CÊUÌ NÖIË GIÛAÄ ÀAOÃ XA VA Â ÀÊTË LIÏNÌ Àa á Thõ la â mötå àaoã chòm thuöcå quênì àaoã Trûúnâ g Sa, diïnå tñch khaá nho,ã thï ë nhûng noá co á hùnè hai àiïmí saná g thu hutá nhûnä g ngûúiâ khacá h àïnë thùm: mötå la â àiïmí check – in trùm phênì trùm tû å tucá tû å cêpë tû â caiá biïní hiïuå tû å ke ã cho àïnë vûúnâ hoa giêyë nú ã rûcå àûúcå chiïnë sô chùm socá bùnç g nûúcá vo gaoå , rûaã rau, vaâ caiá thû á hai la â tu ã sacá h ú ã trong phonâ g truyïnì thönë g. Viïcå àêuì tiïn khi àùtå chên vaoâ cùn phonâ g nayâ cuaã Trung tûúná g Nguyïnî Vùn Böní g la â kiïmí tra tu ã sacá h. Öng dùnå chñnh trõ viïn cuaã àaoã : “Nhûnä g cuönë rùtå thuyïtë giaoá thò àï í vaoâ ngùn trong, giúã ra thêyë conâ múiá nguyïn laâ biïtë anh em cunä g khöng súâ àïnë . Conâ sacá h lõch sû,ã vùn hocå , tiïuí thuyïtë , butá ky,á truyïnå ngùnæ , ky ä nùng… thò àïí ra bïn ngoaiâ , cho ngûúiâ ta dï î tòm”. Thiïuë ta á Nguyïnî Manå h Tuênë , chñnh trõ viïn àaoã Àa á Thõ cho biïtë : “Ú Ã àêy bönë bï ì la â biïní , cêy cöië thûa thútá , ngoaiâ têpå thï í thao thò phênì lúná viïcå giaiã trñ cuaã anh em àïuì dûaå vaoâ sacá h. Sacá h trú ã thanâ h mötå phênì quan tronå g trong sinh hoatå hanâ g ngayâ . Ngoaiâ sacá h lõch sû,ã tiïuí thuyïtë , thú ca, nhûnä g cuönë sacá h dayå nêuë ùn laiå àûúcå mûúnå nhiïuì nhêtë . Co á le ä anh em ú ã àaoã co á hûná g thu á vúiá viïcå nêuë ùn. Nhiïuì cöng thûcá trong sacá h àûúcå cacá chiïnë sô apá dunå g ngay khi coá àuã nguyïn liïuå . Co á höm ca ã àún võ àûúcå ùn thû ã my â ga â trönå , moná ma â trûúcá giúâ chó nghe tïn”. Ngaâ y höm sau, trïn àaã o nöí i Àaá Têy A, töi laå i gùå p möå t sûå troå ng thõ khaá c vúá i saá ch cuã a caá n böå , chiïë n sô. Ngoaâ i nhûä ng bùng rön chaâ o mûâ ng Ngaâ y saá ch Viïå t Nam, thò ngay giûä a truå súã Nhaâ àaå i àoaâ n kïë t caá c dên töå c Viïå t Nam úã trung têm àaã o, möå t phoâ ng trûng baâ y saá ch àûúå c baâ y biïå n khaá cöng phu. Taå i àêy coá ca ã trùm àêì u saá ch thuöå c nhiïì u loaå i: lõch sûã , chñnh trõ, nghïå thuêå t quên sûå , vùn hoá a, phong tuå c, tiïí u thuyïë t, buá t kyá ... Trung taá Vu ä Àònh Diïnå , chñnh trõ viïn phoá àaoã Àa á Têy A, chia se:ã “Mö hònh Ngayâ sacá h Viïtå Nam va â phong traoâ àocå sacá h trïn àaoã àa ä bûúcá sang nùm thû á tû, ài vaoâ thûcå chêtë , khöng conâ mang tñnh hònh thûcá . Nguönì sacá h àûúcå bö í sung àïuì àùnå tû â cêpë trïn vaâ cacá àoanâ ra thùm àaoã . Trong thûcå tï,ë cacá àêuì sacá h vï ì lõch sû,ã nghï å thuêtå quên sû,å thú ca, tiïuí thuyïtë , butá ky,á sacá h dayå lamâ nöng… laâ nhûnä g thï í loaiå àûúcå chiïnë sô tòm àocå