8 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Hai n Ngày 9/9/2024 GIỮ HỒN VỊ Người ta vẫn bảo ở đâu có cá, ở đó có nghề làm nước mắm, ở làng Phú Lợi nhỏ bé của xã Quỳnh Dị, TX. Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An không ngoại lệ. So với những nơi khác, nghề chế biến nước mắm ở Phú Lợi có lịch sử hình thành và phát triển rất riêng. Đó là một nghệ thuật mà các nghệ nhân nơi đây đã “dành trọn cả thanh xuân” với bao tâm huyết, đúc rút kinh nghiệm không biết bao đời để tạo ra được hương vị đặc trưng như bây giờ. Bà Hoàng Thị Chính - chủ cơ sở sản xuất nước mắm Quang Chính nằm ngay trên tuyến đường trung tâm của Thị xã nối Quốc lộ 1A xuống khu du tích Đền Cờn có 4 đời làm nghề nước mắm truyền thống. Hiện bà có 3 con trai đi biển, 3 cô con dâu cũng kế tục nghề làm nước mắm truyền thống. Mỗi năm gia đình bà Chính thu mua hàng trăm tấn cá các loại, hàng tấn muối và hơn 30 tấn ruốc (moi) để làm nước mắm, ruốc. Mở nắp thùng ủ, chỉ cho khách quy trình chế biến nước mắm truyền thống, bà Chính cho biết, để sản xuất được nước mắm có vị ngon ra sao còn tùy thuộc nguyên liệu đầu vào, vì mỗi loại cá cho một hàm lượng đạm khác nhau. Quy trình làm nước mắm theo phương pháp cổ truyền rất công phu, nguồn nguyên liệu đầu vào là cá cơm, cá trích, cá ve, cá nục... nhưng theo bà Chính cùng những người làm nước mắm lâu năm thì cá cơm đen (hay còn gọi là cá trỏng) là cho sản phẩm tốt nhất. Để cá đảm bảo độ tươi ngon, nhiều hộ cầu kỳ đặt cho chủ tàu thuyền mang theo muối, sơ chế ướp ngay ngoài biển, uớp muối theo công thức “ba cá một muối”. Ngoài ra, phải lựa thời điểm cá béo nhất mà chế biến để đạt độ đạm cao. Theo kinh nghiệm, tháng giêng hoặc tháng 6 là cá cơm đen có chất lượng tốt nhất. Để sản xuất ra được loại nước mắm thơm ngon, chất lượng bên cạnh có nguồn hải sản chất lượng cần có kinh nghiệm của người làm nghề đó là sự chăm chút kỹ lưỡng từng chum, chượp ủ. Sáng nào cũng vậy, cứ 5h sáng bà Chính lại chăm sóc chum mắm 3 - 4 tiếng rồi đậy nắp chum lại, đến 4h chiều lại mở nắp chum khuấy đều, cứ thế ngày này qua ngày khác kéo dài từ 15-18 tháng mới có được một chum, chượp nước mắm nguyên chất. Theo bà Chính, sau khi đã ủ chín, đủ nắng, đủ gió và cả mồ hôi công sức của những người làm nghề, chượp được đưa vào các bể chắt. Tại đây sẽ cho ra những giọt nước mắm có vị mặn ban đầu rồi ngọt dịu về sau, mùi thơm và màu cánh gián đậm. Nước mắm cũng không loãng mà hơi sánh nhẹ. “Nếu nước mắm công nghiệp chạm vào rồi rửa tay là mất mùi thì với nước mắm truyền thống Quỳnh Dị, chạm vào rồi rửa, đi xa cả trăm cây số bảo đảm vẫn còn mùi quyến luyến. Đặc trưng là vậy”, bà Chính khẳng định. n CẢNH HUỆ PHÓNG SỰ XÓT XA CỔ THỤ, CÂY DI SẢN! Sau thời gian càn quét các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, vào lúc 20h tối 7/9, tâm bão Yagi quét qua Hà Nội, sức gió mạnh nhất 102 km/h, cấp 10, giật cấp 12. Theo thống kê của TP Hà Nội, có hàng nghìn cây gãy đổ, trong đó nhiều cổ thụ gắn với hàng loạt di tích, điểm đến hàng đầu của thủ đô. Lâu nay, cổ thụ cạnh Nhà thờ Lớn Hà Nội đã trở thành địa điểm chụp ảnh không thể bỏ qua của du khách. Cổ thụ góp phần tạo thêm vẻ cổ kính cho công trình kiến trúc hàng trăm năm tuổi này. Tuy nhiên, sau khi cơn Yagi đổ bộ, cây lâu năm này đã bị quật ngã. Cây sưa già cạnh trụ sở Bộ Ngoại giao (phố Tôn Thất Đàm, quận Ba Đình) cũng bị bão số 3 quật đổ. Nơi đây, khoảng tháng 3 hằng năm khi hoa sưa nở, điểm xuyết một vùng hoa trắng muốt cho cả góc phố là lúc tấp nập người dân đến chiêm ngắm, chụp