14 Chuã nhêåt 24/11/2024 Nhòn ra thïë giúái BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HAN H TÊTË CA à CACÁ NGAY TRONG TUÊNÌ Theo öng Jonathan Birch, giaoá sû triïtë hocå taiå Trûúnâ g Kinh tï ë London (Anh), nguy cú AI “chia reä xa ä höiå ” àang rònh rêpå trong tûúng lai gênì . Bònh luênå nayâ àûúcå àûa ra cunâ g lucá cacá chñnh phuã chuêní bõ hopå taiå San Francisco (My)ä , àï í àêyí nhanh quaá trònh giaiã quyïtë nhûnä g ruiã ro nghiïm tronå g nhêtë tû â AI. Trûúcá ào,á mötå nhomá hocå gia ã Àaiå Têy Dûúng àaä dû å àoaná rùnç g y á thûcá trong cacá hï å thönë g AI co á thï í xuêtë hiïnå vaoâ nùm 2035 vaâ àiïuì nayâ co á thï í dênî àïnë “cacá nïnì vùn hoaá mêu thuênî vúiá nhau” vïì viïcå liïuå cacá chûúng trònh mayá tñnh coá àûúcå hûúnã g quyïnì lúiå tûúng tûå nhû con ngûúiâ hay khöng. Öng Birch “lo ngaiå vï ì nhûnä g chia re ä lúná trong xaä höiå ”, vò moiå ngûúiâ se ä co á quan àiïmí khacá nhau vïì kha ã nùng camã nhênå camã xucá cuaã AI. Cacá bö å phim khoa hocå viïnî tûúnã g cunä g àa ä tranh luênå vï ì AI trú ã nïn giönë g con ngûúiâ , chùnè g hanå nhû AI (2001) cuaã àaoå diïnî Steven Spielberg vaâ Her (2013) cuaã Spike Jonze. Cacá cú quan an toanâ AI tû â My,ä Anh va â nhiïuì quöcë gia khacá se ä hopå vúiá cacá cöng ty cöng nghïå àï í xêy dûnå g mötå khuön khöí chùtå che ä hún, àùcå biïtå khi cöng nghïå phatá triïní ngayâ canâ g nhanh choná g. Hiïnå àa ä co á mötå sö ë khacá biïtå àaná g kï í giûaä cacá h cacá àêtë nûúcá va â tön giaoá khacá nhau nhòn nhênå tri giacá cuaã àönå g vêtå , chùnè g hanå nhû giûaä ÊnË Àö,å núi co á hanâ g trùm triïuå ngûúiâ ùn chay vaâ My,ä mötå trong nhûnä g quöcë gia tiïu thuå thõt lúná nhêtë thï ë giúiá . Quan àiïmí vï ì “tinh thênì ” cuaã AI co á thï í hònh thanâ h theo hûúná g tûúng tû,å gêy cùng thùnè g trong cacá gia àònh coá nhûnä g ngûúiâ phatá triïní möië quan hïå chùtå che ä vúiá chatbot, tûâ ào á xung àötå vúiá nhûnä g ngûúiâ tin rùnç g chó co á nhûnä g sinh vêtå bùnç g xûúng bùnç g thõt múiá co á y á thûcá . Öng Birch, mötå chuyïn gia vïì tri giacá àönå g vêtå , la â àönì g tacá gia ã cuaã mötå nghiïn cûuá co á sû å tham gia cuaã cacá hocå gia ã va â chuyïn gia AI tûâ Àaiå hocå New York, Àaiå hocå Stanford (My)ä , Àaiå hocå Oxford (Anh) vaâ hai cöng ty AI Eleos vaâ Anthropic. Theo ho,å viïnî canã h cacá hïå thönë g AI co á lúiå ñch va â àaoå àûcá cuaã riïng chuná g “khöng conâ la â vênë àï ì chó danâ h cho khoa hocå viïnî tûúnã g hay tûúng lai xa vúiâ ”. Cacá nha â nghiïn cûuá