nhiïuì nhêtë . Hoatå àönå g àocå sacá h àûúcå tö í chûcá baiâ banã , vúiá hai buöií mûúnå va â àocå têpå trung möiî tuênì , chu ã yïuë trong giúâ nghó va â ngayâ nghó. Hanâ g thaná g, cacá àún võ úã àaoã laiå co á mötå buöií sinh hoatå àï í àõnh hûúná g, giúiá thiïuå cho bö å àöiå tòm àocå nhûnä g cuönë sacá h hay, böí ñch. Möiî chiïnë sô àûúcå mûúnå töië àa nùm cuönë trong mötå tuênì àï í àamã baoã sacá h luên chuyïní àïuì . Cunâ g vúiá thïí thao, phong traoâ àocå sacá h trú ã thanâ h mötå trong nhûnä g hoatå àönå g àûúcå chó huy àaoã àùcå biïtå quan têm, àêuì tû sùpæ xïpë ”. “Töi thñch nhêtë sacá h vï ì lõch sûã chiïnë tranh Viïtå Nam. Nhûnä g cêu chuyïnå vï ì Àiïnå Biïn Phu,ã vï ì chiïnë dõch Hö ì Chñ Minh nhû tiïpë thïm sûcá manå h cho mònh. Thïë hï å chuná g töi cunä g àang viïtë tiïpë mötå phênì cêu chuyïnå êyë ”, thiïuë ta á Trênì Àûcá Bònh chia se.ã Möåt bêët ngúâ khaác, laâ cêu chuyïån tröìng chanh leo nhúâ saách cuãa anh Nguyïîn Thaânh Ninh, möåt ngûúâi dên söëng trïn àaão Àaá Têy A. “Töi biïët àïën cêy chanh leo nhúâ möåt cuöën saách hûúáng dêîn tröìng cêy chõu mùån gûãi ra àaão. Ban àêìu àoåc cuäng baán tñn baán nghi vò àêët úã àêy pha nhiïìu caát, gioá laåi lúán. Nhûng saách dùån kyä tûâ caách ûúm giöëng, che chùæn gioá cho cêy non nïn töi quyïët têm thûã. Mêët gêìn möåt thaáng àêìu chùm soác, cêy múái chõu leo lïn giaân. Cûá raãnh tay laâ töi lêëy nhûäng kinh nghiïåm cheáp tûâ saách ra doâ laåi tûâng bûúác, tûâ tûúái nûúác àïën tóa caânh. Àïën muâa hoa núã, nhòn nhûäng chuâm chanh leo àêåu quaã, töi múái thûåc sûå tin saách coá thïí thay àöíi caã cuöåc söëng trïn àaão. Nïëu coá thïm saách nöng nghiïåp, chùæc chùæn anh em úã àêy seä laâm àûúåc nhiïìu chuyïån hay hún nûäa”. GIAÁ SAÁCH TRONG TÊMÌ TAY Giú â ra chúi, lúpá hocå ú ã Trûúnâ g Tiïuí hocå Àa á Têy A rönå ranâ g tiïnë g bûúcá chên. Trïn bönë gia á sacá h nho ã kï satá tûúnâ g, mêyë em hocå sinh löë nhö ë chen nhau lêtå tòm nhûnä g cuönë sacá h yïu thñch. Coá àûaá öm tronå hai ba cuönë trong lonâ g, co á àûaá cêní thênå lêtå tûnâ g trang àïí chonå . Nguyïnî Höiì Diïuå Linh, hocå sinh lúpá 3, cûúiâ ranå g rú ä khi cêmì trong tay mötå têpå truyïnå tranh múiá , thêtå tha â khoe: “Con àocå gênì hïtë sacá h röiì , mong cacá cö tùnå g thïm cho con àocå tiïpë .” Ú Ã phña hai giaá sacá h àöië diïnå , Lï Xuên Viïnî , hocå sinh lúpá 4 àang hûúná g dênî cho em trai mònh chonå àuná g cuönë sacá h tranh vïì khunã g long àuöi chuyâ . “Cö coá biïtë con nayâ nùnå g bao nhiïu khöng, 8 tênë ào.á Nhûng no á ài chêmå lùmæ vò chên ngùnæ . Cö coá biïtë àuöi chuyâ cuaã no á dunâ g àï í lamâ gò khöng, àïí tû å vï.