11 n Thứ Ba n Ngày 31/12/2024 ĐỜI SỐNG Bác sĩ Dương Thị Huệ (Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai) lý giải, sở dĩ bệnh nhân ngại đến viện, lý do đầu tiên xuất phát từ định kiến xã hội về bệnh tâm thần. Nhiều người và gia đình vẫn xem việc đi khám tại các bệnh viện tâm thần là biểu hiện của sự “mất trí” dẫn đến tâm lý e ngại khi tiếp cận các cơ sở y tế công lập. Thay vào đó, họ cảm thấy thoải mái và kín đáo hơn khi đến với các phòng khám tư hoặc chuyên gia tâm lý, nơi có không gian riêng tư và ít bị soi xét. “Trên thực tế, phương pháp điều trị tại các bệnh viện lớn thường tập trung vào việc sử dụng thuốc, trong khi nhiều người mắc hikikomori mong muốn được trò chuyện và thấu hiểu hơn là sử dụng dược phẩm. Các chuyên gia tâm lý tại phòng khám tư thường dành thời gian tư vấn cá nhân, tập trung vào việc giúp bệnh nhân đối diện và giải quyết vấn đề cảm xúc hoặc tâm lý, thay vì chỉ can thiệp bằng thuốc”, chuyên gia Sơn Ca bổ sung. Tuy nhiên, việc lựa chọn này cũng đặt ra nhiều thách thức, bởi không phải phòng khám hay chuyên gia nào cũng đảm bảo chất lượng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, tình trạng của người mắc hikikomori có thể trở nên nghiêm trọng hơn, làm tăng nguy cơ trầm cảm, tự hủy hoại bản thân hoặc hoàn toàn mất khả năng tái hòa nhập xã hội. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức và cải thiện hệ thống hỗ trợ sức khỏe tâm thần tại Việt Nam, để người bệnh có thể tiếp cận các dịch vụ điều trị chính thống mà không phải chịu thêm gánh nặng từ định kiến. HẠNH ĐỖ nhân sâu xa khiến con mình rơi vào trạng thái cô lập, tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần. Ngoài ra, việc khuyến khích con tham gia các hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, vẽ tranh hoặc chơi thể thao trong nhà có thể là bước đầu giúp họ cảm thấy ý nghĩa và giá trị của cuộc sống. “Gia đình cần xây dựng niềm tin với người bệnh và tránh những kỳ vọng quá lớn lao, thay vào đó nên đặt mục tiêu nhỏ, khả thi để họ dần dần tái hòa nhập xã hội. Hikikomori không phải là dấu chấm hết, mà là một trạng thái cần được hiểu và chữa lành. Sự đồng hành của gia đình là chìa khóa quan trọng nhất trong hành trình phục hồi của các em”, chuyên gia Nguyễn Sơn Ca kết luận. HẠ ĐAN Chương trình hỗ trợ ở các nước Theo Bộ Y tế Nhật Bản, hikikomori là thuật ngữ để chỉ những người tự giam mình trong nhà ít nhất 6 tháng, ngừng tham gia các hoạt động xã hội như học tập, làm việc, và gần như không giao tiếp với ai ngoài gia đình. Hiện tại, Nhật Bản có khoảng 1,5 triệu người thuộc nhóm này, tương đương 2% dân số. Những nghiên cứu từ Đại học Yale (Mỹ) nhận định, sự phát triển của internet và giảm tương tác trực tiếp là yếu tố góp phần làm tăng hiện tượng hikikomori trên toàn cầu. Tại châu Á, áp lực học hành, kỳ vọng gia đình và tác động từ đại dịch COVID-19 cũng là các nguyên nhân hàng đầu khiến người trẻ rơi vào trạng thái cô lập. Trước sự lan rộng của hikikomori, nhiều quốc gia đã thực hiện các chương trình hỗ trợ. Chính phủ Hàn Quốc trợ cấp 650.000 won/tháng cho thanh niên tự cô lập để giúp họ tái hòa nhập. Ở Mỹ, các trường đại học như Đại học Texas - Austin triển khai hệ thống cố vấn tâm lý trong khuôn viên trường, tiếp cận sinh viên một cách gần gũi và thực tế. Tại Nhật Bản, các trung tâm tư vấn sức khỏe tinh thần cung cấp liệu pháp tâm lý và kỹ năng xã hội cho hikikomori có mặt ở hầu hết các thành phố lớn. ĐẠT NHI THIỆT HẠI Huyện Đan Phượng (Hà Nội), với các xã ven sông Hồng như Trung Châu, Đồng Tháp, Hồng Hà, Liên Hồng, từ lâu nổi tiếng là vùng trồng phật thủ lớn nhất miền Bắc. Những quả phật thủ có hình dáng như bàn tay Phật, mang ý nghĩa tâm linh, luôn là lựa chọn hàng đầu trên mâm ngũ quả ngày Tết của nhiều gia đình Việt. Thế nhưng, năm nay, “thủ phủ” phật thủ lại phải đối mặt với một mùa vụ thất thu khi trận lũ lịch sử vào tháng 9 vừa qua đã tàn phá nghiêm trọng. Trung bình, mỗi cây phật thủ đến vụ thu hoạch sẽ cho từ 40 - 70 quả. Tuy nhiên, cơn bão Yagi