Tû â loaiå gia võ thûúnâ g thêyë trong gian bïpë cuaã ngûúiâ Cú Tu úã vunâ g nuiá Àöng Giang (Quanã g Nam), úát A Riïu àaä thaânh àùåc saãn àûúåc nhiïìu ngûúâi biïët àïën, mang laåi thu nhêåp cho ngûúâi dên. Öng Arêtë Boiá - Chu ã tõch UBND xaä Maâ Cooih noiá rùnç g, ngûúiâ dên trong xaä tû å haoâ vï ì cêy àùcå sanã útá A Riïu - thûá qua ã be á xñu vönë mocå hoang daä ú ã bòa rûnâ g nay àûúcå àûa vï ì trönì g trïn nûúng rêyî , dênì trú ã thanâ h sanã phêmí kinh tïë chu ã lûcå . Võ chu ã tõch xa ä ly á giaiã , A Riïu trong tiïnë g Cú Tu coá nghôa laâ con chim chaoâ maâo. Loaåi úát A Riïu àûúåc àùåt tïn naây vúiá huyïnì tñch loaiâ chim chaoâ maoâ ùn nhûnä g traiá útá mocå ú ã rûnâ g, tû â ào á phatá taná hatå giönë g khùpæ nuiá rûnâ g. Nhú â àiïuì kiïnå thö í nhûúnä g va â khñ hêuå riïng biïtå àaä taåo ra sûå khaác biïåt cuãa giöëng úát tñ hon co á võ cay, thúm nönì g, vûaâ khacá hùnè vúái caác giöëng úát úã núi khaác. Ca ã xa ä co á 640 hö å dên thò coá 247 höå tröìng úát. Ngûúâi dên úã àêy chuã yïëu laâ baâ con àönì g baoâ dên töcå Cú Tu. Trûúcá àêy nguönì thu nhêpå chñnh tûâ cêy ngö, sùæn, chuöëi, göî keo… thò giúâ àêy úát A Riïu giupá nhiïuì hö å xoaá ngheoâ . Trung bònh, möîi kñ úát coá giaá tûâ 250-300 nghòn àönì g. Thoatå àêuì tûúnã g nhû gia á útá rêtë cao, nhûng àïí haiá àûúcå möåt kñ úát beá xñu naây ngûúâi dên phaãi mêtë ca ã buöií , cönå g quanä g thúiâ gian löiå bö å hanâ g mêyë tiïnë g àönì g hö ì lïn rêyî . Chûa kï,í loaiå qua ã hoanâ toanâ hûuä cú tû å nhiïn vaâ muiâ võ riïng coá khiïnë nhiïuì ngûúiâ bõ “mï hoùcå ”. A Rêtë Thõ Y Á (ú ã xa ä Ma â Cooih) trönì g 3 nghòn göëc úát trïn rêîy. Chõ noái, khöng ngúâ mötå ngayâ cêy útá A Riïu maâ ngûúiâ dên hay ùn laiå co á thï í trú ã thanâ h sanã phêmí baná ra tiïnì , giupá cho ba â con bútá ngheoâ . Tû â xûa àïnë nay, trong gian bïpë cuaã hêuì hïtë ngûúiâ dên vunâ g cao naây luön trûä sùén möåt loå úát muöëi, luác lïn nûúng, rêîy úát muöëi cuäng laâ thûác ùn kemâ vúiá cúm nùmæ . Cacá h àêy gênì chucå nùm àùcå sanã nayâ àûúcå nhiïuì ngûúiâ biïtë àïnë , ngûúiâ dên trong xaä àûa cêy útá vï ì trönì g trïn cacá nûúng rêyî , tuyïtå nhiïn khöng sûã dunå g bêtë ky â loaiå thuöcë gò ma â àï í phatá triïní tû å nhiïn. Nùm 2022 úát A Riïu laâ sanã phêmí àûúcå cöng nhênå sanã phêmí OCOP 4 sao. “Riïng traiá úã A Riïu thò 100% laâ hûuä cú, vò ngûúiâ trönì g chùnè g tacá àönå g gò ca,ã àï í cêy sinh trûúnã g tû å nhiïn. Phaiã nhû vêyå útá múiá giû ä àûúcå võ thúm nönì g àùcå trûng, ùn röiì chó co á nghiïnå ”, chõ YÁ cûúiâ tûúi. Pho á chu ã tõch UBND huyïnå Àöng Giang Àinh Vùn Baoã cho hay, trong kïë hoacå h cú cêuë laiå nganâ h nöng nghiïpå cuaã huyïnå giai àoanå 2021 – 2025, úát A Riïu la â mötå trong nhûnä g loaiå cêy trönì g chu ã lûcå àûúcå ûu tiïn phatá triïní . Nöng sanã nayâ àûúcå gieo trönì g phöí biïnë taiå nhiïuì xa ä va â hiïnå nay àa ä nhên giönë g àûúcå 12 ha vúiá khoanã g 100 höå dên tham gia. Loaiå úát nayâ cho nùng suêtë thu hoacå h quanh nùm, vúiá sanã lûúnå g ûúcá tñnh trïn àõa banâ àatå 10,5 tênë . ÚÁt khi àûúcå sú chï,ë se ä àûúcå baoã quanã , chï ë biïnë thanâ h nhiïuì loaiå thûcå phêmí àùcå trûng cuaã àõa phûúng nhû útá A Riïu muöië , tûúng úá t A Riïu, muöië úá t A Riïu, úá t A Riïu muöië chua... Nùm 2019, sanã phêmí úá t A Riïu muöië àa ä àûúcå UBND tónh Quanã g Nam cöng nhênå sanã phêmí OCOP 3 sao vaâ nùm 2022 àûúcå cöng nhênå sanã phêmí OCOP 4 sao cêpë tónh. ÀÖCÅ LA Å LÏ Î HÖIÅ ÚTÁ A RIÏU Múiá àêy, Lïî höiå úá t A Riïu lênì àêuì tiïn àûúcå tö í chûcá taiå huyïnå miïnì nuiá Àöng Giang khiïnë ca ã ngûúiâ dên va â du khacá h haoá hûcá . Höm êyë , ngûúiâ dên khùpæ núi àö í vï ì Khu du lõch sinh thaiá Cöní g Trúiâ Àöng Giang dûå lï î höiå àöcå àaoá nayâ . Trong söë nhiïuì hoatå àönå g àùcå sùcæ , nhiïuì ngûúiâ bõ thu hutá búiã hoatå àönå g rûúcá vêtå thiïng úá t A Riïu nhû mötå cacá h bayâ to ã tri ên cuaã ngûúiâ dên vúiá sanã vêtå àûúcå thiïn nhiïn ban tùnå g. Ngoaiâ ra, ngûúiâ dên va â du khacá h conâ àûúcå traiã nghiïmå netá vùn hoaá , êmí thûcå truyïnì thönë g cuaã ngûúiâ Cú Tu nhû muaá trönë g chiïng hoaâ cunâ g lûaã thiïng, bùnæ na,á búi löiå , trûng bayâ êmí thûcå truyïnì thönë g,… Chõ Vu ä Lï, du khacá h Ha â Nöiå trong chuyïnë du lõch miïnì Trung cunä g kõp tham gia dõp lïî höiå úá t. Chõ cho hay lênì àêuì tiïn traiã nghiïmå du lõch vunâ g nuiá nïn khaá múiá la å va â haoâ hûná g. “Mònh ùn thû ã úá t A Riïu thêyë võ cay vaâ rêtë thúm, kïtë húpå cunâ g mò Quanã g thêtå sûå rêtë húpå võ. Nhiïuì sanã vêtå nuiá rûnâ g bayâ baná thêyë cunä g rêtë hêpë dênî nhûng súå nùnå g khöng mang vïì àûúcå nïn mònh mua ñt huä úá t àùcå sanã nayâ vï ì biïuë ngûúiâ thên”, nûä du khacá h chia se.