8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Bảy n Ngày 13/9/2025 LÀM CHO BẢO TÀNG HẤP DẪN HƠN Từ ngày 7-11/9, Điện Biên Phủ đón một đoàn chuyên gia đến từ Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen (Pháp). Đây là bước đi cụ thể đầu tiên sau khi hai bên ký biên bản ghi nhớ hợp tác vào tháng 5/2025. Sự kiện diễn ra dưới sự bảo trợ của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, đánh dấu một chương mới trong quan hệ hợp tác bảo tàng giữa hai quốc gia. Đoàn chuyên gia do Clément Fabre, nhà sử học về lịch sử thuộc địa và đế quốc, cố vấn đặc biệt của Tổng Giám đốc Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen, dẫn đầu, gồm các chuyên gia bảo tồn, lưu trữ và thiết kế trưng bày như Clothilde Mazau, Christophe Bouillet, Manoa Quereau, Christophe Prime. Họ cùng các cán bộ Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ khảo sát, trao đổi tập trung vào ba trục chính: hiện đại hóa tuyến tham quan thường trực tại Bảo tàng Chiến thắng, chia sẻ kinh nghiệm bảo tàng học và lưu trữ, đồng thời thu thập thêm tư liệu phục vụ triển lãm tương lai. Bà Hoàng Thị Thoa, Phó Giám đốc Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ cho biết: “Các chuyên gia Pháp không chỉ mang đến kỹ thuật trưng bày và bảo tồn hiện đại, mà còn gợi ý cách kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Quan trọng hơn, chuyến công tác cho thấy tinh thần đồng hành lâu dài, không dừng lại ở hoạt động tư vấn đơn lẻ”. Được biết, Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen (thành lập năm 1988 tại Normandy) là một trong những bảo tàng lịch sử lớn nhất châu Âu về thế kỷ XX, thu hút hơn 500.000 khách tham quan mỗi năm. Tại đây trưng bày các triển lãm thường trực và chuyên đề về Chiến tranh Thế giới thứ Hai, Chiến tranh Lạnh và những thách thức toàn cầu hiện nay. TS. Nguyễn Việt Hòa (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) cho rằng: “Từ kinh nghiệm của Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen, có thể hình dung nhiều cách để thổi một làn gió mới vào không gian trưng bày ở Điện Biên, như là mở rộng thành những chuyến tham quan theo cấp học, để học sinh được tiếp cận lịch sử bằng ngôn ngữ riêng của lứa tuổi. Những workshop tương tác cho học sinh thử phân tích tư liệu, đọc lại những bản sao thư từ hay hình ảnh, sẽ giúp ký ức chiến tranh trở nên gần gũi và khơi gợi nhiều suy ngẫm. Không gian bảo tàng cũng có thể trở thành nơi gặp gỡ của các gia đình, để cha mẹ và con cái cùng Hơn bảy thập kỷ sau trận chiến “lừng lẫy năm châu”, một đoàn chuyên gia Pháp vừa có chuyến làm việc tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, khởi động chương trình biến ký ức đối đầu thành nhịp cầu văn hóa. Đây là nỗ lực để làm mới cách truyền tải lịch sử, mở ra hướng tiếp cận hiện đại, mang câu chuyện đến gần hơn với thế hệ trẻ. Bắt tay bảo tàng Pháp kể chuyện Điện Biên CÔN SƠN, MẠCH THIỀN VÀ NHÂN NGHĨA Sáng sớm, sương còn đọng trên những ngọn thông. Con đường đá dẫn vào chùa Côn Sơn dốc nhẹ, hai bên là những trảng cỏ mịn, rải rác đá tảng sáng màu như những đốm ký ức phơi ra dưới nắng non. Tiếng suối Côn Sơn rì rầm, lẩn khuất dưới những phiến đá như bàn tay ai đó khẽ gõ nhịp. Đón tôi ngay cổng chính vào chùa, cư sĩ Lâm Thanh Tư (một người con của vùng đất Chí Linh đã nhiều năm nghiên cứu về lịch sử, văn hóa của Côn Sơn - Kiếp Bạc) nở một nụ cười như chào đón người thân. Với anh, được sinh ra và lớn lên ở vùng đất này chính là một vinh dự và niềm tự hào vì càng