å Àuöi noá manå h cûcå ky,â quêtå mötå caiá la â gayä xûúng, mùtå àêtë thanâ h hö ë bom”. Viïnî vûaâ kï í vûaâ giú ã cho töi xem cuönë sacá h àa ä bõ lêtå ài lêtå laiå àïnë bong gayá . Theo lúiâ cêuå , têtë ca ã con trai trong lúpá àïuì thñch nhûnä g cêu chuyïnå vï ì khunã g long vaâ siïu anh hunâ g. Laiå noiá thïm, “lúpá ” cuaã Viïnî gömì nhiïuì trònh àö,å tû â lúpá 2 àïnë lúpá 5. Trûúnâ g conâ co á mötå lúpá riïng danâ h cho cacá be á mêuî giaoá lúná (4 tuöií ) va â lúpá 1. Taiå trûúnâ g Tiïuí hocå Àa á Têy A, khöng gian àocå sacá h àûúcå bö ë trñ theo mötå cacá h rêtë àùcå biïtå : gia á sacá h àûúcå àùtå ngay trong lúpá hocå , satá mùtå àêtë àï í hocå sinh dïî danâ g tiïpë cênå . Thêyì giaoá Lûu Quöcë Thõnh, ngûúiâ àa ä gùnæ bo á vúiá àaoã suötë hai nùm qua, chia se:ã “Töi àïí kï å sacá h ú ã àêy la â co á y á taoå thoiá quen àocå cho hocå sinh. Chûá bònh thûúnâ g, ngûúiâ ta se ä àï í gia á sacá h úã thû viïnå . Co á caiá gia á sacá h, khöng cênì phaiã noiá nhiïuì , tre ã se ä tû å lamâ quen vúiá sacá h, vúiá viïcå àocå ”. Hocå ú ã àaoã khacá nhiïuì so vúiá àêtë liïnì . Cacá em hocå sinh khöng coá thû viïnå lúná , khöng coá cöng viïn, rapå phim, khöng coá nhûnä g buöií da ä ngoaiå , tham quan. Chñnh vò vêyå , möiî cuönë sacá h àûúcå àûa ra àaoã àïuì trú ã thanâ h mötå ngûúiâ thêyì , dayå cacá em nhûnä g àiïuì chûa tûnâ g thêyë , thùpæ lïn nhûnä g ûúcá mú vûútå khoiã giúiá hanå cuaã honâ àaoã nho ã be.á Àï í vun àùpæ cho thoiá quen àocå , thêyì Thõnh thûúnâ g lönì g ghepá viïcå lamâ quen vúiá sacá h vaoâ tûnâ g tiïtë hocå . Khi hocå baiâ vï ì mötå danh nhên, thêyì se ä gúiå y á cho hocå sinh tòm àocå thïm sacá h vï ì ngûúiâ ào.á Khi hocå vï ì möi trûúnâ g sönë g, cacá em àûúcå khuyïnë khñch àocå sacá h khoa hocå danâ h cho thiïuë nhi vïì cêy cöië , àönå g vêtå biïní . Banã thên thêyì Thõnh cunä g giû ä thoiá quen àocå àï í lamâ gûúng cho tro.â Giûaä nhûnä g giú â nghó trûa yïn tônh, khöng kho á àï í bùtæ gùpå canã h thêyì ngöiì àocå sacá h giaoá ducå hoùcå nhûnä g cuönë sacá h vùn hocå . Theo thêyì , àocå sacá h la â cacá h tötë nhêtë àï í mú ã mang kiïnë thûcá va â kñch thñch àêuì ocá saná g taoå trong dayå hocå , nhêtë la â trong àiïuì kiïnå hanå chïë vï ì cú sú ã vêtå chêtë nhû ú ã àaoã . Nguönì sacá h hiïnå taiå chu ã yïuë àïnë tû â cacá chûúng trònh tùnå g sacá h cuaã cacá tö í chûcá nhû quyä hocå böní g Vû â A Dñnh, hoùcå tû â cacá àoanâ ra thùm àaoã . Möiî cuönë sacá h àïuì àûúcå thêyì cö, hocå tro â “sû ã dunå g hïtë cöng suêtë ”. Khi coá sacá h múiá , ca ã lúpá thûúnâ g tu