9 n Thứ Năm n Ngày 28/11/2024 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ tiên cúng “Bhat Tao” (cúng tổ tiên ông bà đã mất), sau đó cúng Mpǔ lăn (cúng thần đất, thần nước phù hộ cho dân làng), cuối cùng là nghi lễ cúng Kăm Mah (no đủ). Thầy cúng lẩm bẩm khấn cầu Yàng (thần) trời, đất, mưa đổ nước xuống để người dân có nước trồng trọt, mùa màng bội thu, mọi gia đình trong buôn được no đủ, người dân khỏe mạnh, không bị ốm đau bệnh tật… Ngoài việc cầu cho người dân trong buôn luôn có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, sức khỏe dồi dào thì lễ cúng no đủ cũng thể hiện cho sự đoàn kết, gắn bó của người dân Êđê trong các buôn làng. Già làng Y Nghi cho hay, trong lúc diễn ra lễ cúng, mọi người không được ra vào khu vực cúng ngoại trừ già làng và thầy cúng. Nếu chẳng may có người lỡ đi vào buôn trong lúc đang tổ chức nghi lễ cúng no đủ thì sẽ bị giữ lại cho đến khi lễ cúng kết thúc. ƯỚC VỌNG CỦA NGƯỜI ÊĐÊ Mùa khô Tây Nguyên, gió lao xao triền đồi, nắng hừng hực vàng, những rừng cao su, cà phê, tiêu xanh ngăn ngắt một màu. Tiếng lá rì rầm như lời thủ thỉ trò chuyện từ ngàn xưa vọng lại. “Ngày ấy, vào khoảng tháng 5 hay tháng 6, người Êđê trong các buôn làng lại rộn ràng chuẩn bị lễ vật để tổ chức nghi lễ cúng no đủ. Hơn 40 năm qua, bà con ở các buôn trên địa bàn không còn tổ chức lễ cúng này nữa, nghi lễ này dần mai một”, ông Y Đức Êban (xã Cư Suê) chia sẻ. Khoé mắt nhăn nheo hướng xa xăm, ông bộc bạch, bây giờ các bạn trẻ trong buôn không hình dung và hiểu ý nghĩa của nghi lễ cúng no đủ. Việc phục dựng nghi lễ này góp phần khơi gợi niềm đam mê văn hóa truyền thống cho các thế hệ trẻ trong các buôn làng. Để từ đó, thế hệ mai sau luôn nhớ về cội nguồn của dân tộc mình và cùng nhau gìn giữ những báu vật vô giá ấy. Với người Êđê, văn hóa truyền thống luôn là hơi thở của cuộc sống, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Dưới bầu trời xanh ngắt, những chiếc chuông gió đang đung đưa. Già làng Y Nghi Êban ngồi cạnh chậm giọng, điều đặc biệt trong lễ cúng no đủ, xung quanh khu vực tổ chức lễ cúng được treo chuông gió để báo hiệu cho người dân trong buôn về dự lễ, xua đuổi những điều không may mắn. Bên cạnh đó còn có những chiếc khiên, dao để xua đuổi tà ma. Theo truyền thống của người Êđê, nghi lễ này thường được tổ chức tại một khoảng đất rộng, bằng phẳng, gần cây cổ thụ có nhiều tổ ong, đây là nơi đất lành. Già Y Nghi ngồi khoan thai mắt hướng về phía xa xa nơi những cây kơ nia cao vút và rì rào giữa nắng gió trời xanh cao nguyên. Già bảo rằng, những bóng kơ nia lừng lững, trầm tư trên đồi nương dần vắng bóng. Ngày xưa vùng này nhiều kơ nia lắm, ngó hướng nào cũng có. Già kể, ngày nhỏ, già cùng các bạn đi chăn bò thường nhặt quả kơ nia đập ra ăn, hạt có vị béo, thơm. Quả kơ nia xanh có vị chua người dân thường lấy về kho với cá suối. Khi trái rụng một thời gian, lớp vỏ bị phân hủy còn hạt được bọc bởi lớp vỏ gỗ nên để cả năm không hỏng. Vào mùa, người dân trong buôn lại đến gốc cây để nhặt quả. Mấy năm trở lại đây, hạt kơ nia trở thành đặc sản. Du khách mỗi lần đến Tây Nguyên đều tìm mua hạt kơ nia về làm quà. Mùa kơ nia rụng quả, người dân có