THỜI SỰ 3 n Thứ Bảy n Ngày 23/3/2024 ĐỀ XUẤT XÂY 10 ĐẬP DÂNG Khảo sát của Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (đơn vị chủ trì nghiên cứu dự án xây đập dâng nước trên sông Hồng) cho thấy, trong những năm qua, lòng sông Hồng và sông Đuống đều bị xói sâu. Trên sông Đuống cao độ đáy sông hiện hạ thấp từ (4-6)m, còn trên sông Hồng tại vị trí Sơn Tây đáy sông hạ thấp đến 5m. Trên toàn tuyến sông việc mở rộng m¼t cắt diễn biến rất phức tạp, thay đổi theo từng năm sau mùa lũ, thay đổi vị trí từng đoạn sông. Theo đánh giá của Viện này, việc hạ thấp lòng dẫn vùng hạ du sông Hồng đang tác động rất lớn đến khả năng lấy nước của tất cả các hệ thống thủy lợi. Nhiều công trình bị trơ đáy dẫn đến mực nước ngoài sông nhiều thời kỳ còn thấp hơn cả cao trình đáy cống. Đ¼c biệt, trên hệ thống Thủy nông sông Nhuệ (đầu mối cống Liên Mạc) đã gây ô nhiễm môi trường n¼ng nề; hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải có khi chỉ đạt thấp hơn 50% theo thiết kế ban đầu. Đáng chú ý, mực nước ngầm trên toàn vùng Đồng b¸ng sông Hồng (ĐBSH) cũng bị hạ thấp ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân, giao thông thủy có lúc bị tê liệt. Sau khi phân chia vùng hạ du sông Hồng thành 3 tiểu vùng, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam đề xuất 10 vị trí xây dựng công trình đập dâng điều tiết (công trình Ba Lạt trên sông Hồng; công trình trên sông Ninh Cơ, công trình trên sông Đáy, công trình trên sông Trà Lý, Công trình trên sông Hóa, công trình trên sông Mới, công trình Đò Hàn trên sông Thái Bình….). Tuy nhiên, sau khi phân tích về hiệu quả kinh tế xã hội, các chuyên gia thủy lợi của Viện cho r¸ng, trong trường hợp chưa đủ nguồn lực để đầu tư xây dựng toàn bộ hệ thống, giai đoạn đầu chỉ cần đầu tư xây dựng 2 cụm công trình điều tiết phía hạ lưu cống Long Tàu (Đông Anh, Hà Nội) và cụm công trình điều tiết phía hạ lưu cống Xuân Quan (Hưng Yên) đã giải quyết được nhiều vấn đề về an ninh nguồn nước cho vùng hạ du sông Hồng. Theo đó, kết cấu đập dâng nước sẽ gồm các càa van điều tiết và n¸m hoàn toàn trong phạm vi lòng sông mùa kiệt. Về mùa lũ các càa điều tiết được kéo lên ho¼c n¸m chìm đáy, do đó không ảnh hưởng đến chế độ dòng chảy về mùa lũ. NHIỀU TÁC DỤNG TÍCH CỰC Trao đổi với Tiền Phong, ông Vũ Duy Hường - Phó Chủ tịch Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam cho r¸ng, việc xây dựng đập dâng lớn trên sông Hồng là vấn đề rất lớn, hệ trọng. Bởi việc này sẽ tác động đến môi trường, hệ sinh thái khu vực Đồng b¸ng sông Hồng. Trên thực tế, Việt Nam đã làm đập dâng tại nhiều con sông trên cả nước như đập Thảo Long (Thừa Thiên - Huế), đập Cái Lớn- Cái Bé (Cà Mau), Tân Mỹ (Ninh Thuận), Sông Cái (Nha Trang), Di Thành (Quảng Nam)… Theo ông Hường, về bản chất, việc xây đập dâng nh¸m mục đích ngăn xâm ngập m¼n từ biển vào, và giữ nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp, giữ nước không đổ hết ra biển; đồng thời giúp điều tiết lũ. Với đập dâng trên sông Hồng, ý tưởng này đã phôi thai từ lâu, song do các bộ, ngành còn nhiều ý kiến trái chiều nên đến nay vẫn chưa thể triển khai. “Ngành giao thông cấn cá về việc xây đập rồi, hoạt động đi lại trên sông sẽ thế nào; môi trường thì lo ảnh hưởng đến sinh thái. Tuy nhiên, xây dựng đập dâng đã triển khai ở Việt Nam hơn 20 năm nay và đã chứng minh tính hiệu quả. Do đó nếu chúng ta quyết tâm hoàn toàn có thể triển khai được”, ông Hường nói. Sau khi tính toán, các chuyên gia thủy lợi cho r¸ng việc xây đập dâng trên sông Hồng là hiệu quả nhất. Điều này sẽ giúp sẽ tận dụng được lượng nước xả từ các hồ chứa nước thượng nguồn điều tiết để cấp ngăn được xâm nhập m¼n ở hạ du, giảm được chi phí nâng cấp, xây mới các công trình lấy nước, đảm bảo giao thông thủy phát triển, và ngăn tình trạng ô nhiễm môi trường nguồn nước… DƯƠNG