ã Vú Nñch Ûn (úã xa ä Ba, huyïnå Àöng Giang) cunä g bõ cuönë hutá búiã nhiïuì hoatå àönå g söi nöií cuaã ngayâ höiå . “Hiïmë khi co á dõp tham gia lïî höiå , ba â con laiå àûúcå miïnî phñ ve á traiã nghiïmå nïn mònh chúã vú å con lïn àêy chúi. Khöng coá nhiïuì tiïnì nïn sau traiã nghiïmå mònh mua hu ä útá A Riïu vïì àï í ca ã nha â cunâ g thûúnã g thûcá ”, Ûn noiá . Trûcå tiïpë tham gia lïî höiå , chûná g kiïnë lïî kñ kïët bao tiïu saãn phêím úát A Riïu giûaä àaiå diïnå Khu du lõch sinh thaiá Cöní g Trúiâ Àöng Giang vaâ HTX Nöng lêm nghiïpå Ma â Cooih, Chuã tõch UBND tónh Quanã g Nam Lï Vùn Dunä g, cho rùnç g àêy se ä la â cú höiå rêtë lúná cho sinh kïë ngûúiâ dên vunâ g cao. Öng cho rùnç g, lï î höiå úá t A Riïu seä la â mötå hoatå àönå g gùnæ vúiá phatá triïní nöng sanã va â du lõch sinh thaiá trïn àõa banâ nhùmç gopá phênì tön vinh, khùnè g àõnh giaá trõ, nguönì göcë xuêtë xû á vaâ thûúng hiïuå úá t A Riïu. “Àêy se ä la â cú höiå giupá ngûúiâ dên kïtë nöië , mú ã ra kïnh tiïu thuå va â kñch cêuì tiïu thuå cunä g nhû hutá khacá h du lõch àïnë vunâ g cao xûá Quanã g”, öng Dunä g noiá . n Ga Àa â Latå nùmç trïn àûúnâ g Quang Trung (phûúnâ g 9), cacá h trung têm thanâ h phö ë Àa â Latå khoanã g 3km. Àêy laâ nha â ga xe lûaã cö í nhêtë Viïtå Nam va â Àöng Dûúng, cunä g laâ nha â ga cao nhêtë Viïtå Nam (1.500m trïn cao nguyïn Lêm Viïn). Ga Àaâ Latå àûúcå xêy dûnå g tû â nùm 1932, hoanâ thanâ h vaoâ nùm 1938, daiâ 84km vúiá 12 nha â ga va â 5 hêmì chui. Ga nùmç trong tuyïnë àûúnâ g sùtæ Thapá Chamâ - Àa â Latå , kïtë nöië Àa â Latå vúiá TP Phan Rang (Ninh Thuênå ). Àùcå biïtå búiã 16km àûúnâ g rùng cûa leo nuiá , vúiá àö å döcë trung bònh 12%. Tû â lêu nay, àõa àiïmí nayâ àa ä trú ã thanâ h mötå àiïmí àïnë hêpë dênî khöng thï í thiïuë àöië vúiá du khacá h möiî dõp àïnë vúiá Àa â Latå . Nhênå thêyë tiïmì nùng phatá triïní , ngayâ 11/7, Lêm Àönì g àa ä tö í chûcá Lï î cöng bö ë Quyïtë àõnh cöng nhênå àiïmí du lõch ga àûúnâ g sùtæ Àa â Latå vúiá mong muönë trú ã thanâ h àiïmí àïnë cuaã vùn hoaá , nghï å thuêtå , lõch sûã va â di sanã . Àönì g thúiâ , tónh xacá àõnh mucå tiïu phatá triïní du lõch vúiá töcë àö å nhanh vaâ bïnì vûnä g, gùnæ liïnì vúiá quan àiïmí “tùng trûúnã g xanh” trïn cú súã khai thacá húpå ly á taiâ nguyïn thiïn nhiïn, baoã vï å möi trûúnâ g du lõch. Sú ã VH-TT&DL tónh Lêm Àönì g cho biïtë , àa ä àï ì nghõ Chi nhaná h khai thacá àûúnâ g sùtæ Saiâ Gonâ , thuöcå Töní g Cöng ty Àûúnâ g sùtæ Viïtå Nam cên nhùcæ àiïuì chónh viïcå tùng giaá ve á vaoâ cöní g ga Àa â Latå - Traiå Matá gêpë 10 lênì trûúcá àêy (tûâ 5.000à lïn 50.000à). Theo Sú ã VH-TT&DL tónh Lêm Àönì g, àï ì xuêtë trïn nhùmç xêy dûnå g lö å trònh va â àa danå g hoaá sanã phêmí du lõch, tûâ ào á co á phûúng aná töië ûu trong viïcå baoã tönì va â phatá huy giaá trõ cuaã di sanã . Àönì g thúiâ , cênì traná h nhûnä g dû luênå xêuë anã h hûúnã g àïnë hònh anã h thûúng hiïuå cuaã di tñch kiïnë trucá ga Àa â Latå . Nhûng ú ã àêy, dû luênå cho rùnç g, viïcå tùng giaá àötå ngötå trong khi nhaâ ga chûa co á sû å àêuì tû nêng cêpë àaná g kï í la â khöng húpå ly.