thêm một khoản thu nhập đáng kể. Xã Cư Suê - nơi sinh sống của 5 dân tộc anh em, trong đó có 4 buôn đồng bào dân tộc Êđê. Đồng bào các DTTS tại xã Cư Suê vẫn lưu giữ nhiều phong tục tập quán, nghề truyền thống. Lễ cúng no đủ cũng thể hiện cho sự đoàn kết, gắn bó của người dân Êê trong các buôn làng. Đây là dịp để dạy cho các thế hệ trẻ nêu cao ý thức bảo vệ giá trị truyền thống của dân tộc. Hoàng hôn phủ xuống, những người như già Y Nghi, ông Y Đức ngồi tựa đầu dưới bóng mát kơ nia cổ thụ cảm nhận sâu hơn những cảm xúc mà mình có được về một loài cây biểu tượng của buôn làng. N.T Nơi tổ chức nghi lễ tại một khoảng đất rộng, bằng phẳng, gần cây cổ thụ có nhiều tổ ong Theo ông Đặng Văn Hoan, Chủ tịch UBND xã Cư Suê, lễ cúng no đủ là một nghi lễ cúng rất đặc trưng của người Êđê cần được bảo tồn và duy trì. Việc phục dựng nghi lễ cúng no đủ nhằm từng bước khôi phục không gian văn hóa cồng chiêng trong đời sống cộng đồng của dân tộc Êđê tại các buôn làng gắn với phát triển du lịch. Bên cạnh đó, văn học của những tác giả nữ đã trở thành một điểm sáng đặc biệt. PGS. TS Thái Phan Vàng Anh trong tham luận “Ý thức giới của những diễn ngôn cá nhân trong tiểu thuyết nữ đầu thế kỷ XXI”, đã khẳng định, tiếng nói của các nhà văn nữ không chỉ làm phong phú thêm văn học đương đại mà còn thúc đẩy một sự nhận thức mới về vai trò của giới trong nghệ thuật. Bà nhấn mạnh: “Tiểu thuyết của các nhà văn nữ như Y Ban, Nguyễn Ngọc Tư, Nguyễn Khắc Ngân Vi… đã tạo nên một dòng chảy mạnh mẽ, khẳng định tiếng nói cá nhân, đi sâu vào những thân phận riêng và khám phá bản thể của chính họ”. Những tác phẩm như Đàn bà xấu thì không có quà của Y Ban hay Cánh đồng bất tận của Nguyễn Ngọc Tư không chỉ là câu chuyện của cá nhân mà còn là bức tranh khái quát về những biến động xã hội. Văn học dù đạt được nhiều thành tựu, song hội nghị cũng đặt ra những câu hỏi lớn về sự phát triển bền vững của văn học Việt Nam. PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp chỉ ra rằng, văn học Việt Nam đang đối mặt với sự mất cân đối giữa số lượng và chất lượng. Ông đặt vấn đề: “Vì sao sau 50 năm, chúng ta vẫn hiếm những đỉnh cao nghệ thuật, những tác phẩm đủ sức vượt thời gian và chinh phục độc giả quốc tế”. Nguyên nhân, theo ông, nằm ở sự chi phối ngày càng lớn của kinh tế thị trường đối với văn học. Thị hiếu thương mại hóa đã làm giảm đi tính độc lập và chiều sâu nghệ thuật của nhiều tác phẩm. “Phê bình cánh hẩu, quảng cáo thiếu trách nhiệm và xu hướng viết chiều lòng đám đông đang làm mai một giá trị thực sự của văn học”, ông Điệp khẳng định. Một thách thức khác đến từ sự hội nhập quốc tế. PGS.TS Trần Hoài Anh nhấn mạnh: “Dù việc tiếp nhận ảnh hưởng từ văn học phương Tây là rất cần thiết, nhưng chúng ta cần một bộ lọc văn hóa đủ mạnh để không bị hòa tan hay đánh mất bản sắc”. Các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp để văn học Việt Nam phát triển trong thời đại toàn cầu hóa. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường vai trò của lý luận phê bình. PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp nhấn mạnh: “Lý luận phê bình không chỉ là sự tự ý thức của văn học mà còn là chiếc la bàn định hướng, giúp văn học vượt qua những thách thức của thời đại”. Giao lưu văn hóa quốc tế cũng được coi là chìa khóa để hiện đại hóa văn học. Tuy nhiên, cần có sự tiếp nhận chọn lọc, tránh rơi vào tình trạng sao chép hay đánh mất giá trị dân tộc. Nhà văn Nguyễn Bình Phương nêu: “Sáng tạo trong văn học không chỉ là phản ánh hiện thực mà còn là hành trình kiến tạo bản sắc trong sự đối thoại với thế giới”. HẠNH ĐỖ Ngày 27/11, Hoa hậu Quốc tế Huỳnh Thị Thanh Thủy đã trở về quê nhà Đà Nẵng sau hai tuần đăng quang. Ông Lê Trung Chinh, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng chúc mừng những kết quả của hoa hậu, tự hào rằng Thanh Thủy là gương mặt trẻ tiêu biểu của thành phố. Ông cho hay, Đà Nẵng đang thực hiện nhiều chủ trương chính sách phát triển thành phố, trong đó rất chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao và du lịch. “Mong rằng hoa hậu Thanh Thủy trong các hoạt động sẽ quan tâm, dành tình cảm cho thành phố. Đồng thời xem xét làm Đại sứ Du lịch cho Đà Nẵng”, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng bày tỏ. Trước đề nghị này, hoa hậu Thanh Thủy đã nhận lời và hứa sẽ nỗ lực lan tỏa hình ảnh của Đà Nẵng. “Thật vinh dự khi được làm Đại sứ Du lịch cho thành phố. Trong hành trình sắp tới, tôi sẽ dốc hết sức mình để đem hình ảnh của Đà Nẵng đến gần hơn với người dân, du khách trong và ngoài nước”, cô nói. Hoa hậu chia sẻ thêm, trong các cuộc thi, chương trình, hoạt động hay các buổi giao lưu, cô đều giới thiệu, quảng bá về Đà Nẵng cũng như đất nước Việt Nam. Ở Miss International 2024, khi biết cô quê Đà Nẵng, các thí sinh khác đã ồ lên, hỏi đó là nơi có cầu Rồng, có bãi biển rất đẹp đúng không? “Tôi không ngờ Đà Nẵng mình nổi tiếng và được bạn bè quốc tế biết nhiều đến vậy. Lúc đó tôi rất hạnh phúc và tự hào”, cô nói. Trong sáng cùng ngày, Hoa hậu Quốc tế Huỳnh Thị Thanh Thủy đến Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), nơi cô đang theo học ngành Tiếng Anh Thương mại Chất lượng cao. PGS.TS Trần Hữu Phúc, Hiệu trưởng nhà trường nhìn nhận, chiến thắng của sinh viên Thanh Thủy không chỉ là kết quả xứng đáng cho cả quá trình nỗ lực của em, mà còn là niềm tự hào của nhà trường. “Thanh Thủy lan tỏa nguồn năng lượng tích cực cho sinh viên, giới trẻ, khích lệ các bạn cố gắng, nỗ lực, dám chinh phục những đỉnh cao để khẳng định mình”, thầy Phúc nói. Dịp này, Ban chấp hành Hội Sinh viên TP Đà Nẵng, Giám đốc Đại học Đà Nẵng, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ, Ban chấp hành Đoàn TNCS HCM Đại học Đà Nẵng và Ban Chấp hành Đoàn TNCS HCM Trường Đại học Ngoại ngữ, cũng đã có các quyết định khen thưởng sinh viên Huỳnh Thị Thanh Thủy vì đã xuất sắc vượt qua 75 thí sinh trên toàn thế giới để đăng quang Hoa hậu Quốc tế - Miss International năm 2024. Thanh Thủy đã trao học bổng 30 triệu đồng cho sinh viên khó khăn trong trường, tặng các phần quà cho bà con có hoàn cảnh khó khăn tại phường Hòa Khánh Bắc (quận Liên Chiểu). THANH HIỀN Hoa hậu Thanh Thủy sẽ làm Đại sứ Du lịch của Đà Nẵng ẢNH: THANH HIỀN Hoa hậu Quốc tế Huỳnh Thị Thanh Thủy làm Đại sứ Du lịch Đà Nẵng
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==