đã khiến nước sông Hồng dâng cao, đạt đỉnh 11,3m - mức cao nhất trong 20 năm. Nước ngập khiến quả bị thối, rụng và gây tổn thương cho bộ rễ cây. Giờ đây, nhiều cây chỉ cho ra vài quả non, thưa thớt, không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường, trong khi người trồng phải đối mặt với thiệt hại nặng nề và chi phí phục hồi lớn. Anh Tạ Đăng Lợi, một hộ dân trồng phật thủ lâu năm tại xã Trung Châu, cho biết, gia đình anh sở hữu 300 gốc phật thủ trên một mẫu đất. Cơn bão lũ vừa qua đã gây thiệt hại lớn cho gia đình anh. “10% số cây trong vườn tôi chết hẳn, trong khi 90% số cây còn lại gần như hỏng hết quả. Mỗi năm, vào vụ Tết tôi thu về khoảng 500 triệu đồng nhưng năm nay may mắn lắm mới thu được 50 triệu đồng”, anh Lợi chia sẻ. Tương tự, gia đình anh Nguyễn Tài Chiến, một nông dân khác tại xã Trung Châu, cũng chịu thiệt hại nặng nề. Gia đình anh trồng 500 cây phật thủ, trong đó 100 cây đã chết hẳn, tổng số quả còn khoảng 10% để bán hàng Tết. Anh Chiến chia sẻ, thời điểm này các năm trước, nhà vườn nào cũng đang tất bật chuẩn bị giấy báo chuẩn bị đóng gói hàng. Các thương lái đến xem quả, đặt cọc trước, nhộn nhịp lắm. Năm nay coi như mất trắng, lại phải khất nợ các đại lý phân bón, đợi mùa sau thuận lợi mới có để trả. Theo anh Chiến, không chỉ xã Trung Châu mà tại các xã như Hồng Hà, Liên Hồng, Đồng Tháp, nhiều vườn rơi vào tình trạng bị huỷ hoại hoàn hoàn do nước ngập sâu, rút chậm hơn. Theo chia sẻ của các hộ dân trồng phật thủ, những năm được mùa, giá thành không biến động nhiều. Mỗi quả phật thủ thường được bán với giá dao động từ 20.000 đến 60.000 đồng, trong khi những quả đẹp, chất lượng cao có thể đạt giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Năm nay, do mất mùa nghiêm trọng, giá phật thủ dự kiến sẽ tăng gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi so với các năm trước trong dịp Tết Nguyên đán 2025. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là sản lượng khan hiếm khiến, người dân không có đủ hàng để cung cấp ra thị trường. HỒI PHỤC Dẫu chịu thiệt hại nặng nề từ đợt lũ lịch sử, người dân xã Trung Châu vẫn không bỏ cuộc. Ngay khi nước rút, họ khẩn trương bắt tay vào khôi phục vườn cây. Những cây phật thủ chết héo được đốn bỏ, đất đai bị ngập úng được cải tạo lại để chuẩn bị cho vụ mới. Các cây còn sống sót được chăm sóc đặc biệt, từ cắt tỉa cành hỏng đến xử lý đất, bón phân hữu cơ và bổ sung chất dinh dưỡng. “Cây phật thủ rất nhạy cảm với môi trường. Chỉ cần ngập nước vài ngày, cây dễ nhiễm nấm bệnh hoặc chết dần. Sau lũ, gia đình tôi đã phải chi hơn 120 triệu đồng để mua phân bón và các loại thuốc bảo vệ thực vật giúp cây hồi phục. Tuy tốn kém, nhưng nếu không làm ngay, toàn bộ vườn cây sẽ mất trắng”, anh Lợi cho biết. Để giữ lại những gì còn sót lại sau cơn bão lũ, người dân đã làm việc không ngơi nghỉ. Dưới bàn tay tỉ mỉ của họ, hầu hết những vườn cây phật thủ đã xanh lại sau bão. Hiện nay, các cây đã bắt đầu vươn lên những chồi non mới, thậm chí đã mọc những quả mới. Tuy nhiên, đây chỉ là những quả nhỏ, khó đạt tiêu chuẩn để bán trong dịp Tết. Những quả non ấy dù giá trị kinh tế không cao, nhưng là tín hiệu tích cực, cho thấy cây vẫn còn khả năng phục hồi sau đợt ngập úng kéo dài. Người dân Trung Châu coi đó như nguồn động lực để tiếp tục chăm sóc vườn cây, hy vọng vụ mùa tới sẽ đạt năng suất tốt hơn. NGUYỄN HẢI - TRẦN TRANG Vựa phật thủ thất thu vụ Tết Nông dân ở “thủ phủ” phật thủ miền Bắc (Đan Phượng, Hà Nội) đang đối mặt mùa Tết ảm đạm. Sau bão Yagi, những vườn cây trĩu quả chỉ còn tán lá xanh, quả thưa thớt. Do khan hàng, dự kiến giá phật thủ năm nay tăng mạnh “Chúng tôi ăn, ngủ ngoài vườn để tiện theo dõi, chăm sóc cây để tránh các mầm bệnh tấn công. Phật thủ là cây giá trị, chỉ cần vượt qua được giai đoạn khó khăn này, cây sẽ phục hồi tốt và lại cho quả đẹp trong mùa vụ tới. Năm nay có thể ít quả, nhưng năm sau sẽ là một mùa vụ trọn vẹn hơn”. Anh NGUYỄN TÀI CHIẾN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==