muönë cacá cöng ty cöng nghïå lúná àang phatá triïní AI coi tronå g vênë àï ì nayâ bùnç g cacá h àaná h giaá xem cacá hï å thönë g cuaã ho å co á kha ã nùng traiã nghiïmå camã xucá hay khöng vaâ liïuå chuná g co á thï í camã nhênå àûúcå hûúnã g lúiå hay bõ töní thûúng hay khöng. “Töi khaá lo lùnæ g vï ì nhûnä g ranå nûtá xa ä höiå xung quanh vênë àï ì nayâ . Mötå bïn se ä coi bïn conâ laiå la â nhûnä g ke ã khai thacá AI mötå cacá h tanâ nhênî , trong khi bïn kia laiå coi bïn nayâ la â àang tû å lûaâ döië banã thên vò nghô rùnç g co á AI co á camã xucá ”, öng Birch noiá . Nhûng öng cho biïtë , cacá cöng ty AI “muönë têpå trung cao àöå vaoâ uy tñn vaâ lúiå nhuênå … va â ho å khöng muönë bõ cuöcå tranh luênå nayâ àaná h lacå hûúná g. Cêu hoiã vï ì tri thûcá , cho duâ la â möië quan têm lúná àöië vúiá cacá nha â triïtë hocå , khöng mêyë quan tronå g vï ì mùtå thûúng maiå ”. Mötå tacá gia ã khacá , öng Patrick Butlin, nghiïn cûuá viïn taiå Viïnå Ûu tiïn Toanâ cêuì cuaã Àaiå hocå Oxford, cho biïtë : “Chuná g ta phaiã nhênå biïtë àûúcå ruiã ro theo àoá mötå hï å thönë g AI co á thï í se ä cö ë gùnæ g chönë g laiå chuná g ta” va â co á thï í cênì thiïtë phaiã “lamâ chêmå qua á trònh phatá triïní AI” cho àïnë khi co á nhiïuì nghiïn cûuá hún vï ì y á thûcá . “Hiïnå vênî chûa nhiïuì àaná h gia á vï ì tiïmì nùng phatá triïní y á thûcá cuaã trñ tuï å nhên taoå ”, öng Butlin noiá . Microsoft vaâ Perplexity, hai cöng ty hanâ g àêuì cuaã My ä tham gia xêy dûnå g cacá hï å thönë g AI, àaä tû â chöië bònh luênå vï ì viïcå àaná h gia á kha ã nùng tri giacá cuaã cacá mö hònh. Meta, Open AI vaâ Google cunä g khöng phanã höiì . Khöng phaiã moiå chuyïn gia àïuì àönì g y á vï ì viïcå tû å nhênå thûcá àang xuêtë hiïnå trong cacá hï å thönë g AI. Öng Anil Seth, mötå nha â khoa hocå thênì kinh vaâ nha â nghiïn cûuá nhênå thûcá hanâ g àêuì , noiá rùnç g àiïuì ào á “vênî conâ rêtë xa vúiâ va â co á thï í khöng xayã ra. Nhûng ngay ca ã khi vêyå , viïcå loaiå bo ã hoanâ toanâ khaã nùng nayâ la â khöng khön ngoan”. Öng Seth phên biïtå ro ä ranâ g giûaä trñ thöng minh vaâ y á thûcá . Trñ thöng minh la â kha ã nùng lamâ àuná g viïcå vaoâ àuná g thúiâ àiïmí , conâ y á thûcá khöng chó laâ khaã nùng xû ã ly á thöng tin maâ conâ la â tranå g thaiá khi “têm trñ chuná g ta tranâ ngêpå aná h saná g, mauâ sùcæ , hònh boná g va â hònh danå g”. “Camã xucá , suy nghô, niïmì tin, y á àõnh - têtë ca ã àïuì co á camã giacá àùcå biïtå àöië vúiá chuná g ta”, öng noiá . n Nguy cú AI coá y