ, vô hình, thậm chí bảo hộ độc quyền, làm méo mó cạnh tranh. Nhiều quy định cứng nhắc, áp đặt phương thức sản xuất kinh doanh gây rào cản đổi mới sáng tạo như quy định về điều kiện kinh doanh thường yêu cầu văn phòng có diện tích tối thiểu, máy móc, công cụ, công suất, phù hợp quy hoạch. “Một doanh nghiệp có thể phải thuê đến 3-4 người để xử lý các vấn đề liên quan đến báo cáo thuế nếu thủ tục phức tạp, trong khi nếu thủ tục đơn giản, chỉ cần 1 người có thể làm cho 3 doanh nghiệp thì chi phí sẽ hoàn toàn khác. Thậm chí, có doanh nghiệp phải bố trí cả phòng thuế, phòng kế toán với 10 đến 15 nhân sự, dẫn đến chi phí nhân lực rất lớn”, ông Hiếu cho biết. Ông Hiếu dẫn ví dụ về quy định gây rào cản pháp lý cho doanh nghiệp tại Điều 108 điều kiện cho phép hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục yêu cầu điều kiện "có trụ sở ổn định" chưa rõ ràng. Tăng chi phí khi yêu cầu diện tích làm việc tối thiểu 8m2/người, nếu tăng thêm nhân viên phải thuê thêm diện tích. PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam thẳng thắn nhìn nhận, mặc dù có rất nhiều cuộc thảo luận về việc tháo gỡ điểm nghẽn, nhưng kết quả thực tế vẫn còn mù mờ, thiếu tính khả thi. “Cách tiếp cận hiện tại chỉ tập trung tháo gỡ, thực chất duy trì một hệ thống cũ, vốn đã lạc hậu và chồng chéo. Việc chỉ chỉnh sửa để tồn tại là rất nguy hiểm. Tháo gỡ mãi có được không, hay phải thay đổi, xóa bỏ và xây dựng lại hệ thống mới? Nếu điểm nghẽn chỉ được xử lý từng phần, sẽ không bao giờ giải quyết triệt để”, ông Thiên đặt vấn đề. Ông Thiên kể lại một câu chuyện từ hơn 10 năm trước, khi một lãnh đạo tỉnh phía Nam phát biểu về việc "nhổ từng cái đinh" trong môi trường kinh doanh. Nhưng sau một thập kỷ, cái "đinh" ấy vẫn chưa được nhổ xong, trong khi hàng nghìn cái khác vẫn còn đó. Lãnh đạo thì đã thay, còn rào cản vẫn tồn tại. Điều đó cho thấy sự thiếu bền vững của cách làm theo kiểu "đụng đâu gỡ đấy". Cả nước có khoảng 2.900 dự án đình trệ, với hơn 6 triệu tỷ đồng tài sản bị “đóng băng”. Đây là hệ quả trực tiếp của một hệ thống pháp lý thiếu nhất quán và chưa theo kịp yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Hay như Luật Đất đai, mặc dù đất đai là tài sản quốc gia, nhưng trong thực tế kinh tế, nó là tư liệu sản xuất của từng chủ thể độc lập. Sự không rõ ràng giữa quyền sở hữu pháp lý và quyền khai thác kinh tế đã khiến thị trường đất đai rối ren. Luật vừa ban hành đã chuẩn bị thay đổi cho thấy, việc xây dựng pháp luật còn thiếu căn cơ và chưa xử lý đúng mấu chốt. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH ĐỘC LẬP GIÁM SÁT CẢI CÁCH Từ thực trạng trên, TS. Phan Đức Hiếu đề xuất, Việt Nam cần có cơ quan giám sát và thúc đẩy cải cách thể chế. Ủy ban này sẽ kiểm soát chất lượng quy trình soạn thảo, xác định lĩnh vực trọng tâm để nâng cao chất lượng quy định, đảm bảo tính chuyên môn, tính độc lập, phi lợi ích. Cơ quan này còn có thể chủ động xác định đâu là lĩnh vực ưu tiên, trọng tâm cần được cải cách để kiến nghị với Chính phủ. “Hiện nay, bộ, ngành chủ động tự rà soát, tự đề xuất phương án bãi bỏ quy định. Điều này khiến cải cách sẽ rất khó khăn nếu chỉ xuất phát từ nỗ lực đơn lẻ của các cơ quan thực thi pháp luật hoặc chỉ dựa vào chỉ đạo từ trên xuống của Chính phủ. Việt Nam hiện đang thiếu một cơ quan độc lập có chức năng giám sát và thúc đẩy cải cách thể chế. Nhìn ra quốc tế, Hàn Quốc, Canada, Hoa Kỳ, Anh,... đều có những cơ quan được trao nhiệm vụ rất quan trọng, bổ sung một tầng kiểm soát nữa về chất lượng thể chế trước khi một dự thảo luật được ban hành”, ông Hiếu đề xuất. Theo TS. Trần Công Phàn, Phó Chủ tịch thường trực Hội Luật gia Việt Nam, Nghị quyết 66 cũng nêu rõ đến năm 2028 làm sao xây dựng pháp luật để tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp được ổn định. Theo ông Phàn, lâu nay chúng ta thường nói đến việc “đưa pháp luật, đưa nghị quyết vào cuộc sống”, nhưng có lẽ đã đến lúc phải “đưa cuộc sống vào nghị quyết, đưa cuộc sống vào pháp luật”. “Các vướng mắc được phản ánh đầy đủ vào pháp luật và nghị quyết. Khi ban hành, pháp luật, nghị quyết đó đã là cuộc sống, tự nhiên đi vào đời sống mà không còn khoảng cách”, ông Phàn kiến nghị. QUỲNH NGA Rào cản pháp lý khiến doanh nghiệp tăng chi phí tuân thủ, tiềm ẩn rủi ro, hạn chế sáng tạo. Chuyên gia đề xuất, cơ quan chức năng cần thay đổi tư duy, tháo gỡ điểm nghẽn, xây dựng thể chế mới nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. 