HÀNH TRÌNH 80 NĂM - NỀN TẢNG PHÁP LÝ CHO SỰ PHÁT TRIỂN Ngày 28/8/1945 đã trở thành mốc đánh dấu sự ra đời của nền Tư pháp Việt Nam độc lập, gắn liền với Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Trải qua 80 năm đồng hành cùng đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, điều hành của Chính phủ, sự ủng hộ, tin cậy của nhân dân, ngành Tư pháp không ngừng củng cố vai trò, đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Ninh (Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Ban cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp), trải qua cuộc trường chinh gian khổ, từ năm 1975 nước nhà thống nhất và đến năm 1986, Đảng ta phát động công cuộc đổi mới vĩ đại, từng bước hoàn thiện mô hình phát triển phù hợp hơn với thực tiễn đất nước. Nhu cầu xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, chuyển phương thức quản lý, điều hành từ chủ yếu dựa trên mệnh lệnh hành chính, quan liêu sang dựa trên luật lệ và tuân thủ quy luật thị trường ngày càng trở nên cấp thiết. Trên cơ sở đó, với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, chúng ta đã xây dựng được hệ thống pháp luật điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, tạo nền tảng pháp lý để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng, bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Trong thành quả chung của quá trình đổi mới, có đóng góp quan trọng của công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Bên cạnh những thành tựu, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhìn nhận thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta thời gian qua cho thấy còn những hạn chế, bất cập và những “điểm nghẽn” về thể chế như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra. Chẳng hạn: Chất lượng xây dựng, hoàn thiện pháp luật chưa đáp ứng nhu cầu của thực tiễn, một số luật mới ban hành đã phải sửa đổi, nhiều quy định còn gây khó khăn, cản trở việc thực thi, chưa tạo môi trường thật sự thuận lợi để thu hút các nguồn lực của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, khơi thông nguồn lực trong dân; thủ tục hành chính còn rườm rà; tổ chức thực thi pháp luật, chính sách vẫn là khâu yếu… Tại buổi làm việc với Ban cán sự đảng Bộ Tư pháp ngày 7/11/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Nước ta đã hình thành hệ thống pháp luật tương đối đồng bộ, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, cơ bản điều chỉnh tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội; tạo nền tảng pháp lý để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế của đất nước. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu đưa đất nước tiến vào Kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Bộ, ngành Tư pháp phải đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển, dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Mục tiêu của các quy định pháp luật là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; duy trì, bảo đảm trật tự xã hội; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; bảo đảm công bằng, bình đẳng, minh bạch, dễ tiếp cận. ĐỔI MỚI TƯ DUY GÓP PHẦN THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN Bám sát những chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm và các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tiến sĩ Nguyễn Hải Ninh cho rằng, để không bỏ lỡ những cơ hội phát triển, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, phấn đấu hoàn thành thắng lợi mục tiêu của đất nước 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng, 100 năm thành lập nước, đưa nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trên cơ sở những định hướng chỉ đạo của Đảng có thể thấy, đã rất chín muồi để thúc đẩy việc đổi mới căn bản công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó, cần chú trọng một số giải pháp trọng tâm. Trong đó, cần đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, coi đây là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển. Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Ninh, trong kỷ nguyên mới, pháp luật phải thật sự là nền tảng của phát triển, phục vụ phát triển và thúc đẩy phát triển; “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể”. Chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật phải bắt đầu từ việc kiên quyết thay đổi nhận thức, phá bỏ mọi rào cản, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ của ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân trong xây dựng pháp luật. Tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tiết giảm chi phí tuân thủ, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”; tạo môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, thuận lợi; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; thực hiện tốt nguyên tắc “công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm”. Bên cạnh đó phải đổi mới mạnh mẽ quy trình xây dựng pháp luật gắn với nâng cao chất lượng văn bản pháp luật; có chính sách cụ thể, rõ ràng; không đẩy khó khăn cho người dân, doanh nghiệp trong thiết kế chính sách và các quy định pháp luật. Tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật gắn với sắp xếp lại bộ máy trong hệ thống chính trị, bảo đảm “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”… Trao đổi với PV báo Tiền Phong, Giáo sư - Tiến sĩ Phan Trung Lý (nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội) đánh giá rất cao việc Bộ, ngành Tư pháp trong bối cảnh đất nước vừa hoàn thành việc tinh gọn bộ máy tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đã có những đóng góp to lớn trong việc xây dựng, thẩm định nhanh các văn bản quy phạm pháp luật nhằm đáp ứng “tình hình mới”. Theo ông, các văn bản pháp luật thời điểm này phụ thuộc vào yêu cầu cần thiết hay không, nếu cần thiết thì 1 hay nhiều văn bản cũng phải ưu tiên bố trí cán bộ làm và đảm bảo yêu cầu chất lượng. Nêu quan điểm về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật trong kỷ nguyên mới, Giáo sư - Tiến sĩ Phan Trung Lý cho hay, trước hết cần phải xem là chúng ta tư duy về hệ thống pháp luật hiện nay ra sao và cách làm luật của chúng ta hiện đã đáp ứng được yêu cầu chưa? Mối quan hệ giữa hệ thống pháp luật của Việt Nam với pháp luật thế giới, pháp luật quốc tế như thế nào? Cách làm luật của chúng ta hiện nay với giải quyết các vấn đề thực tế đặt ra ra sao? Ông nhấn mạnh “pháp luật vẫn là pháp luật, luật phải là luật, không yêu cầu luật rộng hay luật hẹp; luật phải được ban hành theo quy trình nhất định và phải được thực hiện nghiêm chỉnh, vi phạm pháp luật phải bị xử lý nghiêm minh… Các nhà lãnh đạo nói rất hay ở chỗ luật không nhất thiết phải thật dài lê thê, luật có thể 1 điều, 2 điều, đó chính là chúng ta đổi mới tư duy”. Từ đó, ông Phan Trung Lý nhận định rằng thời gian tới cần cụ thể đổi mới tư duy trong quan niệm hệ thống pháp luật, giữa pháp luật với các quy phạm khác (quy phạm xã hội, quy phạm đạo đức). Vấn đề đặt ra là đổi mới tư duy xây dựng pháp luật trong kỷ nguyên mới thế nào để tránh bị lạc hậu, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung. HOÀNG AN Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Ninh (Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Ban cán sự Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp), trong Kỷ nguyên mới, pháp luật phải thật sự là nền tảng của phát triển, phục vụ phát triển và thúc đẩy phát triển, “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể”. Tại buổi làm việc với Ban cán sự đảng Bộ Tư pháp ngày 7/11/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Nước ta đã hình thành hệ thống pháp luật tương đối đồng bộ, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, cơ bản điều chỉnh tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội; tạo nền tảng pháp lý để phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế của đất nước. Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh Giáo sư – Tiến sĩ Phan Trung Lý Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp vào tháng 11/2024 14 VƯƠN RA BIỂN LỚN n SÕ 242+243+244+245
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==