á thûcá hún con ngûúiâ ? [ NGOCÅ DIÏPÅ ] (theo theguardian.com, ngaây 17/11/2024) Taiå bang Missouri, vaiâ giú â sau khi öng Donald Trump chiïnë thùnæ g trong cuöcå bêuì cû ã töní g thönë g My ä vaoâ àêuì thaná g 11, cö Ashli Pollard àaä cêmì àiïnå thoaiå lïn àï í quay mötå video. Chuá thñch trïn baiâ àùng trïn TikTok cuaã cö viïtë : “Àïnë lucá dûnâ g laiå ”. Vaoâ thû á Tû (6/11), cunâ g vúiá hanâ g nghòn ngûúiâ khacá , cö Pollard, 36 tuöií , àa ä cöng khai quyïtë àõnh maâ cö àa ä àûa ra cacá h àêy hai nùm trûúcá - àoá la â tham gia phong traoâ nû ä quyïnì lênì àêuì tiïn gêy chênë àönå g Hanâ Quöcë vaâ hiïnå àa ä bùtæ àêuì lan rönå g khùpæ nûúcá My.ä Àûúcå mïnå h danh laâ phong traoâ 4B, nhûnä g ngûúiâ phu å nû ä cam kïtë vúiá “bönë khöng”: khöng quan hïå tònh ducå , khöng henå ho,â khöng kïtë hön va â khöng coá con vúiá àanâ öng. Cö Pollard ban àêuì àa ä lûaå chonå tham gia 4B mötå cacá h lùnå g le.ä Bêy giú,â cö “quyïtë àõnh seä lúná tiïnë g hún mötå chutá ”. “Töi rêtë unã g hö å phong traoâ nayâ . Va â töi muönë têtë ca ã cacá banå tham gia cunâ g töi”, cö noiá . TikTok cuaã cö àa ä àûúcå hún 2,5 triïuå lûútå xem chó sau hún 24 giú.â Hún 4.000 bònh luênå àa ä àûúcå àûa ra, vúiá hanâ g trùm nghòn lûútå thñch. Trong vaiâ ngayâ qua, phong traoâ 4B àa ä gêy tiïnë g vang trïn khùpæ thï ë giúiá , vúiá hanâ g nghòn phuå nû ä àûa ra nhûnä g tuyïn böë tûúng tûå trïn manå g xa ä höiå . Phong traoâ nayâ bùtæ àêuì ú ã Hanâ Quöcë vaoâ cuöië nhûnä g nùm 2010 àïí phanã àöië sû å thú â ú va â phu ã nhênå traiã nghiïmå cuaã phu å nû ä ú ã mötå trong nhûnä g quöcë gia co á ty ã lï å baoå lûcå giúiá tñnh cao nhêtë thï ë giúiá . Taiå My,ä nhûnä g ngûúiâ phu å nû ä nhû cö Pollard noiá rùnç g ho å àa ä chõu qua á àu ã röiì . “Viïcå cuöcå bêuì cû ã nayâ la â àiïuì khiïnë chuná g töi tûcá giênå . Chuná g töi tûcá giênå vò phu å nû ä se ä luön bõ chó trñch, cho duâ nhû thï ë naoâ ài chùng nûaä . Sû å phênî nöå khöng phaiã vò chuná g töi àaä thua, maâ vò sû å thêtå rùnç g àanâ öng ghetá chuná g töi. Chuná g töi phaiã ngûnâ g hanâ h àönå g nhû thï í ho å khöng ghetá chuná g töi”. “Àêy la â mötå cuöcå chiïnë chönë g laiå phu å nû,ä ” ca sô Billie Eilish tuyïn böë vaoâ cunâ g thúiâ àiïmí vúiá cö Pollard. Rêtë nhiïuì ngûúiâ àönì g tònh. Chûa bao giúâ co á cuöcå bêuì cû ã naoâ laiå xoay quanh vênë àï ì giúiá tñnh gay gùtæ nhû vêyå . Àöië vúiá nhûnä g ngûúiâ phu å nû ä theo chu ã nghôa tûå do, kïtë qua ã bêuì cû ã àûúcå coi la â sû å unã g hö å baoå lûcå tònh ducå , àùcå biïtå khi quyïnì pha á thai an toanâ cuaã ho å àang bõ àe doaå . Nhiïuì ngûúiâ noiá rùnç g phong traoâ 4B - chûä “B” la â viïtë tùtæ cuaã “bi”, coá nghôa laâ “khöng”, trong tiïnë g Hanâ - la â mötå cacá h àï í gianâ h laiå mötå söë quyïnì tû å chu ã va â àï í àêuë tranh. Xuêtë phatá tû â nhiïmå ky â trûúcá cuaã öng Trump, quyïnì pha á thai vaoâ hiïnë phapá tû â nhûnä g nùm 1970, àaä bõ àaoã ngûúcå . Kïtë qua ã la,â hún 20 tiïuí bang My ä giú â àa ä cêmë pha á thai. Àiïuì nayâ dênî àïnë vö sö ë traiã nghiïmå àau thûúng - vñ duå mötå cö gaiá 13 tuöií ú ã bang Mississippi, bõ cûúnä g hiïpë va â buöcå phaiã trú ã thanâ h mötå ngûúiâ me;å nhûnä g phu å nû ä nhû cö Josseli Barnica, 28 tuöií va â em Nevaeh Crain, 18 tuöií , àa ä qua àúiâ sau khi lïnå h cêmë ú ã bang Texas khiïnë viïcå chùm socá sayã thai cuaã ho å bõ chêmå trï î nghiïm tronå g. Bïn canå h nhûnä g ngûúiâ thucá àêyí phong traoâ 4B trïn TikTok, conâ co á nhûnä g ngûúiâ khacá trïn manå g xa ä höiå kïu goiå phu å nû ä My ä tñch trûä Plan B - thuöcë traná h thai khêní cêpë - vò súå nhûnä g tònh huönë g nghiïm tronå g maâ ho å co á thï í gùpå phaiã . Khöng coá gò ngacå nhiïn khi lïnå h cêmë khöng lamâ giamã sö ë ca pha á thai àûúcå thûcå hiïnå ú ã My,ä ma â chó lamâ giamã sö ë ca pha á thai khöng an toanâ . Àöië vúiá cö Pollard, viïcå nhênå ra cö khöng camã thêyë thoaiã maiá co á con vúiá mötå ngûúiâ àanâ öng la â yïuë tö ë chñnh thuyïtë phucå cö tham gia phong traoâ nayâ . Cö nhênå thûcá rùnç g hêuì hïtë cacá hanâ h àönå g cuaã cö trûúcá àêy àïuì têpå trung vaoâ caiá nhòn cuaã nam giúiá . “Phong traoâ 4B àa ä cho phepá töi danâ h mötå nùm khöng quan têm àïnë àanâ öng. Töi nghô, mònh muönë ùn mùcå nhû thïë naoâ ? Mònh thûcå sû å thñch gò? Mònh muönë sönë g ú ã àêu? Töi dûnâ g nghô vï ì nhûnä g núi mònh muönë gùpå mötå ngûúiâ àanâ öng giönë g mònh. Töi nhênå ra rùnç g moiå thû,á têtë ca ã cacá quyïtë àõnh cuaã töi (cho duâ co á y á thûcá hay vö thûcá ) àïuì liïn quan àïnë àanâ öng”. Con àûúnâ g àïnë vúiá 4B khöng hïì dï î danâ g àöië vúiá cö Pollard, nhûng no á la â con àûúnâ g co á nhiïuì y á nghôa. Trong nhiïuì nùm, cö àaä trú ã nïn thêtë vonå g vúiá khaiá niïmå nû ä tñnh àûúcå taoå dûnå g búiã nam giúiá va â vúiá nöiî sú å ma â phu å nû ä mang theo mònh trong moiå khña canå h cuaã cuöcå sönë g. “Töi biïtë nhûnä g ngûúiâ àanâ öng tuyïtå vúiâ va â töi àa ä henå ho â vúiá nhûnä g ngûúiâ àanâ öng tuyïtå vúiâ . Nhûng töi àaä quan satá àanâ öng xuyïn suötë cuöcå àúiâ mònh. Vaâ sû å thêtå la â töi thûcå sû å khöng camã thêyë an toanâ vúiá hêuì hïtë ho.