5 n Thứ Sáu n Ngày 26/9/2025 KINH TẾ Gỡ rào cản làm tăng chi phí doanh nghiệp Đến cuối năm 2024, cả nước có hơn 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Trong số đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm gần 98% tổng số doanh nghiệp. Người dân làm thủ tục đăng ký kinh doanh ẢNH: DDDN MỸ “SOÁN NGÔI” TRUNG QUỐC Trong 7 tháng đầu năm, xuất khẩu dừa của Việt Nam mang về hơn 306 triệu USD, tăng 40% so với cùng kỳ 2024. Đáng chú ý, Mỹ nhập khoảng 82 triệu USD, gấp đôi cùng kỳ, lần đầu tiên vượt Trung Quốc và chiếm ngôi số một về nhập khẩu dừa Việt. Riêng tháng 7, Mỹ nhập dừa Việt Nam trị giá hơn 14 triệu USD, tăng 2,3 lần so với năm trước, nhờ nhu cầu mạnh từ các chuỗi bán lẻ và ngành đồ uống, dừa tươi Việt ngày càng được ưa chuộng. Ngược lại, Trung Quốc - vốn là khách hàng số một nhiều năm liền - chỉ đạt gần 67 triệu USD sau 7 tháng, tăng nhẹ nhưng thị phần giảm xuống 22%. Thị trường này có dấu hiệu chững lại, trong khi Mỹ cho thấy đà tăng trưởng nhanh chóng. Không chỉ Mỹ, Trung Quốc, nhiều điểm đến khác cũng tăng trưởng mạnh. Australia tăng hơn 77%, UAE tăng gấp đôi, Tây Ban Nha tăng hơn hai lần, Puerto Rico tăng gần tám lần. Đặc biệt, Campuchia nổi lên với mức tăng “sốc” 690 lần. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Thái Lan và Hàn Quốc lại giảm sâu, cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong tiêu thụ toàn cầu. Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - nhận định, nhu cầu dừa tại Mỹ, Trung Quốc và Trung Đông đều tăng nhanh trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu hạn chế, khiến giá dừa Việt cạnh tranh hơn. Từ năm 2023, khi Mỹ chính thức mở cửa cho dừa tươi Việt Nam, doanh nghiệp đã nhanh chóng tận dụng cơ hội, đầu tư bao bì, chất lượng và mở rộng kênh phân phối. GIÁ DỪA TĂNG CAO NHẤT TỪ TRƯỚC ĐẾN NAY Trong nước, giá dừa tăng kỷ lục. Nửa đầu năm, giá dao động 18.500 - 19.000 đồng/quả, cao nhất từ trước tới nay; giá bán lẻ loại một tới 25.000 đồng/ quả, gấp sáu lần so với bốn năm trước. Giá cao giúp nông dân có lãi lớn, diện tích cả nước tăng lên hơn 200.000 ha, sản lượng khoảng 2 triệu tấn/năm. Số nhà máy chế biến cũng tăng nhanh, từ 8 nhà máy năm 2015 lên 45 nhà máy năm 2024, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, diện tích và năng suất chưa theo kịp đà mở rộng, tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt về nguyên liệu thô. Hiệp hội Dừa Việt Nam khuyến cáo nông dân nên chọn giống phù hợp nhu cầu xuất khẩu, tránh rủi ro dư thừa khi thị trường biến động. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện đứng thứ 4 châu Á - Thái Bình Dương và thứ 5 thế giới về xuất khẩu dừa, với sản lượng hơn 2,28 triệu tấn/năm. Hiện tại, 225 quốc gia có nhu cầu nhập khẩu dừa, nhưng chỉ 179 quốc gia có nguồn cung. Trong đó, khoảng 5-6 nước chiếm tới hơn 90% sản lượng xuất khẩu, gồm Philippines, Indonesia, Malaysia và Việt Nam. Xu hướng tiêu dùng thiên về sản phẩm tự nhiên, thân thiện môi trường tạo lợi thế lớn cho dừa Việt bứt phá. THANH HUYỀN Mỹ lần đầu tiên vượt Trung Quốc về nhập khẩu dừa Việt Nam Mỹ lần đầu vượt Trung Quốc để trở thành thị trường nhập khẩu dừa lớn nhất của Việt Nam. Sự bứt phá này phản ánh nhu cầu tiêu dùng mới và mở ra bước ngoặt quan trọng cho ngành dừa Việt Nam. Mỹ bất ngờ vượt Trung Quốc, dẫn đầu nhập khẩu dừa Việt Nam ẢNH: VGP Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu đến năm 2030 diện tích dừa cả nước đạt 210.000 ha, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 170.000 - 175.000 ha. Trên 30% diện tích sẽ sản xuất theo quy trình GAP hoặc tương đương, và 30% có mã số vùng trồng. Đây là cơ sở để ngành dừa Việt Nam nâng cao chất lượng, gia tăng kim ngạch và củng cố vị thế trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==