ÂM VANG TỪ MÙA THU LỊCH SỬ Bản Tuyên ngôn Độc lập được Chủ tịch Hồ Chí Minh chấp bút vào cuối tháng 8/1945, trong bối cảnh đặc biệt của lịch sử đất nước. Cuộc Cách mạng Tháng Tám đã thành công nhanh chóng, đất nước giành lại chính quyền từ tay phát xít Nhật. Trưa 2/9/1945, trên quảng trường Ba Đình lịch sử, giữa biển người rợp sắc cờ đỏ sao vàng, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước toàn thể nhân dân Việt Nam và thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là áng văn lập quốc vĩ đại, đánh dấu bước ngoặt lịch sử, từ một thuộc địa không có tên trên bản đồ thế giới, một chế độ phong kiến lạc hậu ở phương Đông, Việt Nam tuyên ngôn với toàn thế giới vị thế là quốc gia độc lập có chủ quyền, một chế độ của nhân dân lao động. Theo PGS.TS Nguyễn Đức Nhuệ, Chủ tịch Hội đồng khoa học - Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Bản Tuyên ngôn Độc lập đã chắt lọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại từng được thể hiện trong bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ năm 1776 và bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791. Đó là những khẳng định về quyền bình đẳng, quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của mỗi con người, của mỗi dân tộc. Cao cả và sâu sắc hơn hết, theo ông, Tuyên ngôn Độc lập chính là tiếng vọng từ ngàn đời, là cội nguồn ý chí, bản lĩnh, khát vọng độc lập, tự do của các thế hệ người Việt Nam trong hành trình dựng nước và giữ nước trải dài hàng mấy thiên niên kỷ. Không chỉ trích dẫn Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”, theo TS. Vũ Mạnh Hà, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, trong bản Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mở rộng và nâng vấn đề quyền tự do lên một tầm cao mới, không dừng lại ở quyền cho mỗi cá nhân mà mở rộng trở thành quyền của mọi dân tộc. Người viết: “Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”… Tuyên ngôn Độc lập khẳng định rõ ràng và dứt khoát: “Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!”. Theo ông Hà, sự lặp lại của cụm từ “phải được” trong một đoạn văn ngắn không chỉ là một cách nhấn mạnh về ngữ pháp, mà còn là sự khẳng định quyền thiêng liêng không thể chối cãi của mỗi người dân Việt Nam đó là quyền sống trong một đất nước tự do, độc lập, quyền làm chủ vận mệnh của chính mình. Theo PGS.TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cho biết, bản Tuyên ngôn Độc lập khẳng định những giá trị mang tính thời đại đối với tất cả các dân tộc trên thế giới, đó là tự do và độc lập. Trong bản Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 10 lần nhắc đến “Tự do”, 6 lần nhắc đến “Độc lập”. Trong 10 lần nhắc đến “Tự do” có 5 lần nói về quyền tự do/tự do cá nhân, 4 lần đề cập tự do quốc gia - dân tộc. Cả 6 lần Độc lập được người nhắc đến là độc lập cho quốc gia - dân tộc. Kết thúc bản Tuyên ngôn Độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do và độc lập. Toàn thể dân Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy”. Theo ông Hà, lời khẳng định đanh thép ấy chính là điểm hội tụ cao nhất của tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” - tư tưởng được Hồ Chí Minh đã từng bước khẳng định từ những ngày đầu bước chân đi tìm đường cứu nước cho đến thời khắc lịch sử ngày 2/9/1945. DẪN ĐƯỜNG CHO TƯƠNG LAI Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9 đã trở thành nguồn cội của sức sống dân tộc, hun đúc nên niềm tin vững bền và tinh thần yêu nước bất diệt của nhân dân Việt Nam. Ngay sau khi tuyên bố độc lập, đất nước Việt Nam bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp. Trong hoàn cảnh lực lượng còn non yếu, đất nước đói nghèo do hậu quả của chiến tranh kéo dài, nền độc lập mới giành được bị đe dọa nghiêm trọng. Trong hoàn cảnh đó, chân lý “Không có gì Áng văn bất hủ về Độc lập - Tự do Sáng 2/9/1945, trên quảng trường Ba Đình tràn ngập nắng vàng, giữa biển người rợp sắc cờ đỏ sao vàng, giọng đọc trầm ấm của Chủ tịch Hồ Chí Minh vang lên, dõng dạc và thiêng liêng: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập…”. Thời khắc lịch sử ấy, không chỉ dân tộc Việt Nam lặng đi trong xúc động, mà cả thế giới cũng phải lắng nghe. Từ đây, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chính thức ra đời và “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập ẢNH: TTXVN Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2/9/1945 ẢNH: TTXVN 10 HỒN THIÊNG SÔNG NÚI n SÕ 242+243+244+245
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==