9 n Thứ Ba n Ngày 31/12/2024 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ được quyết tâm của những người trót yêu voọc. RỪNG LÀ NHÀ, VOỌC LÀ NGƯỜI THÂN Công việc của nhóm cứ thầm lặng như vậy cho đến năm 2017, khi báo chí Quảng Nam đưa tin có một đàn voọc bị bỏ rơi. Thời điểm đó, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã liên hệ với Trung tâm bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP Đà Nẵng để nhờ khảo sát. Các chuyên gia phát hiện có một đàn voọc chà vá chân xám khoảng 20 cá thể đang sinh sống trong các cánh rừng tự nhiên ở xã Tam Mỹ Tây. Theo ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm GreenViet, thời điểm đó, đơn vị đã tham vấn nhiều bên và được khuyên đừng tốn công bảo vệ đàn voọc ở đây bởi diện tích rừng quá bé (chỉ khoảng 30ha) mà sinh cảnh còn bị chia cắt. “Tuy nhiên, khi vào làm việc trực tiếp, tôi phát hiện ra ở đây có một cộng đồng những người bảo vệ voọc, bắt đầu hoạt động từ năm 2013 (tiền thân của nhóm Tiên Phong sau này - PV). Chính nhiệt huyết của người dân địa phương đã thuyết phục GreenViet chấp nhận rủi ro và triển khai các hoạt động nghiên cứu, hỗ trợ cộng đồng tiếp tục bảo tồn đàn voọc chà vá chân xám”, ông Vỹ kể lại. Đúng như lời kể của Giám đốc Trung tâm GreenViet, đối với người dân ở thôn Tú Mỹ (xã Tam Mỹ Tây), rừng là nhà, voọc là người thân. Những thành viên của nhóm Tiên Phong vẫn rỉ tai nhau câu chuyện “bỏ vợ, cứu lấy voọc” của ông Võ Ngọc Danh. Ông Danh kể, hôm đó hai vợ chồng ông cùng dọn rẫy để trồng keo vụ mới. “Bỗng dưng, tui nghe thấy tiếng súng nổ ở cánh rừng gần đó, lo cho đàn voọc, tui bỏ luôn bà vợ giữa đám rẫy, xách xe chạy. Lần hồi trong rừng đến lúc trở ra, trời đã tối, vợ cũng tự về nhà từ hồi nào. Đợt đó, bả giận tui cả tuần trời không thèm nói chuyện”, ông Danh kể. Cũng bởi hiểu đam mê của chồng nên bà Dung “gật đầu cái rụp” khi nghe ông Danh bàn bạc chuyện hiến 3ha rẫy để làm chòi canh voọc. Chiếc chòi gỗ cao sừng sững giữa rẫy keo, sát bên “nhà” của đàn voọc. Từ đó, các thành viên trong nhóm Tiên Phong có nơi thuận tiện để quan sát đàn voọc, cũng có chỗ trú chân mỗi lúc tuần rừng. Qua 5 năm với sự đồng hành của GreenViet, cộng đồng bảo tồn voọc chà vá chân xám ở Tam Mỹ Tây ngày một lớn mạnh với sự chung tay của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng. Nhóm Tiên Phong được thành lập với 10 thành viên nòng cốt, thường xuyên tham gia tuần tra, bảo vệ mái nhà của voọc. Nhiều hộ được hỗ trợ chuyển đổi sinh kế bằng việc cho vay vốn, cấp con giống để chăn nuôi... Người dân địa phương cũng sẵn sàng chuyển đổi từ trồng keo sang trồng cây gỗ lớn để mở rộng diện tích “nhà” cho voọc, người ít thì 1ha, nhiều thì vài ha. Già trẻ, lớn bé trong làng đều hiểu và chung tay bảo tồn đàn voọc chà vá chân xám. Bởi với họ, đàn voọc chà vá chân xám không chỉ là người thân mà còn là niềm tự hào của Tam Mỹ Tây. G.T Domino được kỳ vọng vào lợi thế “phim hành động Việt quay ở Mỹ” cũng chỉ đạt doanh thu chưa tới 600 triệu đồng. Trong khi đó, Cu li không bao giờ khóc dù giành giải thưởng quốc tế, nhưng doanh thu nội địa chỉ đạt 740,8 triệu đồng. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hoàng Minh nói: “Giải thưởng quốc tế không thay thế được việc nắm bắt thị hiếu khán giả nội địa”. VÌ SAO KHÁN GIẢ THẤT VỌNG? Những bộ phim như Công tử Bạc Liêu, Biệt đội hot girl, Domino: Lối thoát cuối cùng và Cu li không bao giờ khóc thất bại phòng vé bởi sự kết hợp của nhiều yếu tố, từ kịch bản, truyền thông, đến cách tiếp cận khán giả. Theo ông Nguyễn Hoàng Minh, những thất bại này không phải ngẫu nhiên mà là hậu quả của việc xem nhẹ nội dung và quá phụ thuộc vào những yếu tố bề ngoài như dàn sao hay kinh phí sản xuất. Một trong những nguyên nhân cốt lõi là sự yếu kém ở khâu kịch bản. Các bộ phim thường mắc lỗi kể chuyện thiếu chiều sâu, với nội dung hời hợt và không chạm tới cảm xúc của khán giả. Công tử Bạc Liêu là ví dụ điển hình khi biến hình tượng nhân vật lịch sử trở nên méo mó, phiến diện, chỉ tập trung vào các giai thoại ăn chơi, bỏ qua những giá trị nhân văn và đóng góp xã hội của ông. Nhà văn Phan Trung Nghĩa, tác giả cuốn Công tử Bạc Liêu - Sự thật và giai thoại, cho rằng, ê-kíp làm phim đã đi sai hướng khi không khai thác các khía cạnh tích cực của nhân vật. Điều này không chỉ làm khán giả thất vọng mà còn gây phẫn nộ trong cộng đồng yêu văn hóa lịch sử. Ngoài ra, chiến lược truyền thông của các bộ phim cũng bị đánh giá là thiếu hiệu quả. Theo bà Trần Thanh Thúy, các nhà sản xuất vẫn dồn sức vào những phương thức quảng bá truyền thống, trong khi khán giả trẻ ngày nay lại gắn bó chặt chẽ với các nền tảng số như TikTok hay Instagram. Điều này khiến các bộ phim không tiếp cận được đúng đối tượng mục tiêu, làm giảm đáng kể sự chú ý và lượng khán giả đến rạp. Một vấn đề khác là sự kỳ vọng cao nhưng thực tế không đáp ứng được từ các bộ phim lịch sử hoặc có yếu tố văn hóa địa phương. Khán giả thường kỳ vọng rằng, những tác phẩm này sẽ tái hiện chân thực các nhân vật và sự kiện lịch sử. Tuy nhiên, khi hư cấu không hợp lý hoặc thêm thắt quá đà như trường hợp Công tử Bạc Liêu và trước đó là Đất rừng Phương Nam, phim đã bị chỉ trích là không tôn trọng sự thật lịch sử. Tiến sĩ Lê Mạnh Tùng (Viện Hàn lâm KHXH) nhận định: “Hư cấu trong phim lịch sử là điều cần thiết để tăng tính giải trí, nhưng nó phải được xây dựng trên sự nghiên cứu kỹ lưỡng và cân nhắc giữa sự thật lịch sử và sáng tạo nghệ thuật”. Bên cạnh đó, diễn xuất của các diễn viên cũng là điểm yếu. Dù có sự tham gia của nhiều gương mặt nổi tiếng như Song Luân, Kaity Nguyễn, hay hoa hậu Đoàn Thiên Ân, nhưng sự thiếu kinh nghiệm và chiều sâu trong diễn xuất khiến phim không thuyết phục được khán giả. Nhiều người cho rằng, việc đưa người mẫu, hoa hậu vào phim là quyết định mạo hiểm khi họ chưa được đào tạo bài bản về diễn xuất. Điều này càng làm giảm giá trị của phim trong mắt người xem. Cuối cùng, sự cạnh tranh gay gắt từ các bom tấn quốc tế cũng là một nguyên nhân khiến các bộ phim Việt khó giữ chân khán giả. Khi phải so sánh với các tác phẩm được đầu tư mạnh mẽ từ Hollywood, những bộ phim Việt Nam với nội dung kém hấp dẫn và chất lượng sản xuất chưa cao dễ dàng bị lu mờ. Thất bại của những bộ phim này có thể coi như một hồi chuông cảnh tỉnh cho ngành điện ảnh Việt Nam. Các chuyên gia đồng thuận rằng, để đạt được thành công, các nhà làm phim cần tập trung vào chất lượng kịch bản, chiến lược truyền thông phù hợp với xu thế, sự cân bằng giữa sáng tạo và chân thực. Việc chỉ dựa vào kinh phí lớn và dàn sao không còn là công thức đảm bảo cho thành công, thay vào đó, thứ mà các ê-kíp làm phim cần tập trung chính là một tầm nhìn dài hạn và sự tôn trọng khán giả. HẠ ĐAN Dấu chân của các thành viên nhóm Tiên Phong in khắp những cánh rừng ở Tam Mỹ Tây Năm 2023, Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Nam xây dựng Đề án bảo tồn loài voọc chà vá chân xám tại xã Tam Mỹ Tây, trong đó, đề xuất trồng và làm giàu 60ha rừng tự nhiên và đất lâm nghiệp quy hoạch vào loại rừng đặc dụng. 90ha đất sản xuất của người dân sẽ ưu tiên phát triển rừng gỗ lớn, vừa tạo sinh kế, vừa mở rộng sinh cảnh sống cho voọc. Đến tháng 11/2024, Thủ tướng phê duyệt Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học Quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó, thành lập mới Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Tam Mỹ Tây (huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam) với diện tích 60ha. Nhà văn Phan Trung Nghĩa, tác giả cuốn Công tử Bạc Liêu - Sự thật và giai thoại cho rằng, ê-kíp làm phim đã đi sai hướng khi không khai thác các khía cạnh tích cực của nhân vật. Điều này không chỉ làm khán giả thất vọng mà còn gây phẫn nộ trong cộng đồng yêu văn hóa lịch sử. vẫn bết bát Công tử Bạc Liêu bị đánh giá là làm méo lịch sử giống như trường hợp của Đất rừng Phương Nam Những cánh rừng ở Tam Mỹ Tây trở thành mái nhà bình yên cho đàn voọc chà vá chân xám ẢNH: NGUYỄN VĂN LINH Trà thất bại dù Lê Hoàng khai thác chuyện ngoại tình
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==