å têpå laiå , chuyïnì tay nhau tûnâ g cuönë , röiì haoá hûcá àocå va â kï í cho nhau nghe nhûnä g àiïuì vûaâ hocå àûúcå . “Àöië vúiá hocå sinh Àaá Têy A, sacá h giönë g nhû súiå dêy vö hònh nöië cacá em vúiá àêtë liïnì . Töi muönë cacá em àocå sacá h, khöng chó àïí hocå gioiã hún, maâ conâ àï í biïtë mú, biïtë ûúcá ao nhûnä g àiïuì vûútå ra ngoaiâ phamå vi cuaã mùtå biïní ”, thêyì Thõnh nhùnæ nhu.ã n 10 Chuã nhêåt 27/4/2025 Phoáng sûå Trïn cacá àaoã xa giûaä mïnh möng trunâ g khúi, thêyë nhûnä g têmë bùng rön cöí suyá viïcå àocå sacá h treo ngay trucå àûúnâ g chñnh, àötå nhiïn coá chutá la å lêmî , laiå camã àönå g. Nhûnä g kï å sacá h trong lúpá hocå , trong doanh traiå àûúcå chùm chutá nhû cêy xanh trïn àaoã . Ú Ã núi cacá h àêtë liïnì ca ã mêyë trùm haiã ly,á ngûúiâ ta àocå sacá h nhû mötå cacá h àï í nhùcæ nhú á vï ì nhûnä g àiïuì quen thuöcå núi quï nha.â [ HANÅ H ÀÖ Î ] Ú Ã Trûúnâ g Sa, sacá h nhû cêy xanh Gocá trûng bayâ sacá h cuaã àaoã Àa á Têy A BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HANÂ H TÊTË CA Ã CACÁ NGAYÂ TRONG TUÊNÌ Chiïnë sô Hoanâ g Hönì g Quên, àang cöng tacá taiå àaoã Àa á Têy A, noiá thay suy nghô cuaã nhiïuì ngûúiâ : “Rêtë mong cacá nha â haoã têm, cacá àoanâ dên - chñnh - Àanã g tùnå g thêtå nhiïuì sacá h cho àaoã . Sacá h ú ã àaoã khöng phaiã àï í trûng bayâ . Sacá h la â banå àönì g hanâ h trong cuöcå sönë g hanâ g ngayâ , la â nguönì àönå g viïn sau möiî giú â huênë luyïnå , la â thû á cûuá ngûúiâ khoiã camã giacá cö lêpå ”. Cumå àaoã Àa á Têy thuöcå thõ trênë Trûúnâ g Sa gömì 3 àiïmí àaoã : Àa á Têy A, Àaá Têy B vaâ Àa á Têy C traiã daiâ trïn rùnå g san hö theo hûúná g Àöng Bùcæ -Têy Nam khoanã g 7 haiã ly.á Thanâ h lêpå ngayâ 28/10/1987, hiïnå àaoã Àa á Têy A àûúcå goiå la â “Lanâ g chaiâ trïn biïní ” hay “Àiïmí tûaå vûnä g chùcæ cho ngû dên vûún khúi bamá biïní ” nhú â coá êu tauâ rönå g hún 13ha, sûcá chûaá trïn 200 tauâ ca á xa bú.â Khu dõch vuå hêuå cênì nghï ì ca á rönå g 8ha bao gömì hï å thönë g kho hanâ g, kho àöng lanå h, nha â mayá sanã xuêtë nûúcá àa,á xûúnã g cú khñ sûaã chûaä , bönì nhiïn liïuå , bönì trû ä nûúcá ngotå ... àapá ûná g cú banã nhûnä g nhu cêuì thiïtë yïuë cho ngû dên bamá biïní daiâ ngayâ , gopá phênì khùnè g àõnh chuã quyïnì biïní , àaoã Tö í quöcë . Trung tûúná g Nguyïnî Vùn Böní g kiïmí tra tu ã sacá h ú ã àaoã Àa á Thõ Gianâ chanh leo trönì g theo sacá h cuaã gia àònh anh Ninh Thêyì Thõnh àang hûúná g dênî cacá hocå sinh nhiïuì trònh àöå cuaã mònh cacá h tomá tùtæ mötå cêu chuyïnå trong sacá h
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==