á Nhiïuì ngûúiâ lo ngaiå àiïuì nayâ se ä anã h hûúnã g àïnë têm ly á cuaã du khacá h va â co á thï í lamâ giamã lûúnå g khacá h cuaã ga Àa â Latå . “Viïcå tùng giaá phaiã co á löå trònh, tûúng xûná g vúiá chêtë lûúnå g dõch vu å cung cêpë . Trong trûúnâ g húpå khöng caiã thiïnå cacá hanå g mucå ma â chó tùng gia á àötå ngötå , se ä rêtë dï î gêy mêtë lonâ g du khacá h va â lamâ xêuë ài hònh anã h cuaã àiïmí àïnë ”, öng Cao Thïë Anh, Phoá Chu ã tõch Hiïpå höiå Du lõch Lêm Àönì g cho hay. Theo öng Trênì Thanh Hoaiâ , Pho á Giamá àöcë Sú ã VH-TT&DL tónh Lêm Àönì g, ga Àa â Latå àa ä ài vaoâ tiïmì thûcá cuaã nhiïuì ngûúiâ dên va â du khacá h trong, ngoaiâ nûúcá . Viïcå tùng giaá vaoâ cöní g cênì phaiã cên nhùcæ àï í àamã baoã haiâ hoaâ lúiå ñch phucå vu å ngûúiâ dên, sau àoá la â lúiå ñch cuaã doanh nghiïpå . THAÁI LÊM “Giönë g útá A Riïu nayâ hiïnå àûúcå cöng nhênå la â nöng sanã hûuä cú hoanâ toanâ tû å nhiïn va â gùnæ nhanä OCOP 4 sao cêpë tónh, gopá phênì nêng cao sinh kï ë va â phatá triïní bïnì vûnä g cho àönì g baoâ dên töcå miïnì nuiá theo hûúná g sanã xuêtë hanâ g hoaá va â baoã tönì àa danå g sinh hocå ”. Pho á chu ã tõch UBND huyïnå Àöng Giang ÀINH VÙN BAOÃ Xaä höåi Chuã nhêåt 15/9/2024 5 BAOÁ TIÏNÌ PHONG PHATÁ HANÂ H TÊTË CA Ã CACÁ NGAYÂ TRONG TUÊNÌ A Riïu trong tiïnë g Cú Tu co á nghôa laâ con chim chaoâ maoâ . ÚtÁ A Riïu àûúcå àùtå tûâ huyïnì tñch loaiâ chim nayâ ùn nhûnä g traiá útá mocå ú ã rûnâ g tûâ ào á phatá taná hatå giönë g khùpæ nuiá rûnâ g. Loaiå útá tñ hon võ cay, thúm laâ àùcå sanã riïng co á ú ã vunâ g cao xûá Quanã g. Lêm Àönì g vûaâ tö í chûcá Lïî cöng bö ë Quyïtë àõnh cöng nhênå àiïmí du lõch ga àûúnâ g sùtæ Àa â Latå . Sau khi àûúcå cöng nhênå , gia á ve á dûå kiïnë se ä tùng gêpë 10 lênì (tûâ 5.000à lïn 50.000à) khiïnë moiå ngûúiâ bêtë ngú â àïnë “nga ä ngûaã ”. Loaâi útá mang huyïnì tñch chim chaoâ maoâ Lï î höiå útá A Riïu [ HOAIÂ VÙN ] Ga Àa â Latå la â mötå àiïmí àïnë khöng thïí thiïuë àöië vúiá du khacá h khi àïnë Àa â Latå Thu hoacå h útá A Riïu Tranh caäi viïcå tùng giaá veá vaoâ ga Àaâ Latå gêëp 10 lêìn
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==