ảnh. Thế nhưng, khi bão Yagi qua đi, tất cả chỉ còn là ký ức... Cây đa phía sau đền Bà Kiệu cũng không chống lại được sự càn quét của bão Yagi và bị quật ngã chiều ngày 7/9. Được biết, cây đa được kéo lên, không bị cưa bỏ hay di dời khỏi không gian đền Bà Kiệu. Tuyến phố Phan Đình Phùng thơ mộng bậc nhất Hà Nội cũng trở nên hoang tàn sau bão. Con phố từng đông nghịt người đến chụp ảnh độ thu về nay trở nên ngổn ngang với hàng loạt cây bị bật gốc, đổ ra đường. Nhiều người ngỡ ngàng không còn nhận ra hình ảnh tuyến phố thơ mộng ngày nào, nơi có hàng cây rợp mát, nô nức người “check-in”. Cây trong khuôn viên biệt thự 49 Trần Hưng Đạo (Hoàn Kiếm, Hà Nội) bị bật gốc khiến một phần tường bao khu biệt thự biến dạng. NỖ LỰC KHẮC PHỤC HẬU QUẢ Một số di tích trên địa bàn Thủ đô đều ghi nhận thiệt hại sau cơn bão. Các ban quản lý nhanh chóng khắc phục hậu quả của bão, sớm mở cửa lại. Lãnh đạo các khu di tích khẳng định, nhờ chủ động chuẩn bị, thực hiện nghiêm các chỉ thị về phòng, chống bão nên hậu quả được ghi nhận ở mức thấp nhất. Giám đốc Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết, tính đến ngày 8/9, Khu Di tích Hoàng thành Thăng Long có 5 cây bị đổ nhưng không phải cổ thụ. Tại Khu di tích khảo cổ học số 18 Hoàng Diệu, mái nhà tạm bay xuống do gió quá to. “Các di tích và điểm thờ tự đều an toàn sau bão, không có bất cứ hư hại nào. Trung tâm đã họp nhiều lần để ứng phó với diễn biến của bão số 3. Đặc biệt, các kho hiện vật được đảm bảo tuyệt đối. Trong ngày 7/9, gần như 100% cán bộ, nhân viên nam và đội xung kích trực cả ngày. Sáng 8/9, trung tâm họp sớm để triển khai các phương án dọn dẹp sau bão. Công tác dọn dẹp được hoàn thành trước 17h ngày 8/9. Khu di tích Hoàng thành Thăng Long mở cửa lại vào ngày 9/9”, ông Nguyễn Thanh Quang chia sẻ. Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám cho biết, nhờ sự chuẩn bị kỹ trước bão, cắt tỉa các cành của cổ thụ, cây cao, đặc biệt xung quanh Tâm bão Yagi quét qua Hà Nội với sức công phá lớn đã khiến nhiều điểm đến, di tích tại Hà Nội xơ xác. Hàng loạt cổ thụ gắn liền với các điểm đến bị bật gốc, nằm trơ trọi trên đường khiến nhiều người tiếc nuối. Ngày 8/9, các ban quản lý di tích ghi nhận thiệt hại, nỗ lực khắc phục hậu quả, sớm mở cửa đón khách. Cổ thụ gắn liền với biệt thự 49 Trần Hưng Đạo (Hoàn Kiếm, Hà Nội) bị bật gốc khiến một phần tường bao khu biệt thự biến dạng ẢNH: XUÂN TÙNG Bài 3: Mặn mòi nước mắm bãi Tâm niệm trung thực với nước mắm, trung thực với con cá, với hạt muối và trên hết là với biển, hơn trăm năm qua, làng nghề nước mắm truyền thống Phú Lợi (phường Quỳnh Dị, thị xã Hoàng Mai, Nghệ An) đã tạo ra giọt nước mắm mang tinh túy đặc trưng của vùng bãi ngang. Những giọt nước mắm chiết xuất từ vị mặn mòi tinh túy của vùng biển bãi Ngang xứ Nghệ HỒN QUÊ TỪ NHỮNG LÀNG NGHỀ: DI TÍCH Ở HÀ NỘI: Nhanh chóng chỉnh trang, đón TS. Nguyễn Doãn Văn, Giám đốc Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội cho biết, thông qua kiểm tra, báo cáo của các di tích, danh thắng do TP Hà Nội quản lý, không ghi nhận thiệt hại lớn về người và của. Đền Ngọc Sơn, Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám... do ảnh hưởng của bão, gió to khiến nhiều cành cây bị gãy, một số cây bị bật gốc. “Các di tích không bị ảnh hưởng lớn, thiệt hại về tài sản phần lớn là bảng hiệu, bảng hiện chữ, hướng dẫn trong khu di tích bị rơi, hỏng... Các thiệt hại này có thể nhanh chóng khắc phục được”, TS. Nguyễn Doãn Văn nêu.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==