HƯNG Theo các chuyên gia, việc xây dựng đập dâng để giữ nước ngọt, ngăn xâm nhập mặn đã được triển khai ở Việt Nam từ 20 năm nay. Với sông Hồng, trong hàng loạt phương án đã được tính toán, việc xây đập dâng là hiệu quả nhất. Có khả thi? XÂY ĐẬP DÂNG “CỨU” SÔNG HỒNG: Theo các chuyên gia, việc xây dựng đập dâng trên sông Hồng hoàn toàn khả thi Mới đây, Bộ NN&PTNT cho biết, sẽ đề nghị UBND TP. Hà Nội phối hợp đầu tư, xây dựng 2 đập dâng lớn trên sông Hồng. Theo đề xuất, Bộ sẽ xây dựng trước hai đập dâng tại khu vực Xuân Quan (Văn Giang - Hưng Yên) và tại khu vực cống Long Tàu (Đông Anh - Hà Nội), dự kiến khởi công vào giai đoạn 2026-2030. Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều người dân sống ven sông Đáy, sông Nhuệ bày tỏ sự ủng hộ quy hoạch. Bởi hiện tại, đây được xem là những dòng sông chết ở Thủ đô, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống người dân. Bà Nguyễn Thị Hiền, Tổ dân phố số 2 (phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm) cho biết. Khi biết Nhà nước có thể sẽ triển khai xây dựng đập dâng trên sông Hồng nh¸m đưa nước vào sông Nhuệ, sông Đáy để hạn chế nguy cơ ô nhiễm, bà Hiền rất vui mừng. “Bất cứ giải pháp nào làm giảm ô nhiễm dòng sông, chúng tôi đều ủng hộ. Tuy nhiên, ngoài việc dâng nước vào sông, chính quyền cũng nên xà lý tình trạng xả thải rác sinh hoạt, sản xuất bởi đây là nguyên nhân ô nhiễm chính”, bà Hiền nói. Đại diện Sở NN&PTNT Hà Nội cho biết, việc xây dựng đập trên sông Hồng qua địa bàn Thủ đô là rất cần thiết, trong các quy hoạch đều thống nhất việc này. “Tuy nhiên, quy hoạch này cần thực hiện càng sớm càng tốt bởi mực nước sông Hồng đang suy giảm nhanh chóng, hệ thống sông ngòi ngày càng ô nhiễm không có nguồn nước bổ sung, hệ thống tưới tiêu nông nghiệp không được bơm trực tiếp...”, đại diện Sở NN&PTNT Hà Nội kiến nghị. Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Quang Huân, ĐBQH khóa XV, Phó Chủ tịch Hội Nước sạch và Môi trường Việt Nam cho r¸ng, việc làm đập dâng để lấy nước phục vụ sản xuất nông nghiệp là nhu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, ông Huân cho r¸ng, khi làm đập dâng trên sông Hồng sẽ thay đổi dòng chảy, làm cho sinh thái phía hạ lưu thay đổi, nguy cơ nước m¼n sẽ xâm nhập trở lại mà khu vực đồng b¸ng sông Càu Long đã xảy ra. Đồng thời, một số loại cây trồng vật nuôi của người dân trước đây sẽ bị ảnh hưởng n¼ng. Ngoài ra, theo ông Huân, nếu cho nước từ sông Hồng vào sông Nhuệ, sông Đáy nhưng không có giải pháp thu gom nước thải sinh hoạt, sản xuất đổ vào sông thì vấn đề ô nhiễm không được giải quyết. Đồng quan điểm, TS. Đào Trọng Tứ, Trưởng ban điều hành Mạng lưới sông ngòi Việt Nam cho r¸ng, cơ quan chức năng cần nghiên cứu kỹ những tác động môi trường, cảnh quan, tâm linh đối với việc xây dựng 2 đập dâng. Riêng đối với việc ràa sạch sông Nhuệ, TS Tứ cho r¸ng không thể giải quyết được triệt để, có chăng chỉ là pha loãng ở mức độ nào bởi hai bên bờ vẫn xả thải trực tiếp ra dòng sông này. THANH HIẾU - TRẦN HOÀNG Sông Nhuệ hiện đang rất ô nhiễm Cần đánh giá thật kỹ tác động Xây dựng 2 đập lớn tại sông Hồng sẽ mang lại nhiều lợi ích cho Thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, đằng sau đó cần nghiên cứu kỹ các tác động. “Dù sẽ có những tác động nhất định, nhưng giá trị đặc biệt rất khó tính được, như sau khi xây dựng công trình điều tiết nước trên sông, sẽ góp phần rất lớn để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường trong các sông nhánh của sông Hồng; trên các hệ thống thủy lợi cũng như hệ thống tiêu thoát nước của ĐBSH. Công nghệ và năng lực xây dựng về công trình thủy lợi của Việt Nam hiện đáp ứng được”. GS.TS TRẦN ĐÌNH HÒA - Viện trưởng Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam Đập Long Trù
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==