å Co á nhûnä g tònh huönë g ma â banå camã thêyë nhû mònh àang an toanâ - thêmå chñ àûúcå chùm socá - nhûng thûcå tï ë khöng hïì nhû vêyå ”, cö Pollard noiá . Cö tiïpë tucå : “Chuná g ta thêyë àiïuì ào á ú ã núi lamâ viïcå . Chuná g ta thêyë àiïuì ào á trong hön nhên. Chuná g ta thêyë àiïuì ào á trong gia àònh. Chuná g ta thêyë àiïuì ào á trïn phûúng tiïnå giao thöng cöng cönå g. Co á rêtë ñt khöng gian maâ phu å nû ä co á thï í camã thêyë thoaiã maiá ”. Cö Pollard, ngûúiâ hiïnå àang coá kïë hoacå h trú ã thanâ h mötå ba â me å àún thên, àa ä nhênå àûúcå phanã ûná g dû ä döiå tû â baiâ àùng cuaã mònh, nhûng cö khöng mêyë bênå têm. “Töi muönë phu å nû ä biïtë rùnç g, banå khöng cênì phaiã quan têm àïnë àanâ öng. Banå khöng cênì phaiã amá anã h rùnç g mònh beoá . Banå khöng cênì phaiã laâ mötå ngûúiâ me;å banå khöng cênì phaiã ú ã laiå trong cuöcå hön nhên ào”á , cö noiá . Tuy nhiïn, roä ranâ g la â moiå chuyïnå khöng àún gianã nhû vêyå . Trong cacá cuöcå thùm doâ cû ã tri, khoanã g cacá h giúiá tñnh giûaä phe Dên chuã va â phe Cönå g hoaâ la â àiïuì khöng thïí phu ã nhênå . Theo tú â Associated Press, 53% phuå nû ä da trùnæ g àa ä bo ã phiïuë cho Donald Trump. Trong söë nhûnä g ngûúiâ àanâ öng tû â 18 àïnë 44 tuöií , 52% àaä bo ã phiïuë cho Àanã g Cönå g hoaâ ; va â 56% nhûnä g ngûúiâ tû â 45 tuöií trú ã lïn. Trong khi ào,á 92% phu å nû ä da mauâ àa ä bo ã phiïuë cho Harris, cunâ g vúiá 80% àanâ öng da mauâ . Trïn hïtë , cuöcå bêuì cû ã nayâ vênî la â vênë àï ì àa chiïuì va â mötå phong traoâ têpå trung vaoâ giúiá tñnh coá thï í khöng giaiã quyïtë hïtë . Tuy nhiïn, giönë g nhû chiïnë dõch #MeToo nùm 2017, 4B cunä g àaä taoå tiïnë g vang lúná . n Phong traoâ 4B “têíy chay àaân öng” Phu å nû ä Hanâ Quöcë mang theo laá cú â “Nû ä quyïnì ” àï í ky ã niïmå Ngayâ Quöcë tï ë Phu å nûä Cho du â phong traoâ 4B xuêtë phatá tû â Hanâ Quöcë , nhûng kï í tû â khi öng Trump thùnæ g cû,ã ngayâ canâ g co á nhiïuì phu å nû ä tham gia phanã àöië mötå thï ë giúiá ma â ho å tin rùnç g àang ngayâ canâ g kyâ thõ phu å nû.ä Nha â triïtë hocå hanâ g àêuì cuaã Anh, öng Jonathan Birch tin rùnç g, vênë àï ì nayâ “khöng conâ la â khoa hocå viïnî tûúnã g” va â dû å àoaná vïì sû å ra àúiâ cuaã y á thûcá AI vaoâ nùm 2035. [ HA  MY ] (theo theguardian.com) AI hònh thanâ h nhênå thûcá co á thï í “chia reä xa ä höiå ” trong tûúng lai gênì (minh hoaå )
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==