nghiên cứu, càng tìm hiểu, anh càng thấy mình quá may mắn. Vừa dẫn đường và qua lời kể chuyện, anh đưa tôi bước vào một không gian lịch sử hàng trăm năm. “Côn Sơn trước hết là không gian của thiền và chữ. Từ dấu chân Đệ tam Tổ Huyền Quang, đến bóng người Nguyễn Trãi, bậc đại trí, đại nhân trung hưng quốc gia. Nơi đây được hun đúc thành một “thư phòng mở” giữa núi rừng. Sách vở ở Côn Sơn không chất trên kệ, mà dựng thành đá tảng, treo vào tiếng chuông. Người xưa đến đây để soi lòng trước suối, để tập nói những lời tốt đẹp trước khi đem lời đi gỡ rối cho thiên hạ”, cư sĩ Tư chậm rãi trò chuyện. Vừa đi vừa bàn luận, cư si Tư dẫn tôi đến gò thông nơi có Bàn Cờ Tiên. Ánh nắng chéo qua tán lá, từng tia nắng như kẻ ô trên mặt đá vuông tạo nên một bàn cờ lớn của thời gian. “Đây là nơi được ví như điểm gặp nhau của Đệ tam tổ Huyền Quang, thi sĩ của từ bi và bậc đại trí Nguyễn Trãi, nhà chính trị của nhân nghĩa. Một người tu, một người trị, cả hai cùng “đặt quân” theo cùng một lẽ, cái thiện phải có kỷ luật, cái đẹp phải có nền. Chỉ có nền, cái thiện mới bền. Chỉ có kỷ luật, cái đẹp mới sâu” cư sĩ Tư giảng giải. Trên cao nhìn về Kỳ Lân Sơn tự, thông đứng chụm đầu, những thân cây rướn lên như những dòng kinh thẳng. Gió quệt qua mái ngói cũ ngân ra âm thanh mỏng như tơ. Tấm bia đá xưa khắc công đức, chữ đã mòn, nhưng cái “thần” vẫn hiện. Những cụ già đi chậm trên bậc đá, vừa đi vừa lần tràng hạt. Một bà mẹ trẻ giữ tay con không cho viết vẽ lên đá. Tôi nghĩ, đạo ở Côn Sơn không ẩn trong nội điện, mà ở chính cử chỉ ấy. Nhắc một đứa trẻ dừng tay trước đá cổ, một bài học nhập môn của Thiền phái Trúc Lâm. Côn Sơn cũng là không gian của những câu thơ nhuần thắm. Người đời nhắc đến bài ca nước suối rì Yên Tử - nơi khởi nguồn, qua Vĩnh Nghiêm - nơi bồi đắp tri thức, mạch Trúc Lâm xuôi về Côn Sơn-Kiếp Bạc. Ở đây, tiếng suối rì rầm của Côn Sơn gặp tiếng trống trận vọng về từ Kiếp Bạc. Bóng thông cổ giao thoa với cờ lệnh bát quái trên bờ Lục Đầu. Một bên là cõi thiền và nhân nghĩa in đậm dấu Huyền Quang, Nguyễn Trãi và một bên là hào khí và kỷ cương của Đức Thánh Trần. Mái đình trầm Kiếp Bạc “đại bản doanh” linh thiêng của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn Hai bảo tàng cùng chia sẻ một sứ mệnh: nghiên cứu lịch sử chiến tranh để suy ngẫm về điều kiện của hòa bình “Sách vở ở Côn Sơn không chất trên kệ, mà dựng thành đá tảng, treo vào tiếng chuông. Người xưa đến đây để soi lòng trước suối, để tập nói những lời tốt đẹp trước khi đem lời đi gỡ rối cho thiên hạ”. Cư sĩ LÂM THANH TƯ nHOÀNG DƯƠNG PHÓNG SỰ Nhịp cầu ngoại giao văn hóa Từ Bảo tàng Dân tộc học (1997) đến các dự án bảo tồn di sản gần đây, Pháp đã đồng hành hơn 25 năm trong phát triển bảo tàng Việt Nam. Tuy nhiên, Điện Biên Phủ mang tính biểu tượng đặc biệt: hai dân tộc từng ở hai chiến tuyến giờ lại cùng nhau kể lại lịch sử. Kléber Arhoul, Tổng Giám đốc Bảo tàng Ký ức chiến tranh Caen nhấn mạnh: “Hai bảo tàng cùng chia sẻ một sứ mệnh: nghiên cứu lịch sử chiến tranh để suy ngẫm về điều kiện của hòa bình”. Ở đây, bảo tàng không đơn thuần là nơi trưng bày, mà trở thành công cụ ngoại giao văn hóa - một dạng “ngoại giao ký ức” giúp hàn gắn, hiểu biết lẫn nhau và cùng hướng tới hòa bình. THEO DẤU CHÂN PHẬT HOÀNG Kỳ 3: Côn Sơn-Kiếp Bạc, nơi giao thoa nhân nghĩa, Các chuyên gia Pháp không chỉ mang đến kỹ thuật trưng bày và bảo tồn hiện đại, mà còn gợi ý cách kể lại lịch sử bằng ngôn ngữ gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==